Кіріспе

Американдық актер (1909–1992)
американдық әнші және музыкант

Карвер Дана Эндрюс (1 қаңтар 1909 – 17 желтоқсан 1992) – американдық киноактер, қазіргі кезде «нуар» деп аталатын жанрдағы фильмдердің басты жұлдызы болды. 1940 жылдары алдыңғы қатардағы актер болған ол 1980 жылдарға дейін еңбегі аз бағаланған рөлдерде және эпизодтық рөлдерде ойнауын жалғастырды. Ол «Лора» (1944) фильміндегі құлқыны бар полиция детективі Марк Макферсон рөлімен және «Өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946) фильміндегі Екінші дүниежүзілік соғысының ардагері Фред Дерри рөліндегі сынға толы керемет ойынымен ең жақсы танылған.

Ерте өмір

Эндрюс Миссисипи штатының оңтүстігіндегі Коллинс қаласына жақын шаруашылықта, баптист пасторы Чарльз Форрест Эндрюс пен оның әйелі Аннис (құрмет аты – Спид) отбасындағы 13 баланың үшіншісі болып дүниеге келді. Кейін отбасы Техас штатының Хантсвилл қаласына көшіп, оның кіші әдептерінің, соның ішінде Голливуд актері Стив Форресттің (нағыз аты – Уильям Форрест Эндрюс) туған жеріне орналасты. Эндрюс Хантсвиллдегі Сэм Хьюстон мемлекеттік университетінде оқыды және Хьюстон қаласында бизнес-администрацияны зерттеді. 1931 жылы ол әнші ретінде мүмкіндік іздеу үшін Лос-Анджелеске сапар шекті. Ол Ван-Ньюс қалашығындағы жанармай құю станциясында және басқа да жұмыстарда жұмыс істеді. Күрес жағдайындағы Эндрюске түнде музыкалық білім алуға көмектесу үшін "станция иелері келісімге келді: толық уақыт оқу үшін аптасына 50 доллар, ал оның болашақ табысының бес жылдық үлесін беру шартымен", ол Голдвинмен келісімге келгеннен кейін төлеуді бастады.

Сэм Голдуин және 20th Century Fox

1938 жылы Эндрюс «О кешкі жұлдыз» атты пьесада көзге түсті, ал Сэмюэл Голдвин осы үміткер актермен келісімшартқа қол қойды, бірақ оған тәжірибе жинау үшін уақыт керек екенін ойлады. Эндрюс Пасадена театрында 20-дан астам қойылымда жұмыс істеді және екінші әйелі Мэри Тоддқа той жасау туралы ұсыныс жасады. Он екі айдан кейін Голдвин Эндрюстің келісімшартының бір бөлігін 20th Century Fox студиясына сатты, онда ол екі төмен бюджетті фильмнің біріншісінде жұмыс істеді; оның алғашқы рөлі «Lucky Cisco Kid» (1940) фильмінде болды. Эндрюс Эдвард Смоллға «Кит Карсон» (1940) фильміне түсу үшін берілді, содан кейін Голдвин оны алғаш рет өзінің «The Westerner» (1940) фильмінде пайдаланды, онда Гарри Купер де түсті. Содан кейін Эндрюс Льюис Майлстоунның режиссерлігімен түсірілген «The North Star» (1943) фильмі үшін Голдвинге қайта оралды. Ол үкіметтік насихаттық фильм «7 желтоқсан: Кино» (1943) жұмысында болды, содан кейін Голдвин оны тағы да «Up in Arms» (1944) фильмінде қолданды, онда Дэнни Кейге көмектесті. Эндрюс Майлстоунмен бірлесіп «The Purple Heart» (1944) фильмін түсірді, ал Генри Хатауэйдің «Wing and a Prayer» (1944) фильмінде де ойнады.

Сынгерлік табыстар мен ноар

Оның рөлдерінің бірі – «Лора» (1944) фильмінде Джин Тирни ойнаған, қылмыс құрбаны деп саналатын әйелге ғашық детективтің рөлі болды. Фильм Fox студиясында түсірілді, режиссері – Отто Премингер. Ол Жанн Крэйнмен бірге «State Fair» (1945) мюзиклінде ойнады, ол үлкен жетістікке ие болды, содан кейін Премингермен бірге «Fallen Angel» (1945) фильм-нуарында қайта жұмыс істеді. Эндрюс Майлстоунмен бірге тағы бір соғыс фильміне түсті – «Күн астында серуендеу» (1945), содан кейін ол Уолтер Уэнгерге қарыз болып, Жакс Турнеур режиссерлік еткен «Canyon Passage» (1946) вестерніне түсті, онда Сузан Хейвард та ойнады. Эндрюстің Уильям Уайлермен бірге түсірген екінші фильмі, сонымен қатар Голдвин үшін түсірілген «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946) оның ең танымал туындысы болды. Фильм көрермендердің де, сыншылардың да жоғары бағасын алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери қызметтен оралғандардың американдық қоғамға қайта бейімделу проблемаларын көрсететін бұл фильм шыққаннан кейін АҚШ пен Ұлыбританияда «Gone with the Wind» (1939) фильмінің кассалық табысын арттырып кетті. 2007 жылы фильм AFI-нің «100 жылдағы 100 үздік фильм» тізімінде 37-орынды иеленді. Эндрюс «Boomerang!» (1947) фильмінде ойнады, режиссері – Элия Казан; «Night Song» (1947), RKO студиясында; және Премингер үшін «Daisy Kenyon» (1947). 1947 жылы ол АҚШ-тағы ең танымал 23-ші актер деп танылды. Эндрюс антикоммунистік «The Iron Curtain» (1948) фильмінде ойнады, онда ол Джин Тирнимен қайта кездесті, содан кейін «Deep Waters» (1948) фильміне түсті. Ол Льюис Майлстоунның «Enterprise Pictures» студиясында «No Minor Vices» (1948) комедиясын түсірді, содан кейін «Britannia Mews» (1949) фильміне Англияға сапарлады. Эндрюс «Sword in the Desert» (1949) фильмінде ойнады, содан кейін Голдвин оны Сьюзан Хейвардпен бірге «My Foolish Heart» (1949) фильміне шақырды. Ол «Where the Sidewalk Ends» (1950) фильм-нуарында, Тирни мен Премингермен бірге, жылдам әрекет ететін полиция қызметкерінің рөлін ойнады. Осы кезде алкоголизм Эндрюстің мансабына зиян келтіре бастады, және екі рет ол руль артында өмірінен айрылуға азда-кем қалды. Голдвиннің тағы бір фильм-нуары «Edge of Doom» (1950) сәтсіз аяқталды. Содан кейін Эндрюс RKO студиясына «Sealed Cargo» (1951) фильмін түсіруге қарыз болды, онда оның ағасы Стив Форресттің рөлі көрсетілмеген. (Turner Classic Movies телеарнасының «Word of Mouth» бағдарламасында Форрест: «Мен онымен жұмыс істеуге көз тісімді берер едім» деді.) Fox студиясына қайта оралған Эндрюс «The Frogmen» (1951) фильмінде ойнады, содан кейін Голдвин оны «I Want You» (1951) фильміне шақырды, бұл «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» фильмінің сәттілігін қайталауға бағытталған, Корея соғысы кезіндегі салқын соғыс дәуіріндегі тырысқан әрекет болды. 1952 жылдан 1954 жылға дейін Эндрюс «I Was a Communist for the FBI» радиосериалында ойнады, бұл серияда Америка Құрама Штаттарының Коммунистік партиясына енген ФБР хабаршысы Мэтт Кветиктің тәжірибесі туралы айтылды.

Карьерасының құлдырауы

Эндрюстің кинодағы мансабы 1950 жылдары сарқылып кетті. "Тағайындама: Париж" (1952) фильмі кеңінен танылмады. Ол Цейлонде "Пілінің серуені" (1954) фильмін түсірді, ол Вивьен Лидің нервтік қанағатсыздығымен және оның орнына Елизавета Тейлордың келуімен әйгілі. "Джунглидегі дуэль" (1954) – оқиғаға толы фильм, "Өлтіруге үш сағат" (1954) және "Тұман сигналы" (1955) – вестерн, "Қаладағы ерекше әйел" (1955) – Грир Гарсонның басты рөліндегі фильмі, ал "Команч" (1956) – тағы бір вестерн. 1950 жылдардың ортасына қарай Эндрюс негізінен B санаттағы фильмдерде ойнай бастады. Дегенмен, 1956 жылы Фриц Ланг үшін түсірген екі фильмдегі рөлдері – "Қала ұйықтағанда", "Разумды күмәннен тыс" және қорқыныш жанрындағы "Шайтанның түні" (1957) фильмі, сондай-ақ Жак Турнеур үшін түсірген "Қорқытушылар" (1958) фильмі жоғары бағаланды. Осы кезеңде ол "Көктемгі қайта кездесу" (1957), "Нөлдік сағат!" (1957) және "Сына жарылған арал" (1958) фильмдерінде де ойнады. 1952 жылы Эндрюс әйелі Мэри Тоддпен бірге "Шіліхана" спектаклімен гастрольдік сапарда болды, ал 1958 жылы ол Бродвейде Генри Фонданы (оның бұрынғы әріптесі "Оксбоу оқиғасы" және "Дейзи Кенион" фильмдерінде) "Екеу үшін теңіз" спектаклінде ауыстырды.

Кейінгі мансап

Эндрюс 1970-ші жылдары «Реймондтың сәтсіздігі» (1971), «Бейкүнә куәгерлер» (1972), «Аэропорт 1975» (1974), «Көшедегі көлеңке» (1975), «Доктор Дюранттың алғашқы 36 сағаты» (1975), «Қиын жол» (1975), «Соңғы магнат» (1976), «Соңғы салтанат» (1977) және «Жақсы жігіттер қара киінеді» (1978) сияқты Голливуд фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнады.

Ол «Айронсайд», «Кристи Лавты ұста», «Эллери Куин», «Америка қыздары», «Харди ұлдары» және «Махаббат кемесі» секілді телешоуларда да тұрақты түрде пайда болды. Осы 1970-ші жылдарда Эндрюс жылжымайтын мүлік бизнесімен айналысып, бір газет тілшісіне, мысалы, «жыл сайын 200 000 доллар табыс әкелетін қонақ үйім бар» деді. 1972 жылы ол осы тақырыпқа арналған телеарнадағы қоғамдық жарнамада түсті. Оның әйелі 2003 жылы 86 жасында қайтыс болды.

Теледидарлық кредиттердің ішінара

Жыл Бағдарлама Эпизоды Рөл1963The Twilight Zone"Өткенге оралу мүмкіндігі жоқ" Пол Дрисколл1969Отбасылық іс"Періште қанаттары" Харв Маллен1971Түнгі галерея"Ерекшелер" Пол Кох1978Харди Бойз"Мұнараға шабуыл" Таунли1978Американдық қыздар"Тоқтатылған чех" Филипс1982Мүмкіндігінше"Командалық өнерпаздық/Хайд және іздеу/Кәдімгі махаббат" Мистер Пол Гербер1982Фалькон Крест"Үміткер" және "Жайлы жариялау" Эллиот МакКей