Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық белсенді Джеймс Ями Лестер (1941 21 шілде 2017) - Оңтүстік Австралияның солтүстігіндегі жергілікті тұрғындардан тұратын Янкунитжаджара. Австралияның аутбэк жерінде ядролық сынақтан аман қалған Лестер ядролық қаруға қарсы және жергілікті тұрғындардың құқықтарын қорғаушы ретінде танымал.
Australian activist
James Yami Lester (1941 – 21 July 2017) was a Yankunytjatjara man, an Indigenous person of northern South Australia. Lester, who survived nuclear testing in outback Australia, is best known as an anti nuclear and indigenous rights advocate.
Мараллинг ядролық сынақтары
Лестер 1941 жылы Оңтүстік Австралияның Анангу Питжантжажара Якунтыжара жеріндегі Валитжажатада дүниеге келген. Бұл тұманнан кейін оның отбасы лагерінде кенеттен өлім, терідегі қызылша, құсу, диарея және уақытша және тұрақты соқырлық болды. Ямидің айтуынша, кейбір адамдар әлсіз болғандықтан, жақын маңдағы суға түсіп, қара бұлттан шыққан судан қара қоқысты алып тастай алмады және шөлден қайтыс болды. Бұл қара тұман сол кездегі Маралгин және Эму-джонкшн қалаларында жүргізілген британдық ядролық сынақтардың салдарынан пайда болған деген пікір кеңінен таралған. Оның аборигендер құқығын қорғаудағы ең маңызды үлесі - Мараллингадағы атом сынақтарының танылуын және 1800 аборигендер үшін құрбандыққа шалуды қолға алған. Оның әрекеттері 1985 жылы Мараллингтегі сынақ орындарында әлі де радиациялық қауіптің бар екенін анықтаған МакКлеллленд корольдік комиссиясына әкелді. Ұсынымдарға Маралгинский тжарутжа халқына топтық өтемақы және жерді қалпына келтіру үшін кең көлемді, ұзақ мерзімді тазалау операциясы кірді.
Lester was born at Walytjatjata in the Anangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara Lands of South Australia in 1941. After the mist passed, his family's camp experienced sudden deaths, outbreaks of skin rashes, vomiting, diarrhoea and temporary and permanent blindness. Yami has said that some of the people were so weak they could not get down to the nearby waterhole and skim the black scum off the water which came from the black cloud, and actually died of thirst. It is generally accepted that this black mist was fallout from British nuclear tests at Maralinga and Emu Junction which were taking place at that time. His most significant contribution to the rights of Aboriginal people was helping gain recognition for the atomic tests at Maralinga and an acknowledgement for the 1800 Aboriginal people affected. His actions helped lead to the McClelland Royal Commission in 1985, which found significant radiation hazards still existed at the Maralinga test sites. Recommendations included group compensation for the Maralinga Tjarutja people and an extensive, long term cleanup operation to restore the land.
Басқа белсенділік
Жас кезінде ол Аделаидадағы аборигендер лигасына қосылды, бірақ ол сол кездегі ең танымал жергілікті белсенді Чарльз Перкинс сияқты тікелей әрекет жасағысы келді. Ол Алис-Спрингстегі Біріккен Миссияда әлеуметтік қызметкер және сот аудармашысы болып жұмыс істей бастады. Кейіннен ол аборигендік білім мен тілге қатысты "Аборигендік даму институты" жұмысына араласты. Лестер мәдени мәселелерге үлкен қызығушылық танытты. Мимили қауымының іскерлік істерін басқаратын қызметтен кейін Лестер Питжантжаджара жер кеңесімен Оңтүстік Австралия үкіметімен аборигендер жері туралы мәселелер бойынша жұмыс істеді. 1981 жылы Питжантжаджара жер құқығы туралы заңның (СА) нәтижесінде Анангу халқына жер иелену құқығының берілуіне көмектесіп, ұйымдастырушы және аудармашы болып жұмыс істеді.
As a young man, he joined the Aboriginal Advancement League in Adelaide, but he wanted to take more direct action, in the manner of Charles Perkins, probably the most prominent Indigenous activist at that time. He began work for the United Mission, in Alice Springs, as a welfare worker and interpreter for the courts. He later became involved in the Institute of Aboriginal Development which was concerned with Aboriginal education and language. Lester took a great interest in cross cultural issues and programs. After a position administering business affairs for the Mimili community, Lester worked with the Pitjantjatjara Land Council on Aboriginal lands rights issues with the South Australian Government. He worked as an organiser and interpreter assisting the handover of freehold title to the Anangu people in 1981, which came about as a result of the Pitjantjatjara Land Rights Act, (SA).
Жеке өмір
Лестердің үш баласы болды: Розмари, Лерой және Карина, аудармашы және белсенді. Ол Оңтүстік Австралияның солтүстігіндегі Марла қаласына жақын жердегі Валатина станциясындағы өзінің дәстүрлі үйіне кетті. Ол 2017 жылдың 21 шілдесінде 75 жасында Алис-Спрингсте қайтыс болды. Ями Лестердің қайтыс болуы аборигендер қауымы үшін қайғылы оқиға болды, бірақ оның мұрасы мен әсері әлі күнге дейін туыстарының өмірінде, соның ішінде Кейт Лестерде өмір сүреді. Австралияның премьер-министрі Малкольм Тернбулл Лестерді "ел білетін ең маңызды абориген басшыларының бірі" деп атап, оған құрмет көрсетті.
Lester had three children: Rosemary, Leroy and Karina, a translator and activist. He retired to his traditional home at Walatina Station near Marla in the far north of South Australia. He died on 21 July 2017 in Alice Springs at the age of 75. The passing of Yami Lester was a sad event for the Aboriginal community but his legacy and impact still lives on in through the lives of his relatives, this includes Kate Lester. The prime minister of Australia, Malcolm Turnbull paid tribute to Lester describing him as "one of the most significant Aboriginal leaders our country has known".