Кіріспе

1=Функционалдық топ (C=O)

Органикалық химияда карбонил тобы – формуласы C=O болатын функционалдық топ. Ол көміртек атомынан және оған қос байланыс арқылы жалғанған оттек атомынан тұрады, көміртек атомы екі валентті. Карбонил тобы альдегидтер, кетондар және карбон қышқылдары сияқты органикалық қосылыстардың көптеген кластарына тән, сондай-ақ көптеген ірі функционалдық топтардың құрамына кіреді. Карбонил тобын қамтитын қосылыс көбінесе карбонил қосылысы деп аталады. Карбонил термині сонымен қатар бейорганикалық немесе органометалл кешеніндегі лиганд ретіндегі көміртек монооксидіне (мысалы, никель карбонилі) қатысты қолданылуы мүмкін. Осы мақаланың қалған бөлігі карбонилдің органикалық химиядағы анықтамасына арналған, яғни көміртек пен оттек атомы арасындағы қос байланысқа.

Құрылымы мен реактивтілігі

Органикалық қосылыстар үшін СO байланысының ұзындығы 120 пикометрден көп өзгermейді. Органикалық емес карбонилдердегі СO арақашықтығы қысқа: СО, 113; СО2, 116; және СОCl2, 116 пм. Карбонил көміртегі әдетте электрофилді. Электрофилділіктің сапалық реті RCHO (алдегидтер) > R2CO (кетондар) > RCO2R' (эстерлер) > RCONH2 (амидтер). Әртүрлі нуклеофилдер көміртек-қышқылтек екі байланысын үзеді. Карбонил топтары мен басқа топтар арасындағы өзара әрекеттесулер коллагенді зерттеуде анықталды. Топтар карбонил топтарына сигма байланысы арқылы электрон тығыздығын қосу немесе азайту арқылы әсер етуі мүмкін. Карбонил тобындағы топтар көміртекке қарағанда электронегативті болған кезде ΔHσ мәндері айтарлықтай жоғары болады. Ацетальдегид пен ацетонның pKa мәндері тиісінше 16,7 және 19.

Спектроскопия

Инфрақызыл спектроскопия: C=O қос байланысы шамамен 1600–1900 см−1 (5263 нм – 6250 нм) аралығындағы толқын сандарында инфрақызыл сәулені сіңіреді. Сіңірудің нақты орны молекуланың геометриясына байланысты жақсы түсіндіріледі. Бұл сіңіру инфрақызыл сіңіру спектрінде көрсетілгенде "карбонил созылуы" деп аталады. Сонымен қатар, судағы пропанонның ультракөк сәуле спектрі 257 нм-де карбонилдің сіңірілуін көрсетеді. Ядролық магниттік резонанс: C=O қос байланысы айналасындағы атомдарға байланысты әртүрлі резонанстарды көрсетеді, әдетте төменгі өріске қарай ығысады. Карбонил көміртегінің 13C ЯМР 160–220 ppm аралығында болады.