Кіріспе

Вурт – 1993 жылы британдық автор Джефф Нун жазған ғылыми фантастикалық роман. Джефф Нун мен Ringpull кішкентай баспасы үшін дебюттік роман болған «Вурт» 1994 жылы Артур Кларк сыйлығын жеңіп алды және кейіннен 90-шы жылдардың ең жақсы романдарының тізіміне енді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Вурт Скриббл мен оның "тобы" Сташ Райдерлердің оқиғасын баяндайды, олар жоғалған қарындасы Дездемонаны іздейді. Роман Англиядағы Манчестердің балама нұсқасында өтеді, онда қоғам Vurt-тың ықпалымен қалыптасқан – бұл түстермен кодталған қауырсынды сору арқылы қол жетімді, галлюциногендік есірткі / ортақ баламалы шындық. Бірнеше (ешқашан түсіндірілмеген) механизм арқылы адамзаттың армандары, мифологиясы және қиялы Vurt ішінде объективті шындыққа айналып, "нақты" болып саналады. Роман басталар алдында Скриббл мен оның қарындасы "Ағылшын вудуы" деп аталатын Vurt-қа бірлесіп саяхат жасайды, бірақ оянғаннан кейін Скриббл қарындасының жоғалып кеткенін біледі. Осы сапардан кейін пішінсіз, жартылай сезімтал дене пайда болады, оны Мэнди, басқа Сташ Райдер, "Космостан келген нәрсе" деп атайды. Осы сәттен бастап Скриббл сирек кездесетін және контрабандалық Қызықты Сары қауырсынды табу миссиясына шығады, осылайша ол қарындасын таба алады.

Әдеби мәні және қабылдануы

Вурт сыншылардың да, коммерциялық сәттілікке де қол жеткізіп, ғылыми-фантастикалық қауымдастықтан да, әдеби ортадан да мақтау алды. Стильдік тұрғыдан Уильям Гибсонның «Нейромант» киберпанк романымен және Энтони Берджестің «Шыныққан апельсин» романымен салыстырылды. «Жоғары дауылпаздар» кітабында, қазіргі заманғы тәуелділік тұжырымдамасын зерттейтін еңбекте, Скриббл тәуелділіктен айырылып, трансценденттікке қол жеткізу мүмкіндігіне ие болған кейіпкердің мысалы ретінде пайдаланылады. Броди және авторлар тобы Скрибблдің Вурт технологиясын өз биологиялық денесіне енгізуін есірткі қолдану арқылы мүмкін болатын аянды бейнелейтін метафора деп қарастырады. Олар нақты және Вурт әлемі арасындағы құн айырбасы Хобарт тұрақтысы немесе «H» арқылы реттеледі деп атап өтеді, ал Броди бұл әріптің «қалай болғанда да» героинге арналған жаргон екенін айтады. Кітаптың ғылыми негіздерінің сенімсіздігі мен «құштар және түрлі-түсті», бірақ толыққанды емес сюжеті сынға түсті. Entertainment Weekly журналы Вурттың 1994 жылғы Артур Кларк сыйлығына лайық емес екенін мәлімдеді, кітаптағы «сенімсіз инцест және жасөспірімнің өзін-өзі мақтауы ешқашан таң қалдырмайды немесе алаңдатпайды» деді.

Алюзиялар мен сілтемелер

Джефф Нуонның айтуынша, Vurt бастапқыда Октав Мирбоның "Қыйноқ бақшасы" романынан, яғни 20 ғасырдың басында жазылған авторитарлыққа қарсы романнан туындаған. "Мондо 2000" журналы арқылы жақында виртуалды шындық технологиясымен танысқан Нуон, қыйноқ бағын виртуалды әлем ретінде бейнелейді. Нуон сондай-ақ Джозеф Кэмпбеллдің "Мың қырлы батыр" кітабының Vurt повестволық құрылымына әсер еткенін айтады. Vurt – Орфейдің Арқан әлеміне сапарының қайта айтылуы. Орфей мен Скриббл екеуі де ақын және музыкант, әрқайсысы өздерінің идеалдаған жандарын басқа бір шындықтан құтқаруға тырысады. Джоан Гордон атап көрсеткендей, киберкеңістік "адам жағдайының ең терең қыры" болып табылады, сондықтан виртуалды шындыққа жасалған саяхат, өлгендермен рухани байланыс орнатуға жасалған мифтік саяхатқа тең. Сонымен қатар, Орфей мифі, Vurt сияқты, адам емес нәрселермен қарым-қатынаста адам болудің мәнін зерттейді; Орфей өлгендермен кездесті, ал Скриббл компьютерлер жасаған виртуалды симуляцияларды зерттеді. Басты кейіпкер кіретін клуб сияқты, Льюис Кэрроллдың әңгімелеріне көптеген сілтемелер бар, ол "Слити Тов" деп аталады, бұл Кэрроллдың "Жаббервоки" өлеңінен алынған цитата.

Комикстер

Романның бірнеше комикстік адаптациясы жасалды, оның ішінде Ли О'Коннор салған суреттері бар Vurt – The Comic Remix.

Ойындар

2015 жылдың тамызында Ravendesk Games Kickstarter кампаниясын өткізді, нәтижесінде Vurt романының үстелдік рөлдік ойын нұсқасы табысты қаржыландырылды. Кампания он күннің ішінде мақсатына жетті, бұл романға деген қызығушылық пен құлшынша сүйіспеншілік әлі де жоғары екенін көрсетеді. Джефф Нунның өзі жаңадан жазған материалдары бар RPG 2017 жылдың қазан айында ресми түрде шығарылып, сыншылардың жоғары бағасын алды.

Кино және теледидар

Noon 2002 жылы Vurt фильмінің сценарийін жазуды бастаған, режиссураны Iain Softley жүзеге асыруы жоспарланған. Бірақ 2005 жылы ол өзінің жеке сайтында: "Vurt фильмі жайлы әзірге ешқандай жаңалық жоқ. Күте бермеңіздер" деп мәлімдеді. 2018 жылы Netflix Ravendesk Entertainment-тен Vurt құқығын сатып алып, телесериал жасауды көздеді, оның пилотын Stranger Things авторы және продюсері Пол Дихтер жазды. Алайда, екі жылдан астам дамыту процесінен кейін, сериал өндіріске жіберілген жоқ.

Сахна

2000 жылы Лиам Стил «Вурт: Театр ремиксі» спектаклін сахналады, ол Манчестердегі Контакт театрында үш апта бойы көрсетілді.

20 жылдығы

2013 жылы романның 20 жылдық мерейтойлық басылымы жарық көрді, оған үш жаңа әңгіме және Лорен Бьюкстің сөз басы қосылды.