Кіріспе

Батыс мәдениетінің классикалық музыкасында азайып кеткен үштен бірлік - кіші үштен бірлікті хроматикалық жартытонмен қысқарту арқылы пайда болатын музыкалық аралық. Мысалы, А-дан С-қа дейінгі аралық - кіші үштіктің ені үш жартытонна, ал А-дан С-қа дейінгі аралықтар - үштіктің кемітілген ені екі жартытонна. Кемелденгендіктен, ол диссонанс аралық деп саналады. Тең темпераментте төменгі үштен бірі үлкен екіншісімен үйлесімді, екеуінің де құны 200 цент. Алайда, тең темпераментті 700 центтен тегіс биіктік бар мейтондық көйлектерде, төменгі үштігі үлкен екіншіден кең. 19 тең темпераментте ол, шын мәнінде, көбейтілген секундқа тең, екеуі де 252,6 цент. 31 тең темпераментінде оның 232,3 цент болатын әдеттегі құны бар. Он екі ноталық клавиатурада Миден Гоге дейінгі мейтондық күйде, кішірейтілген үшіншісі С мен Ми арасында және тағы да G мен B арасында пайда болады. Суперпифагорлық күйлерде азайып кеткен үштігі үлкен екіншіден тар. 17 тең темпераментінің ерекше жағдайында хроматикалық жартытон мен азайып кеткен үштен бір бөлігі шын мәнінде 141,18 цент аралықпен бейнеленеді, бұл кіші үштен бірін тең бөлуге мүмкіндік береді. 22 тең темпераментте азайып кеткен үштен бірі ~ 109 цент болса, хроматикалық жартытон ~ 163 цент, диатоникалық жартытон ~ 55 цент. Септималды меттонда төмендеу үштігі септималды үлкен секундтың аралығын 8/7 қатынасымен шамалайды деп саналады, ал 31 тең меттонда сегізінші меттонда кез келген меттонда осы мәнге жақын болады; мысалы, 31 тең меттонда төмендеу үштігі 8/7-ге тең. Өңдеулі үшіншілікпен толықтыратын аралық - күшейткіш алтыншы, ал жалпы тәжірибелік музыканың көптеген хордтары күшейткіш алтыншы хордтар ретінде сипатталады, сондықтан да күшейткіш үшіншілік бар. Мысалы, неміс алтыншы аккорды E G B C E' C мен E' арасындағы кемітілген үшіншілікті көрсетеді, бұл E мен C арасындағы көбейтілген алтыншыны толықтырады.