Кіріспе

Француз әдеби ертегісі Ақ мысық - француз әдеби ертегісі, оны Мадам д'Ольной жазды және 1698 жылы жариялады. Эндрю Лэнг оны "Көк жұлдыздар кітабына" енгізді. Ол Аарн Томпсонның 402-ті, "Жануарлық қалыңдық", 310-ті, "Қаладағы қыз", соның ішінде Рапунцель сияқты ертегілерге ұқсас.

Сюжет

Патша үш ұлының біреуінен билігін тартып алудан қорқып, оларды алаңдату үшін мүмкін емес тапсырмалар береді. Алдымен ол ең кішкентай және ең әдемі итті таба алатын адам келесі патша болады деп айтады және оны алуға бір жыл береді. Үш ханзада бөлек жолға шықты. Кіші ұлы кішірек иттерді іздеп, ұзақ сапар шегеді, бірақ орманда жасырылған тамаша безендірілген сарайды табады. Көп ұзамай ол үйде ақылды, сөйлейтін мысықтар тұрғанын біледі. Олардың патшайымы - ақ түсті әдемі мысық, ол ханзаданы кешкі асқа шақырып, көңіл көтереді. Ол мысықтың өзіне ұқсас сурет салынған медальон кигенін көріп таңғалады. Ақ мысық өзінің тапсырмасын еске салып, оған иттің ішіндегісін айтып, ағаш бұтасын сыйлайды. Ол үйге оралып, бұтақты сындырып ашқанда, оның ішінде патша алдында би билеген өте кішкентай ит болады. Ең жас ханзада жарыстың жеңімпазы болғанымен, патша ханзадаларды тағы да жіберді, бұл жолы ине көзінен тартылатын мұсылманды іздестіру үшін. Ағалары іздеуді бастаған кезде, ең кіші ханзада ақ мысықтың сарайына бірден оралып, тағы бір жыл сонда тұрады. Жыл соңында ол оны жақсы ертіп, алтын күймемен, жаңғақпен үйіне жібереді. Үлкен екі ханзада үлкен ине көзінен сыятын мюслин алып келеді. Ең кішкентай ханшайымның жаңғағының ішінде бірінен соң бірі кішірек тұқымдар бар әтеш жаңғағының тұқымы бар. Ең кішкентай тұқымның ішінде кез келген ине көзінен сыятын, керемет өрнектелген, өте көп муссалин бар. Патша оларға үшінші тапсырманы береді, кім ең әдемі ханшайымды жеңіп алса, сол патша болады. Ең жас ханзада ақ мысықтың сарайына тағы бір рет оралады, ал ол оған осы жарыста да жеңіске жетуге көмектесуді уәде етеді. Келесі жылы ол мысықтың тарихы туралы болжайды, бірақ ол оған айтудан бас тартады. Жыл соңында ол оған әдемі ханшайымды бере алатынын айтады, бірақ алдымен оның басын кесіп тастаса ғана. Басында ханзада сүйікті мысығының басын кесуден бас тартады, бірақ ақырында оған мойынсұнуға мәжбүр болады. Содан кейін мысықтың денесінен әдемі әйел пайда болады, ал мысық сарай қызметкерлері адамдарға айналады. Ақыры, ханшайым өзінің өткенін түсіндіреді. Анасы оған, ол туылмай тұрып, жын жемісі үшін сыйлық беруге уәде берген патшайым еді. Кейіннен қасқырлар оны биік терезеден басқа жолмен кіруге болмайтын мұнараға көтеріп қойды. Жұлдыздар оған сұм жұлдыз патшамен неке құрған кезде, ол мұнарасынан өткен адам патшаға ғашық болып, онымен бірге қашуды жоспарлады. Алайда, оған аруақтар оның мұнара бөлмесінде қол жеткізді. Олар оны өлтіріп, оны және оның патшалығындағы адамдарды мысыққа айналдырды. Ол өзінің сүйіктісінің сүйегінен басқа еркек тапқан кезде ғана бостандыққа шығады. Принц және бұрынғы ақ мысық ханзаданың патшалығына жолға шығады, онда ол ағаларының келіндерінен әлдеқайда әдемі екені анықталады. Алайда, бұрынғы ақ мысық алты патшалықты басқарады және әрқайсысына өз әкесі мен ағаларына бір патшалық береді, сонда оған және кіші ұлына әлі де үш патшалық қалдырылады. Олар үш рет үйлену тойын тойлайды.

Шығу тегі

Ақ мысық туралы әңгіме 17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың басындағы Франция салон мәдениетінің өнімі болды, бұл әйел жазушылардың әдеби шығармашылығының мол кезеңінде болды.

Тарихы

Француз ғалымдары Пол Деларь мен Мари Луиза Тенездің француз халық аңыздарының каталогында 402-ші типтегі "La Chatte Blanche" ("Ақ мысық") ертегісі ретінде жіктеледі, оған ол өзінің атын да береді. Халықаралық Аарн Томпсон Утер индексі бойынша ол ATU 402 "Жануар қалыңдық" типінде классификацияланған.

Ықпал

Фольклорист Стит Томпсон "Жануар қалыңдық" әңгімесін Г-жа Харолдтұрс популярды етті деп мәлімдеді. Ол "Еуропаның бүкіл фольклорында анық және күшті дәстүрді сақтап қалды" деп атап өтті. Деллу және Тенезе де француз ауызша дәстүріне Д'Олнойдың "көрнекті әсерін" мойындады.

Байланысты әңгімелер

Француз ғалымдары (мысалы, Пол Деларю мен Женевье Массиньон) "көптеген француз нұсқалары" ATU 310 типті ертегі, "Қоладағы қыз (Рапунцель) " ATU 402 типті ертегімен, "Жануарлық қалыңдық" деп біріктіреді.

Нұсқалар

Рейчел Харриетт Буск Тирольдің нұсқасын жинады, Мүслім ханзада және қайырымды мысық, МММ-ге көптеген ұқсастықтар бар. Д'Олнойдың ертегісі. Даниялық нұсқасы, Питер Хумбуг және ақ мысық, Свенд Грунтвигтің еңбегінен аударылды. Бұл тұрғыдан алғанда, фольклоршы Рейдар Торальф Кристиансеннің айтуынша, 31 даниялық нұсқалардың "көрініштісі біркелкі": оларда "Cat redaction" бар, яғни мысық кәләш формасы ретінде, ол Шығыс және Оңтүстік Швецияда да кездеседі. Алайда, ол бұл қарусыздану "д'Олнойдың әңгімесінен тәуелсіз болуы мүмкін" деп мәлімдеді. Америкалық редактор Хорас Скаддер MMe-дің қысқартылған нұсқасын жазды. Д'Оунойдың "Әңгімелер мен халық әңгімелері кітабы" атты еңбегінде жазылған. Латвияның "Кісілер сарайы" ертегісінде бір әміршінің үш ұлы бар, үлкендері ақылды, ал үшіншісі - қарапайым. Ұлдарының араларында кімге мұрагерлік тиесілі екені туралы айтысып жатқандарын көріп, қожайын ұлдарына ең әдемі шапанды, ең әдемі тойына арналған көйлекті және ең әдемі қалыңдықты әкелуді бұйырады. Қарапайым адам үш тапсырмада да табысты, себебі орманда мысықтардың сарайы, оның басшысы ақ мысық. Мысық, әрине, сиқырлы ханшайым, мысық түріне ауысқан. "Ақ мысықтың ажырасуы" американдық жазушы және редактор Келли Линктің 2018 жылы Уэзерспун өнер мұражайы тапсырысымен жасалды және корольдің орнына миллиардер әкеді бейнелейді. Бұл әңгіме Линктің 2023 жылғы "Ақ мысық, қара ит" жинағында да кездеседі.

Бейімделулер

Бұл ертегідің венгрше нұсқасы "Мадьяр népmesék" ("Венгрия халық ертегілері") (ху) атты мажар телехикаясының эпизодына бейімделген.

Қосымша сілтемелер

Фаррелл, Мишель Л. "Мэма Д'Олнойдың ертегісінде әйелдік құмарлықтың тойлануы мен басқыншылығы: "Ла Шатте Бланш"". L'Esprit Créateur 29, жоқ. 3 (1989): 52 64 адам. 23 маусым 2020 жылы қол жеткізілді. www. Jstor. (ағылшын тілінде) org/stable/26285889. (Қосымша) Николаева, Мария. "Шайтандар, жындар, туыстар, достар: әдеби мысықтардың семиотикасына қарай". Marvels & Tales 23, жоқ. 2 (2009): 248 67. www. Jstor. (ағылшын тілінде) org/stable/41388926-ға сілтеме жасаңыз.