Кіріспе

Индо-арий диалектілері, Ассам, Үндістан Гоалпария - Индо-арий диалектілерінің тобы, Ассам, Үндістанның Гоалпара аймағында сөйленеді. Камрупи тілдерімен бірге олар ассам тілінің батыс тобы болып табылады. Солтүстік бенгал диалектісі оның батысында, көптеген тибет-бирман тілдері қауымдастықтарында орналасқан. "Голпария" дыбысының негізгі ерекшелігі - әр түрлі салалар мен аймақтардан шыққан сөздердің бірігуі. Дештілер осы тілде сөйлейді, олардың саны 20 мыңға жуық.

Тарих

Шығыс Магадхи пракритінен төрт тарихи диалект пайда болды: Радхи, Вәрендри, Камарупи және Ванга. Камарупи диалектісі Брахмапутра аңғарының Үнді-арий тілдерін, оның ішінде Гоалпарияны және Ассамнан тыс жерде айтылатын KRNB лектерін тудырды.

Диалектілері

Бұл топта үш диалект бар: 1) шығыс, 2) батыс және 3) аралық. Ассамның ғалымдары бұл диалекттерді асам тілімен байланыстырады, Чаттерджи (1926) Батыс Гоалпарияны Солтүстік бенгал диалекттерімен жіктейді және оларды, Шығыс Гоалпария мен Ассамды Камарупи тармағына енгізеді, Каматапурьи лектісіне Шығыс Гоалпарияны (Бонгайгаон) қоса алғанда, барлық Гоалпария диалекттерін жіктейді және оларды және Ассамды Камарупи тармағына енгізеді. Бирендранат Дютта үш негізгі диалектілерді анықтайды. Ол бірін Шығыс Гоалпария деп жіктейді, онда бірқатар жергілікті өзгерістер бар: Әбхаяпури мен Гоалпара қалаларындағы әртүрлілік біріне айналады; және Кришнай, Дудхнай және Дупдхара айналасындағы сөйлеу, Рабха және Боро тілдерінде сөйлейтіндердің көпшілігі, екіншісін құрайды. Жергілікті деңгейде Шығыс Гоалпарияның сорттарына Хабрагатия, Баусия, Намдания және Барахаджари деген атаулар беріледі. Батыс Гоалпарияның астында Датта екі бөлек диалектті талқылайды: Гаурипурдың айналасындағы (жергілікті түрде Гуллия деп аталады) және Салкочаның айналасындағы (жергілікті түрде Джаруа деп аталады) диалекттер. Дютта салкоча диалектісін аралық диалект деп санайды.

Өңір

Гоалпара аймағы - Брахмапутра аңғарының батыс бөлігі. Солтүстік жағынан Бутан, шығысында Камруп облысы, оңтүстігінде Мегалайяның Гаро таулары, батысында Куч-Бихар ауданы, Батыс Бенгалияның Жалпайгури ауданы және Бангладештің Рангпур ауданымен шектеседі. Ежелгі заманда Камарупаға кіретін. Кейіннен бұл аймақ Камата патшалығының бір бөлігін құрады. Кейіннен бұл аймақ Камата патшалығының бір бөлігіне айналды, кейіннен 1581 жылдан бастап 1615 жылға дейін, Мұғалдар аймақты қолға алып, Саркарды құрғаннан кейін, Рагудева мен Парикшит Нараянаның иелігіне айналды. Британдықтар бұл аймақты 18 ғасырда Бенгалияның Диваниі деп атады, ал 1826 жылы колониялық Ассамның бір бөлігі болды.

Негізгі деректер мен даулар

Гоалпария диалектілері көп дау-дамайға ұшырады, себебі олар диалекттік континуумға жатады. XIX ғасырдың басында олардың бенгал немесе асам тілдерінің диалектілері екендігі туралы пікірталас жүрді. Ирландиялық лингвист Джордж Абрахам Гриерсон өзінің Үндістанның лингвистикалық зерттеуінде батыс және оңтүстік диалекттер - раджбонши, ал солтүстік бенгал диалектісі; ал шығыс диалект - асам тілі деп мәлімдеді. Бенгал тілшісі Сунити Кумар Чаттерджи де өз диссертациясында батыс Гоалпарияны солтүстік бенгал диалектілеріне қосқанда осы сыныптамаға еріп жүрді. Бұл пікірталастар ешқашан тоқтаған жоқ және авторлар осы пікірталастың ұлт құру аспектілерін сыни қарастыруды жалғастыруда. Ассамдық ғалымдар Гоалпарияны Ассам диалектілерінің бір бөлігі деп санайды, атап айтқанда, батыс Ассам диалектісі. Ассамның екі батыс ауданы Камруп пен Гоалпарада бірнеше жергілікті диалекттер бар. Гоалпария диалектісі Кох әулеті кезінде қалыптасқан Раджбонши диалектіне ұқсас, сондай-ақ солтүстік Бенгалияда сөйленетін бенгал диалектілеріне ұқсас. Шығыс және батыс асам тілдерінің айырмашылықтары кең және бүкіл фонология, морфология және жиі лексика саласында.

Фоналогия

Гоалпара диалектілері Ассам бенгал тілінің аражігінен шығып, екі тілдің де ерекшеліктерін көрсетеді. Шығыс диалекттердегі фонемалар асама тіліндегіге жақын болса да, батыс диалект бенгал тіліндегіге жақын. Ассам тілінде кездесетін /x/ ерекшелік шығыс диалектісінде бар, бірақ батыс диалектісінде жоқ. Бенгал тіліндегі тіс және альвеолярлық айырмашылық батыс диалектісінде кездеседі, бірақ ассам тілінде ассамдық диалектте альвеолярларға қосылады. Сонымен қатар, аспирациялық /ч/ бенгал тілінде де, батыс диалектісінде де бар, бірақ шығыс Гоалпария диалектісі мен асам тілінде жоқ.

Халықтық қауымдастық және мәдениет

Бұл диалектте сөйлейтін адамдар өздерін деши деп атайды, бұл басымдықты бөлік, Бодо, Рабха, Мех, Чавтал және аймақтың басқа да қауымдастықтарын қалдырады. Олар өздерінің диалектісін "деши-бхаса" деп атайды. Бұл халықтың бір бөлігі "Раджбонгши" деп аталады, яғни, Кочтың патша ұрпағы. Бұл диалекттің араласу сипатын анықтау үшін оның сөздеріне назар аудару керек. Мысалы, кеша сөзі, яғни әңгіме, урду тіліндегі kissa сөзінен шыққан болуы мүмкін және ол Гоалпария диалектісіне айналған. Орданың ықпалы Моғол генерал Мир Джумлаға байланысты болуы мүмкін, ол Ассамға шабуыл жасаған кезде, Пәнбариде өзінің әскери лагерін орналастырды. Шынында да, бұл ауданда моғолдардың бір бөлігі қоныстанған, содан кейін мәдениетке кірісу процесі басталды. Ғоалпария диалектісінде қолданылып жүрген араб, парсы және урду тілдеріндегі сөздердің көпшілігі бар. Бұл құралдарды, әсіресе, мұсылман қауымы пайдаланады, олар осы аймақтағы халықтың басым бөлігін құрайды.

Халық әндері немесе Локогет

Гоалпария локогеті - Гоалпараның халық музыкасы. Бұл әнді ұлттық деңгейде танытатын ең бастысы - Пратма Баруа Пандей. Қазіргі уақытта Голпария әндерінің альбомдары коммерциялық түрде шығарылады. Голпарияның музыкалық мотивтері мен аспаптары Үндістанда танымал музыкада жиі қолданылады.

Геофизикалық жағдайлар

Бір жерден екінші жерге көшіп-қону кезінде диалектте кейбір өзгерістер болады, бұл қашықтық жағынан физикалық бөліну болған кезде таңқаларлық емес. Ассам Сахития Сабхасының бұрынғы президенті Бирендра Натх Даттаның айтуынша, ескі ауданды диалектілердің әртүрлілігі негізінде екі аймаққа, шығыс және батыс деп бөлуге болады. Шығыс аймақ Камруп ауданына, ал батыс аймақ Солтүстік Бенгалияға жақын орналасқан. Осылайша, асам тіліндегі мои ахило шығыс аймақта моиахилунг, ал батыс аймақта моиасилунг болады. Мояхилунг Камруп ауданының диалектісіне ұқсас, ал батыс аймақтың диалектісінен сәл өзгеше. Шығыс аймақ Камруп ауданына жақын болғандықтан, ол соңғысының ықпалынан аулақ бола алмады. Осыған байланысты, келесі мысалдар осы аймақтардың диалектісі Камруп диалектісімен көп ортақ тұстарын көрсетеді. Шығыс Камруп: 1. Апи гила gharor пара олау 2. Батыстық Камруптың Бхал атта каихал: 1. Апи гила гарар пара ола 2. Бхал атму кай халак. Ал батыс аймақ Солтүстік Бенгалиямен шектесіп тұрғандықтан, бенгалиялық ықпалдан сақтала алмады. Мысалы, бенгал тіліндегі маха (бас), пахи (құстар) және ассам тіліндегі дуар (есік), чули (шаш), бихан (сағат) сияқты ерте ассам тілінде қолданылған сөздерді Гоалпара халқы қолданады. Гоалпара диалектісінің кейбір ерекшеліктері бар. Мысалы, uyak aisa khaibe (ол келу керек), mok ei kamta немесе kajta kara khai (мен бұл жұмысты орындауым керек). Кейде "L" батыс диалектісінде "N" болады, мысалы, лаге - наге, ал лал - нал (қызыл) болады, бұл диалекттегі тағы бір айырмашылықты тудырады. Гоалпария диалектісінде пета (көгілген), тиктика (терең) сияқты сөз тіркестері өте кең таралған. Маитили тіліндегі анча (киім) сөзі мен кавари (есік) және дамад (келіншек) сияқты хинди сөздері Гоалпария диалектіне тікелей енгенін және әлі күнге дейін бірдей формада және бірдей мағынада кездесетінін атап өткен жөн.

Танымал мәдениетте

"Сонар Баран Пахи" - Гоалпария тіліндегі фильм.