Кіріспе

Гемблукс аббатшылығы - Бельгияның Валлония провинциясындағы Гемблукс маңындағы бенедиктиндер аббатшылығы. 1860 жылдан бері оның ғимараттарында Льеж университетінің Гемблукс агробиотехнология факультеті мен кампусы (бұрын Гемблукс агрономиялық университеті деп аталатын) орналасқан.

Қор

Бұрынғы бенедиктиндік монастырь, Орно өзенінің бойындағы Намурдан солтүстік-батысқа қарай 9 миль жерде орналасқан, 945 жылы Сент-Гиберт немесе Виберт (лат. Қасиетті Гиберт монастырды тұрғызуға және оның монахтарын таңдауға монах болу үшін канониядан кеткен Эрлуин көмектесті. Гиберттің кейбір туыстары монастырь императорлық фискальдық жерлерге салынған деп, монастырь негізінің заңдылығын даулады. Бұл жерлер Гиберттің ата-бабаларына ақы ретінде берілген және императорлық биліксіз иеліктен шығарылмайды. Император Оттон I Гвиберт пен Эрлуинді өзінің сотына шақырды, бірақ олардың өз ісін қорғаған тәсілдеріне таң қалды, сондықтан 20 қыркүйекте 946 жылы ол Гемблакумның негізін бекітіп, оған түрлі артықшылықтар берген императорлық диплом шығарды. Гиберт өзінің досы Эрлуинді Гемблукстің бірінші абысы етіп тағайындады, ал өзі Метцке жақын Горзе абатханасында монах болды. Ол Гемблукске екі рет оралды. Алғашқы рет 954 жылы мажарлар монастырды тонауға қаупі төнгенде болды. Гвиберт бұл қаланы зияннан құтқарып қана қоймай, кейбір венгрлерді де мәсіхшілікке айналдырды. Екінші рет 957 жылы оның қайын інісі Маволт Гербранд монастырь табысын тартып алған болатын. Гиберт Херибрандты болашақта монастырь иелігін ешбір кедергісіз қалдыруға көндірді. 962 жылы 23 мамырда Гиберт Горзеде қайтыс болды, оның сүйегі Гемблукске жерленді.

Өсіп-өркендеу

Гемблухта монастырь тәртібі жақсы қалыптасқан кезде Эрлуин 955 жылы Генуя графы Регнье ұсынысы бойынша Лоббс аббатшылығын реформалауға тырысты. Алайда Лобб монастырлары реформаны қарсы алмады, ал 958 жылы 20 қазан күні түнде олардың үшеуі Эрлуинге оның камерасында шабуыл жасап, оны монастырьдан шығарып, ауыр жарақаттар алды. Ерлуин 986 жылы 10 тамызда Генблухта қайтыс болды. Оның орнын басушы абат Херивардтың (987-990) қысқа билігі кезінде монахтар өз еріктерімен монахтар монастырына жақсы қараған Лиеж епискобы Нотгердің пайдасына босату құқығын тастады. Геривардтың орнын Ерлуин II (990 - 1012 жж.) бағындырды, оның әлсіз басқаруымен монастырлық тәртіп қатты жеңілдеді. Оның орынбасарлары Ольберт (1012-1048), пәк және білімді абат, тәртіпті қалпына келтірді, 1022 жылы жаңа аббат шіркеуін салды, бай кітапхана ұйымдастырды және қасиетті және зайырлы білімді ынталандыру арқылы Гемблукстің гүлденуіне алғашқы серпін берді. Ең үлкен зияткерлік белсенділік кезеңінде аббатхананы Мисак (1048 1071), Тьетмар (1071 1092), Литар (1092 1115) және Анзельм (1115 1136) басқарды. Тьетмардың тұсында әйгілі хроникашы Гемблукстік Зигеберт (1030 - 1112) өркендеді, ол латын тілінде 381 - 1111 жылдар аралығында әлем хроникасын, Гемблукс абаттарының тарихын және басқа да тарихи құндылықтарды жазды. Оның хроникасын 1136 жылға дейін абат Анзельм жалғастырды, ал Гемблукс абаттарының тарихын Зигеберттің шәкірті монах Готсхалк жазды. Сигеберттің замандасы - аббат мектебінің әйгілі мұғалімі, ғалым абысыны Герен.

Құлдырау

1157 жылы және 1185 жылы монастырь өртеніп, қайтадан салынғанмен, осы кезеңнен бастап маңыздылығы төмендей бастады. Алайда, абаттар граф атағын ұстап, Брабант штатындағы дворяндар арасында отыруды жалғастырды. 1505 жылы, абат Арнольд II де Солбрег (1501-1511) кезінде, аббатхана Бёрсфельд одағына қосылды. 1598 жылы кальвинистер оны тонаған, 1678 жылы және 1712 жылы өртеніп, ішінара күйіп кеткен. 1793 жылы Революциялық үкімет оны жойғанда, ол осы ауыр апаттардан түрегеліп келе бастады. Көптеген ғимараттар сақталып қалды, олар Гемблукс агрономиялық университеті үшін қолданылады.