Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қолды зерттеу арқылы болашақты болжау
Foretelling the future through the study of the palm
Қолбалағару – қолды зерттеу арқылы болашақты болжайтын псевдоғылыми практика. Сонымен қатар, қолмен оқу, хиромантия, хирология немесе хейрология деп те аталады. Бұл практика әлемнің түкпір-түкпірінде кездеседі және оның көптеген мәдени вариациялары бар. Қолбалағарумен айналысатын адамдарды әдетте қолбалагер, қолды талдаушы, қол сарапшысы немесе хиролог деп атайды. Қолбалағарудың әртүрлі мектептерінде әртүрлі сызықтар мен қолдың ерекшеліктеріне қатысты көптеген және көбінесе қайшы түсіндірмелер бар. Қолбалағару, әртүрлі түсіндірмелер арасындағы қарама-қайшылықтар мен оның болжамдарын растайтын дәлелдердің болмауы себепті, псевдоғылым ретінде кеңінен танылады.
Palmistry is the pseudoscientific practice of fortune telling through the study of the palm. Also known as palm reading, chiromancy, chirology or cheirology, the practice is found all over the world, with numerous cultural variations. Those who practice palmistry are generally called palmists, hand readers, hand analysts, or chirologists. There are many—and often conflicting—interpretations of various lines and palmar features across various teachings of palmistry. Palmistry is widely viewed as a pseudoscience due to various contradictions between different interpretations and the lack of evidence for palmistry's predictions.
Ежелгі қол шомылдыру
Қол санай білу – Еуразия құрлығының көптеген аймақтарында кең таралған тәжірибе; ол Шумер, Вавилон, Арабия, Канаан, Парсы, Үндістан, Непал, Тибет және Қытай мәдениеттерінде кездеседі. Акупунктурашы Йошиаки Омура оның тамырын индуистік астрологияда (санскритте джйотиш деп аталады), қытайлық И Цзин (Ы Цзин) және цыған бақсыларында көреді. Бірнеше мың жыл бұрын индуист данасы Вальмики 567 шумақтан тұратын кітап жазған деп есептеледі, оның атауы ағылшын тілінде «Вальмики Махаришидің ер адамдардың қолы бойынша болжам жасау туралы үйретулері» деп аударылады. Ежелгі заманнан бері қол санай білу Самудрика Шастраның (санскрит: सामुद्रिक शास्त्र) бір саласы болып саналады, ол астрология және қол санай білу (Хаст Самудрика) сияқты адам денесіндегі белгілерді зерттеуді қамтиды, сондай-ақ кепал сүйегін зерттеу (капал Самудрик) және бет-әлпет бойынша мінезді анықтау (физиогномика, мух Самудрик) кіреді. Үндістаннан қол санай білу өнері Қытай, Тибет және Еуропаның басқа да елдеріне тарады. Грекияда да қол санай білу дербес дамыды, онда оны Анаксагор қолданды. 17 ғасырдағы жыныстық нұсқаулықтағы Аристотельге дұрыс емес жатқызылған бір тарау кейде осы трактат деп қате айтылады. Бұл мәтін оның канондық еңбектерінде кездеспейді. Ренессанс дәуіріндегі сиқырлы өнерде қол санай білу (хиромантия деп аталады) некромантия, геомантия, аэромантия, пиромантия, гидромантия және қаңқа сүйегі бойынша болжам жасау (скапулимантия) сияқты жеті «тыйым салынған өнердің» бірі ретінде жіктелді. 16 ғасырда Католик шіркеуі қол санай білуді белсенді түрде басып тастады. Папа Павел IV және Папа Сикст V түрлі болжам түрлеріне, соның ішінде қол санай білуге қарсы паптік бұйрықтар шығарды.
Palmistry is a practice common to many different places on the Eurasian landmass; it has been practiced in the cultures of Sumer, Babylonia, Arabia, Canaan, Persia, India, Nepal, Tibet and China. The acupuncturist Yoshiaki Omura describes its roots in Hindu astrology (known in Sanskrit as jyotish), Chinese Yijing (I Ching), and Roma fortune tellers. Several thousand years ago, the Hindu sage Valmiki is thought to have written a book comprising 567 stanzas, the title of which translates in English as The Teachings of Valmiki Maharishi on Male Palmistry. Since ancient times, palmistry is considered to be a branch of Samudrika Shastra (Sanskrit: सामुद्रिक शास्त्र) which included the studies of marks all over a person's body such as astrology and palmistry (Hast samudrika), as well as phrenology (kapal samudrik) and face reading (physiognomy, mukh samudrik). From India, the art of palmistry spread to China, Tibet and to other countries in Europe. Palmistry also progressed independently in Greece where Anaxagoras practiced it. A chapter of a 17th century sex manual, misattributed to Aristotle, is occasionally incorrectly cited as being the treatise in question. The text it is not contained in his canonical works. In Renaissance magic, palmistry (known as "chiromancy") was classified as one of the seven "forbidden arts", along with necromancy, geomancy, aeromancy, pyromancy, hydromancy, and spatulamancy (scapulimancy). During the 16th century the art of palmistry was actively suppressed by the Catholic Church. Both Pope Paul IV and Pope Sixtus V issued papal edicts against various forms of divination, including palmistry.
Қазіргі заманғы қол шомылдыру
Қазіргі заманда қолшаңшылықтың қайта жаңғыруы 1839 жылы капитан Казимир Станислав Д'Арпентигнийдің «La Chirognomie» атты еңбегімен басталды. Эдгар де Валькурт Вермонт (Конте С. де Сент-Жермен) 1897 жылы Америка хирологиялық қоғамын құрды. Қазіргі заманғы қолшаңшылық қозғалысының маңызды тұлғасы – ирландтық Уильям Джон Уорнер, ол «Шейро» деген лақап атымен танымал болды. Үндістанда гурулардан білім алғаннан кейін ол Лондонда қолшаңшылықпен айналыса бастады және бүкіл әлемдегі танымал клиенттердің үлкен қызығушылығына ие болды, соның ішінде Марк Твен, В.Т.Стид, Сара Бернхардт, Мата Хари, Оскар Уайльд, Гровер Кливленд, Томас Эдисон, Уэльс принці, Генерал Китченер, Уильям Эварт Гладстон және Джозеф Чемберлен сияқты белгілі тұлғалар. «Қоғамдағы қолшаңшы» ретінде Шейро осыншалықты танымал болғандықтан, тіпті оккультизмге сенбейтіндер де оған қолын көрсетіп, болжам жасатуға келді. Скептик Марк Твен Шейроның қонақ кітабына: «Менің мінезімді қорлаушылық дәлдікпен ашты» деп жазды. Эдвард Херон Аллен, ағылшын ғалымы, 1883 жылы жарық көрген «Пальмистика: Чеирософия нұсқаулығы» және басқа да көптеген еңбектерді жариялады, ол бүгінгі күнге дейін басылымда. Өнердің ғылыми негізін қалыптастыруға әртүрлі әрекеттер жасалды, ең танымалсы – Уильям Гурни Бенхамның 1900 жылы жарық көрген «Ғылыми қол оқу заңдары». 1970 жылы Паркер Бразерс Максин Люсиль Фильдің «Touch Game of Palmistry» ойынын шығарды, ол ойыншыларға қолдың белгілеріне сәйкес келетін карталарды таңдау арқылы «қолды оқу және талдау» жасауға мүмкіндік берді. 2007 жылы британдық қолды оқитын Джонни Финчем дәстүрлі болжам жасау әдісінің орнына, сызықтарға негізделген жаңа әдіс енгізу арқылы қолшаңшылық саласына үлес қосты. Осы өзгерістерді оның «Келін көру: шәкірттен кәсіпқойға» атты кітабынан көруге болады.
Palmistry experienced a revival in the modern era starting with Captain Casimir Stanislas D'Arpentigny's publication La Chirognomie in 1839. Edgar de Valcourt Vermont (Comte C. de Saint Germain) founded the American Chirological Society in 1897. A pivotal figure in the modern palmistry movement was the Irish William John Warner, known by his sobriquet, Cheiro. After studying under gurus in India, he set up a palmistry practice in London and enjoyed a wide following of famous clients from around the world, including famous celebrities like Mark Twain, W. T. Stead, Sarah Bernhardt, Mata Hari, Oscar Wilde, Grover Cleveland, Thomas Edison, the Prince of Wales, General Kitchener, William Ewart Gladstone, and Joseph Chamberlain. So popular was Cheiro as a "society palmist" that even those who were not believers in the occult had their hands read by him. The skeptical Mark Twain wrote in Cheiro's visitor's book that he had "exposed my character to me with humiliating accuracy". Edward Heron Allen, an English polymath, published various works including the 1883 book, Palmistry: A Manual of Cheirosophy, which is still in print. There were attempts at formulating some sort of scientific basis for the art, most notably in the 1900 publication The Laws of Scientific Hand Reading by William Gurney Benham. In 1970, Parker Brothers published a game designed by Maxine Lucille Fiel called "Touch Game of Palmistry" which allowed players have "palm reading and analysis" through selecting cards that matched designated palm features. In 2007, British palm reader Johnny Fincham contributed to the works of palmistry by introducing a more line focused method instead of the traditional fortune telling method. These changes can be seen is his book Palmistry: From Apprentice to Pro.
Сын
Қолды суретке салуды сынау көбінесе оның тиімділігін қолдайтын эмпирикалық дәлелдердің жетіспеуіне байланысты. Ғылыми әдебиеттерде қолшатырды әдетте псевдоғылыми немесе шарұалық сенім деп қарастырады. Психолог және танымал скептик Рей Хайман былай деп жазды:
Criticism of palmistry often rests with the lack of empirical evidence supporting its efficacy. Scientific literature typically regards palmistry as a pseudoscientific or superstitious belief. Psychologist and noted skeptic Ray Hyman has written:
Мен жасөспірім шағымда сиқыр және ақыл-ой көрсетілімдерінен түскен кірісімді толықтыру үшін қолды суретке салуды оқуға кірістім. Бастапқыда мен қолшатырға сенбедім. Бірақ оны «сату» үшін, оған сенгендей көрінуім керек екенін білдім. Бірнеше жылдан кейін мен қолшатырға берілдім. Бір күні, құрметтеген, кәсіби экстрасенс болған және қазір қайтыс болған Стэнли Жакс, егер мен сызықтар көрсеткенге кері оқысам, қызықты тәжірибе болатынын сыпайылықпен ұсынды. Мен мұны бірнеше клиенттермен сынап көрдім. Менің таңғалуым мен үрейімге орай, оқуларым бұрынғыдай табысты болды. Содан бері мен оқырман мен клиенттің екеуін де бір нәрсенің шын емес екеніне сендіретін күшті күштерге қызығушылық таныттым. Скептиктер қолшатырларды «суық оқу» жасаушылар деп санайтын экстрасенстер тізіміне қосады. «Суық оқу» – бұл оқырмандарға, соның ішінде қолшатырларға, жоғары ықтималдық болжамдарын жасау және қарсы әрекеттерден сигналдар мен меңзеулер арқылы мәліметтерді алу арқылы экстрасенс болып көрінуге мүмкіндік беретін тәжірибе. Кейбір христиандар қолды суретке салуды бақсылықтың бір түрі деп айыптайды, бірақ еврей және христиан дәстүрлері бақсылыққа қатысты көбінесе бейтарап. 16 ғасырда католик шіркеуі қолды суретке салуды айыптады, ал граф К. де Сен-Жермен сияқты кейбір тәжірибешілер Киелі кітап оған қарсы емес деп мәлімдеді.
I started reading palms in my teens as a way to supplement my income from doing magic and mental shows. When I started I did not believe in palmistry. But I knew that to "sell" it I had to act as if I did. After a few years I became a firm believer in palmistry. One day the late Stanley Jaks, who was a professional mentalist and a man I respected, tactfully suggested that it would make an interesting experiment if I deliberately gave readings opposite to what the lines indicated. I tried this out with a few clients. To my surprise and horror my readings were just as successful as ever. Ever since then I have been interested in the powerful forces that convince us, reader and client alike, that something is so when it really isn't. Skeptics often include palmists on lists of alleged psychics who practice cold reading. Cold reading is the practice that allows readers of all kinds, including palmists, to appear psychic by using high probability guessing and inferring details based on signals or cues from the other person. Although some Christians condemn palmistry as a form of divination, Jewish and Christian traditions are largely ambivalent about divination in general. During the 16th century the Catholic Church condemned the practice of palmistry. and some practitioners, such as Comte C. de Saint Germain, have argued that the Bible does not oppose it.