Кіріспе

Лаос әуе күштері офицері (1935-1969) Ли Люэ майоры (RPA: Lis Lwm, Pahawh: ; 1935 12 шілде 1969) Лаос Корольдігінің басқа ұшқыштарына қарағанда көп ұрыс тапсырмаларын ұшқан лаос хмонг ұшақ-бомбардировщигі болды. Ли Лю ұдайы ұшып, күніне 10 рет ұшуды, айына 120 рет ұрыс-керіспен айналысып, барлығы 5000-нан астам ұшуды жасады. Ли Лю Хмонг ұшқыштарының арнайы тобының басшысы болды, ол Т-28Д-ны Лонг-Тьенгтен Патет-Лао және Солтүстік Вьетнамдықтарға қарсы ұшырды. Топқа ЦРУ қаржылай қолдау көрсетті және ол Лаостың Корольдік Әуе күштерінің құрамына кірді, бірақ тікелей MR2 командирінің бұйрықтарын алды. Оның Т-28 ұшақ ұшағына қарсы оқ атудан Муаң Суй үстінде атып түсіріліп, 1969 жылы 12 шілдеде Бан Фхоу Фхен Ной маңындағы таулы аймаққа құлады. Өлген кезде ол тарихтағы басқа ұшқыштарға қарағанда, ұшатын ұшақтардың санынан көп болған. Оның ұраны "Өлгенше ұш" болды. Ол өлімінен кейін подполковник болып тағайындалды.

Өмірбаян

Ли Лю 1935 жылы Лайостың Сянхоанг провинциясындағы Фу Фэн ауылында Чон Гер Ли мен оның әйелі Па Ванның отбасында дүниеге келген. 1953 жылы Ли Луэдің отбасы Вьетнам Лаосқа басып кіргеннен кейін Сиенг Хуан қаласына көшіп барды. Соғыс аяқталғаннан кейін 1955 жылы Ли Лю Джоумен үйленді және екі жылдан кейін олардың тұңғыш баласы, Нкиаг (шағанағы: Зе) есімді ұлы дүниеге келді және 1974 жылы Самтхонг колледжінде оқыды. Ли Люе Сян Хуан қаласында оқып, кейін мұғалімдер мектебінде оқыды. 1959 жылы Лат-Хунг қаласында бастауыш сынып мұғалімі болды. Ол бүкіл елдегі Хмонг мұғалімдерінің қатарында болды. 1967 жылы Лаоста азаматтық соғыс немесе құпия соғыс күшейген кезде Тюби Лайфунг пен генерал Ван Пао Т-28 ұшақтарында ұшуға дайындықты еріктілер сұрады. Оқу Тайландта өтті. Алты айлық ұшу дайындығынан кейін Ли Лю және тағы бір ерікті Ван Туа Хмонгтың алғашқы екі Т-28 ұшақ ұшқышы болды. Ли Лю әуеден құрлық әскерін қолдап, рекордтық санда ұшуды жүзеге асырды. Соғыстан тыс уақытта Ли Лю уақытын карталарды зерттеуге және жолдастарымен карта ойнауға арнады. Өлім алдында Ли Лю әскери киімін сатып алып, майор дәрежесіне көтерілуін күтіп отырды. "Ол жоғарылау туралы қуанып қалды", - дейді оның әйелі Джо. Муаң Суй аймағы жаудың қатты шабуылға ұшырағанда, генерал Ван Пао Ль Льюге телефон соғып, Лонг Тьенге бара жатқанда өзімен бірге бомба алып бара жатқан-жаймағанын сұрады. Ли Лудің Т-28 қарулы. Ван Пао Ли Луға Муанг Суидегі Патет Лао әскерлеріне шабуыл жасау үшін қажет болды, өйткені олар жерді де, әскерлерді де жоғалтып жатты. Сол күні Ли Лудің Т-28 ұшағы соққыға ұшырады. Кейін оның ұшағы Бан Фхоу Фхен Ной маңындағы қалдықтардан табылды. "Оның өлімі мен жылап жалбарынған бірнеше жауынгерлердің бірі", - деді Ван Пао 2006 жылы. Кристофер Роббиннің "Карауандар" атты кітабына сәйкес, Ли Луеге және оның шеберлігіне тек хмонгтар ғана емес, сонымен қатар тәжірибелі американдық ұшқыштар да құрмет көрсетті.