Кіріспе

Астрологияның алғашқы белгілі жүйесі Вавилон астрологиясы б. з. б. екінші мыңжылдықта пайда болған астрологияның алғашқы белгілі ұйымдастырылған жүйесі болды. Вавилон мен Ассирияда, Вавилон мәдениетінің тікелей тармағы ретінде, астрология діни қызметкерлердің (оларды жалаңаш немесе "инспекторлар" деп атады) құдайлардың еркі мен ниеті туралы білудің екі негізгі құралының бірі ретінде өз орнын алады, екіншісі құрбандыққа шалынған жануарлардың бауырларын тексеру арқылы (барақатты қараңыз).

Ертедегі өмір

Астрологияның қандай да бір түрі біздің заманымыздан бұрын 3-мыңжылдықта шумерлік кезеңде пайда болды деген болжам бар, бірақ осы кезеңдегі ежелгі аспан белгілеріне арналған оқшауланған сілтемелер астрологияның біріктірілген теориясын көрсетуге жеткілікті дәлел деп саналмайды. Сондықтан ғалымдардың аспанды болжау тарихы, әдетте, Ежелгі Вавилон мәтіндерінен басталады (б.з.д. 1800 ж.), Орта Вавилон және Орта Ассирия кезеңдері (б.з.д. Б. з. б. 16 ғасырда Анума Ану Энлиль деп аталатын толық анықтамалық еңбектің жинақталуынан болжамға негізделген астрологияның кеңінен қолданылғанын дәлелдеуге болады. Оның мазмұны 70 сына жазуы бар тақташалардан тұрады, онда 7000 аспан белгілері жазылған. Бұл уақыттан бастап мәтіндер ауызша дәстүрге сілтеме жасайды, оның шығу тегі мен мазмұны туралы тек болжам жасауға болады. Бұл уақытта вавилондық астрология тек қана қарапайым болды, ал біздің заманымыздан бұрын 7 ғасырдан бұрын практиктердің астрономияны түсінуі өте қарапайым болды. Болашақтағы аспан құбылыстары мен планеталардың қозғалысын алдын ала болжау мүмкін еместігінен, құбылыстар пайда болған кезде немесе сәл бұрын түсіндірмелер жасалды. Алайда, б.з.б. 4 ғасырда олардың математикалық әдістері болашақ планеталардың орналасуын ақылға қонымды дәлдігімен есептеу үшін жеткілікті дамыды, сол кезде кең эфемеридтер пайда бола бастады.

Табылды негіз

Вавилондық астрология тарихы астрономиялық білімнің төлқұжат аясында қалай дамығанын көрсетеді. Б. з. б. шамамен 1875 жылға дейінгі 32 тақташаның жинағы бабылдықтар үшін ең көне де егжей-тегжейлі мәтін болып табылады. Құрбандыққа шалынатын малдың бауырында табылған ақаулар мен таңбалар патшаға құдайлардан хабар әкелетін бейнелі белгілер ретінде түсіндірілді. Сондай-ақ, құдайлар өздері байланысқан планеталар мен жұлдыздардың аспандағы бейнелерінде көрінеді деп сенді. Сондықтан қандай да бір планетаға байланысты аспандағы зұлым белгілер сол планетаның құдайының көңілінен шықпайтынын немесе оның көңілінен шықпайтынын білдіретін белгілер ретінде қарастырылды. Мұндай белгілер құдайды қанағаттандыруға және оның білдіруін патша мен оның ұлтына айтарлықтай зиян келтірмей жүзеге асырудың басқарылатын жолдарын табуға тырысты. 672 жылы 18 қаңтарда болған Ай тұтылуына қатысты патша Есархаддонға арналған астрономиялық есеп, алмастырушы патшаларды немесе алмастырушы оқиғаларды ритуалдық пайдалану сиқырлы және белгілерге деген күмәнсіз сенімді таза механикалық көзқараспен біріктіргенін көрсетеді. Астрологиялық оқиғаның табиғи әлемде қандай да бір байланысы болуы керек: Жыл басында су тасқыны келіп, бөгеттерді бұзады. Ай тұтылу кезінде патша маған хат жазып жіберсін. Патшаның орнына мен таңертең Бабылдағы бөгет арқылы өтетін боламын. Бұл туралы ешкім білмейді. Улла Кох Вестенхольц 1995 жылы жазған "Мезопотамиялық астрология" кітабында теистік және механикалық дүниетанымы арасындағы бұл екіжақтылық Вавилонның аспанды болжау туралы түсінігін, сиқырға қатты арқа сүйегенімен, кек алу мақсатындағы мақсатты жазалаудың әсерінен азат болып қалатынын және сондықтан "заманауи ғылымның кейбір белгілерін бөліседі: ол объективті және құндылықсыз, белгілі ережелерге сәйкес жұмыс істейді, ал оның деректері жалпыға бірдей жарамды деп саналады және жазбаша кестелерде қарауға болады". Кох Вестенхольц сонымен қатар ежелгі Вавилон астрологиясы мен басқа да жұлдыздылық пәндер арасындағы ең маңызды айырмашылықты белгілейді, өйткені ол бастапқыда тек қана дүниенікі, географиялық бағытта және елдерге, қалаларға және халықтарға қатысты, және мемлекет пен патшаның әл-ауқатымен толықтай қамтылған.

Астральдық медицина

Астрология сондай-ақ астральдық медицина деп аталатын тәжірибеде өте маңызды болды. Икиша деген атпен Уруктың Вавилондық кезеңінің аяғында өмір сүрген машмашу діни қызметкеріне тиесілі табылған календарлық мәтінге сәйкес, науқастарға әртүрлі күндері, күндеріне байланысты әртүрлі дәрілер жасалады. +IV ай: Икишаның календарындағы мәтіннің алғашқы он екі жолы1Қошқар7 Қойдың қаны, қойдың майы және қойдың шашы, майлайды.2Қошқар14 Қойдың қаны, ешкінің майы және ешкінің шашы, майлайды.3Тәулік21 "Бас орын", майлайды.4Жұқпа28 Қымыз қаны немесе қарбақ майы, майлайды.5Бұлқа5Бұлқаның қаны немесе бұқаның майы немесе бұқаның шашы, майлайды.6Аквариус12Бөркіттің басы, қанаты және қаны, майлайды.7Аққу19 "Бас орын", майлайды.8Арыстан26 Арыстан қан, арыстан майы немесе арыстан шашы, майлайды.9Екіліге3Тұяқтың басы, қанаты және қан, майлайды.10Балықтар10Көгершін басы, қан жұтып, қан жұтып, қан майлайды.11Синтарий17 (Аң құс?) Басы, Anzu ((құс)) Қанат, құс) қанын майлайсың.12Қыз 24шігушу арпа ұнын, қарғаның басын және қарғаның қанатын майлайсың. Стилдің айтуынша, астрологияны сол кездегі ғалымдар ойлап тапқан теориялық тәжірибе деп қарастыруға болады. Бұл екі түрлі жағдайды тудырады, өйткені кейбір бөліктерді сатып алудың құны қымбат немесе басқа жолмен қарапайым бабылдықтар үшін мүмкін емес еді. Мүмкін, астральдық медицинаның бүкіл тұжырымдамасы календарлық мәтін және басқа да осындай көздер бойынша бұрын айтылғандай, тек теория және ешқашан нақты қолдануға арналмаған. Алайда, бабылдық медицинада Dreckapotheke деп аталатын дәстүр бар, онда жалпы ингредиенттердің аттары жиі жағымсыз естілетіндердің аттары беріледі. Сондай-ақ, календарь мәтінінде көрсетілген ингредиенттердің осы дәстүрге сәйкес болуы мүмкін. Айлар үштен үшке, төрт айдан төртке бөлініп, төрт елге тең бөлінді. Бірінші, бесінші және тоғызыншы айлар - Акад, екінші, алтыншы және оныншы - Елам, үшінші, жетінші және он бірінші - Амурру, төртінші, сегізінші және он екінші - Субарту. Әр айдың күндері бірдей болады: біріншісі - Акад, екіншісі - Элам, үшіншісі - Амурру, төртіншісі - Субарту, бесіншісі - Акад және т.б. Месопотамияның құдайлары белгілі бір уақыт, күн, айлармен байланысты болған. Әңгімеде айтылғандай, күннің соңында күн құдайы Шамаш "көктің құшағына" барып тынығады.

Жалпы сипаты

Бірінші шектеу - аспан денелерінің қозғалысы мен орналасуы қоғамдық маңызы бар және жалпы халықтың әл-ауқатына әсер ететін оқиғаларды көрсетеді. Бұл жерде жеке адамның мүддесі ешқандай қатысы жоқ, және біз ғасырлар бойы төмен түсіп, Вавилония мен Ассирияның шекарасынан өтіп, ортағасырлық және қазіргі астрологияда жеке адамның жылдызшасына ғана тоқталған кезеңге жетуіміз керек. Бабыл мен Ассирияда табынушылық негізінен және шын мәнінде тек қана халықтың әл-ауқаты мен патшаның тұлғасына негізделген, өйткені оның әл-ауқаты мен құдайлардың ықыласына байланысты елдің табынушылықтары ежелгі патшалық түсінігіне сәйкес болды.

Астрономиялық сараптама

Екінші шектеу - бұл астрономиялық білімдер және ертедегі вавилондық астрология, негізінен эмпирикалық сипатқа ие болса да, шектеулі және кемшілікке ұшыраған. Күннің жыл бойы жүріп өтуін көрсететін эклиптика теориясы, әр бөлімге 30° өлшемі бар он екі шоқжұлдызға бөлінген, бұл қазір дәлелденгендей, бабылдықтардан шыққан; бірақ ол бабылдық империяның құлдырауынан кейін б. з. д. 539 жылы ғана жетілдірілген көрінеді. Сол сияқты, Вавилон астрономдарының басқа жетістіктері, мысалы, олардың айлық есептеулер жүйесі немесе планеталық тақташаларды жасау жүйесі осы соңғы кезеңге жатады, сондықтан Вавилон астрономиясының алтын дәуірі алыс өткенге емес, Селевкидтер кезеңіне жатады, яғни гректер Евфрат аңғарында пайда болғаннан кейін. Біздің заманымыздан бұрын 7 ғасырдан бұрын астрологиялық мәтіндерде қолданылған кейбір сөз тіркестерінен, кем дегенде Күн мен Ай тұтылуларын есептеудің басталуы ертерекке жататын сияқты, бірақ мұнда да, басты жұмыс біздің заманымыздан 400 жылдан кейін орындалды, ал ертедегі Вавилон астрономиясының кемшіліктері біздің заманымыздан бұрын 6 ғасырда Вавилон астрономдары белгілі бір жылдың басталуын есептеу арқылы анықтауға тырысқанда, бір айға жуық қателік жасаған. Жалпы алғанда, аспан денелерінің қозғалысында заңдылық пен тәртіптің билігі танылды және ол ерте кезеңде әдістемелік күрәбашылықтың пайда болуына ықпал еткен болуы керек, бұл жануарлардың бауырын зерттеуден әлдеқайда жоғары деңгейде болды. Алайда, құбылыстардың формасындағы шексіз өзгерістерге және қалыпты жағдай деп саналатын нәрселерден айрылудың көпшілігіне берілген маңыздылық, ұзақ уақыт бойы астрономияның кез-келген маңызды зерттеуінің пайда болуына кедергі болды.

Ашурбанипал

Ашурбанипал - б.з.д. 668-625 жылдары билік құрған Ассирия патшасы. Ол Ниневиде астрология, тарих, мифология және ғылым тақырыптарында клинопись жазуы бар үлкен кітапхана жинағанымен әйгілі болды. Ассурбанипалдың кейбір астрологтары, мысалы, Рамману Сумасар мен Набу Мусиси планеталардың күнделікті қозғалысынан жайттарды болжаудың шеберлері болды. Ашшурбанипал патшалық құрған кезде "көк пен жерде болған барлық оқиғалар" туралы және астрологтардың зерттеулерінің нәтижесі туралы хабарды тез арада жіберіп алған. Ол осы ақпаратты саяси қару ретінде және өз патшалығын күнделікті басқару үшін қолданды. Ашурбанипал қайтыс болғаннан кейін Ниневиді мидиялықтар мен халдейлер басып алды, ал оның кітапханасы жойылып, басқа жерлерге таратылды.