Кіріспе

Германия мен Чехиядағы өзен Шпре (/ʃ//p//r//eɪ//, /s//p//r//eɪ/ S(H)ПРЕЙ) – шамамен ұзындығы бар, Гавел өзенінің негізгі саласы. Шпрея Хавелден әлдеқайда ұзын, ол Берлин Шпандау қаласынан ағып шығады; Хавел содан кейін Эльбаға Хавелбергтен құяды. Өзеннің бастауы Судет тауларының бөлігі болып табылатын Лузация таулы аймағында, Саксонияның Лузация бөлігінде орналасқан. Онда оның үш бастауы бар: де ауылындағы тарихи Спрееборн, Нойгерсдорфтағы ең суы мол және Эйбаудағы ең биік орналасқан бастаулар. Содан кейін Шпрее солтүстікке қарай Жоғарғы және Төменгі Лузация арқылы ағады, онда ол Саксония мен Бранденбург арасындағы шекарадан өтеді. Коттбус қаласынан өткеннен кейін ол Шпрей орманын (Шпреевальд) – үлкен ішкі дельтаны және Шпреевальд биосфералық қорығын құрайды. Содан кейін ол Берлинге кірмес бұрын Швилохзе көлі арқылы ағады. Шпре – Берлин, Бранденбург, Лузацияның басты өзені және Сорбтардың қоныстану аймағы, олар өзенді Спреева деп атайды; атауы протогерман тілінен шыққан *spreutaną сөзінен, яғни "атқылап шығудан" келген. Өзеннің бастауына жақын жерде Шпрея, Шпрева ретінде Германия (Саксония) мен Чехия (Богемия) арасындағы шекараны құрайды. Шпренің ең ұзын салалары – Дахме (Берлин Кёпенигіне құяды) және Шварцер Шёпс (де құяды), ал басқа танымал салалар (олар Берлин өзендері болғандықтан) – Панке және Вуле.

Курс

Ол Лузация тауларында басталып, Баутцен мен Спремберг арқылы солтүстікке қарай ағады. Шпревальдта өзен Люббнау, Люббен және Лейбш қалалары арқылы өтеді. Лейбштің төменгі жағында Дахме су тасқынын жеңілдету каналы Шпреден суды Маркиш Бухольцтағы Дахме өзеніне бұрады. Шпрея Лейбштен солтүстікке қарай ағып, содан кейін Шпревальдтың солтүстік шетіндегі Нойендорфер көліне құяды. Неундорфер көлінен шығысқа қарай Швилохзееге, содан кейін солтүстік және батысқа қарай Фюрстенвальд қаласына дейін ағады. Фюрстенвальдеден өзен батысқа қарай, Демерцизе және Мюггельзее арқылы Берлиннің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Копеникке қарай ағады, онда Дахме өзені қосылады. Шпрейдің ең танымал бөлігі осы соңғы ағысы. Ол Берлиннің орталығы арқылы ағып, Берлиннің батыс аудандарының бірі – Шпандауда Хафель өзеніне қосылады, ол өз кезегінде Эльбамен бірігіп, Гамбург арқылы ағып өткеннен кейін Куксхафенде теңізге құяды. Берлинде өзен Берлин соборынан (Berliner Dom), Рейхстагтан және Шарлоттенбург сарайынан өтеді. Бес ірі мұражайдан тұратын танымал Мұражай аралы (Museumsinsel) – Шпредегі арал.

Навигация

Шпревальдтың ылғалды жерлерінде қайықтар, мысалы, панттар кеңінен қолданылады. Ірі қайықтар Лейбшке дейін жете алады, бірақ жоғарғы ағысы салыстырмалы түрде жайлы және көбінесе демалыс үшін пайдаланылатын қайықтар ғана жүзеді. Кейбір аралық ағыстар кеме жүруге қолайсыз, олар каналдармен айналып өтіледі.

Берлин қабырғасы

Суық соғыс кезінде көптеген адамдар Берлин қабырғасын кесіп өтуге тырысып Шпрее өзенінде қаза болды, оның ішінде құтқарушыларға өзенге кіріп оларды құтқаруға рұқсат берілмеген жағдайда суға батып кеткен балалар да болды.