Кіріспе

1903 жылы Куба мен АҚШ арасындағы келісім 1903 жылы Куба мен АҚШ арасындағы келісім болып табылады. Келісімге сәйкес Гуантанамо шығанағын жалға алу қарастырылды; мұндай жалға алудың бірі 1903 жылдың ақпан айында орындалды, ал екінші жалға алу 1903 жылдың шілдесінде орындалды.

1903 жылғы қатынастар туралы шарт

АҚШ-тың заңдары президентке Кубаның бақылауын оның үкіметтеріне тек қана сол үкімет АҚШ-тың заңдарында 1901 жылдың наурыз айында жасалған Плат түзетуімен бекітілген жеті ережеге қол қойған кезде беруге нұсқау берді. 1903 жылғы қатынастар туралы келісімде Кубаның Конституциялық конвенциясы 1901 жылдың 12 маусымында Плат түзетулерін өз конституциясына 1901 жылдың 21 ақпанында қосты деп атап өтті. Бұл ережелер, басқа да нәрселермен қатар, Куба үкіметінің тәуелсіздігін шектеп, АҚШ-қа Куба істерін қадағалауға және кейде араласуға құқық берді. Куба үкіметі билікті қолға алды, ал АҚШ 1902 жылдың 20 мамырында өз әскерлерін кері тартты. Плат түзетуінің соңғы ережесі оның басқа ережелерін де келісіммен қабылдауды талап етті. 1903 жылы мамыр айында қол қойылған қатынастар туралы шарт осы мақсатқа қол жеткізді. 1903 жылғы қатынастар туралы шарт Кубаны 1906 жылдан 1909 жылға дейін екінші рет басып алуды негіздеу ретінде қолданылды. 1906 жылы 29 қыркүйекте Соғыс министрі (және болашақ АҚШ президенті) Уильям Говард Тафт Кубаның екінші оккупациясын бастады, ол келісімнің шарттарына сәйкес Кубаның Уақытша үкіметін құрды (үшінші бап), өзін Кубаның Уақытша губернаторы деп жариялады. 1906 жылы 23 қазанда президент Рузвельт бұл бұйрықты ратификациялады. Инфляция кезінде 1903 доллардың 2000 доллары 1934 жылы шамамен 4085 доллар болатын және 2013 жылға қарай 52000 доллардан асып кететін; алайда төлем 4085 долларға дейін қалады. Куба революциясынан бері Куба үкіметі осындай чектердің бірін тек революцияның алғашқы күндері болған "қақтығыстар" салдарынан ғана ақшаға айналдырды. 1959 жылдан бері жоқ болған "Республиканың бас қазынашысы" лауазымына берілген басқа чектер Кастромен теледидарлық сұхбат кезінде оның кеңсесінің сөресіне тығылып қойылған.

Американың көзқарасы

Келісім АҚШ үкіметі мен Кубадағы әскери кабинетінің бастапқы тілегіне сай келмеді. Бұл жерде екі емес, төрт аймақты жалға алуды көздеді: Гуантанамо шығанағы мен Баия Хонда. Қалған екеуі - Сиенфуэгос пен Нипе шығанағы.

Кубаның перспективалары

Куба үкіметі базаның өз егемендігіне үнемі шек келтіретінін, оны мәжбүрлеп алып, атом күшінің қатерінде ұстап тұрғанын айтады. Ол база арқылы Кубаға қару-жарақ әкелінетінін және базада Кубаның әділ жазасынан қашып жүрген қылмыскерлер баспана табатынын айтты. Жалға алу шартында екі тарапқа да қашып жүрген қылмыскерлерді экстрадициялау құқығы берілген. Кубалық-американдық профессор Альфред Морис де Заяс жалға алу шарты оның шарттарын материалдық немесе негізгі бұзу арқылы жарамсыз деп санайды. 1903 жылғы ақпандағы жалға алу шартының ІІ-бабында АҚШ-қа "жалпы алғанда, үй-жайларды көмір немесе әскери-теңіз станциялары ретінде пайдалануға жарамды болу үшін қажетті барлық нәрселерді жасауға рұқсат етіледі, басқа мақсаттар үшін емес". Ол түрме осы талаптарға сай ма деп күмән келтіреді.