Кіріспе

Олту шайқасы - екі қарулы қақтығыс. Біріншісі (18-25 маусым 1920) Армения мен Түркияның Ольту аймағындағы әскерилері арасында болды. Екінші шайқас 1920 жылы 3-5 қыркүйекте Түрік-әрмен соғысының басталуымен өтті.

Өмірбаян

1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысынан кейін Сан-Стефано және Берлин келісімдеріне сәйкес Ольтудың айналасы 1878 жылы Ресей империясына қосылып, Карс облысының Ольти округін құрады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Осман империясы бұл жерлерді қысқа уақытқа басып алды, бірақ 1915 жылдың басында Ресей оларды қайтадан қолға алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Осман империясының жеңілуімен аяқталып, Ресей империясы Ресей Азамат соғысында бөлініп кеткеннен кейін Грузия мен Арменияда жеке үкіметтер құрылды. Осман империясының жаңа шекараларын белгілеген Севр келісімшартына әлі қол қойылмаған еді. Олту ауданы, ол кезде Ардахан Олты деп аталатын, Грузия, Армения және Түркия арасында дау туды. Грузия 1918 жылы 26 мамырда тәуелсіздік алғаннан кейін де-юре билікті өз мойнына алды. Армения Республикасы да 1918 жылы 28 мамырда осы аймаққа заңды түрде билік жүргізді.

Олтудағы бірінші шайқас

Грузия Демократиялық Республикасы Ольту ауданына бақылау жасай алмағанда, жергілікті мұсылман әскербасылары олардың орнына билікті өз қолына алды. Жергілікті түрік тайпалары әрмен шекара әскерлерімен шайқасты, нәтижесінде жергілікті әрмен командирі Ольту ауданына жазалау экспедициясын бастады. 1920 жылы 16 маусымда Армения күштері Ольту ауданының шығыс жартысына басып кіріп, оны Арменияға қосып алды. Осы арада Севр келісімшартына қол қойылды. Келісім шарттарына сәйкес Осман империясының солтүстік-шығыс бөлігінің бір бөлігі Армения Республикасына берілді және кейіннен АҚШ президенті Вудро Вильсонның есімімен Вильсон Армениясы деп аталды.

Олтудағы екінші шайқас

Тамыз айында Армения үкіметі Ольту ауданының қалған бөлігін және Ольту қаласын басып алуға тырысты. Оған жауап ретінде генерал Казим Карабекир 3 қыркүйекте төрт түрік батальонын бастап аудандарына кірді және армяндарды қуып шықты. Қарабекыр 20 қыркүйекте Армения Республикасына басып кірді, осылайша Түрік-армян соғысы басталды.