Кіріспе
Германия мен Чехиядағы өзен Шпре (/ʃ//p//r//eɪ//, /s//p//r//eɪ/ S(H)ПРЕЙ) – шамамен ұзындығы бар, Гавел өзенінің негізгі саласы. Шпрея Хавелден әлдеқайда ұзын, ол Берлин Шпандау қаласынан ағып шығады; Хавел содан кейін Эльбаға Хавелбергтен құяды. Өзеннің бастауы Судет тауларының бөлігі болып табылатын Лузация таулы аймағында, Саксонияның Лузация бөлігінде орналасқан. Онда оның үш бастауы бар: де ауылындағы тарихи Спрееборн, Нойгерсдорфтағы ең суы мол және Эйбаудағы ең биік орналасқан бастаулар. Содан кейін Шпрее солтүстікке қарай Жоғарғы және Төменгі Лузация арқылы ағады, онда ол Саксония мен Бранденбург арасындағы шекарадан өтеді. Коттбус қаласынан өткеннен кейін ол Шпрей орманын (Шпреевальд) – үлкен ішкі дельтаны және Шпреевальд биосфералық қорығын құрайды. Содан кейін ол Берлинге кірмес бұрын Швилохзе көлі арқылы ағады. Шпре – Берлин, Бранденбург, Лузацияның басты өзені және Сорбтардың қоныстану аймағы, олар өзенді Спреева деп атайды; атауы протогерман тілінен шыққан *spreutaną сөзінен, яғни "атқылап шығудан" келген. Өзеннің бастауына жақын жерде Шпрея, Шпрева ретінде Германия (Саксония) мен Чехия (Богемия) арасындағы шекараны құрайды. Шпренің ең ұзын салалары – Дахме (Берлин Кёпенигіне құяды) және Шварцер Шёпс (де құяды), ал басқа танымал салалар (олар Берлин өзендері болғандықтан) – Панке және Вуле.
The Spree (/ʃ//p//r//eɪ//, //s//p//r//eɪ/ S(H)PRAY, ; , , ; ) is, with a length of approximately , the main tributary of the River Havel. The Spree is much longer than the Havel, which it flows into at Berlin Spandau; the Havel then flows into the Elbe at Havelberg. The river rises in the Lusatian Highlands, that are part of the Sudetes, in the Lusatian part of Saxony, where it has three sources: the historical one called Spreeborn in the village of de, the water richest one in Neugersdorf, and the highest elevated one in Eibau. The Spree then flows northwards through Upper and Lower Lusatia, where it crosses the border between Saxony and Brandenburg. After passing through Cottbus, it forms the Spree Forest (Spreewald), a large inland delta and Biosphärenreservat Spreewald. It then flows through Lake Schwielochsee before entering Berlin, as
The Spree is the main river of Berlin, Brandenburg, Lusatia, and the settlement area of the Sorbs, who call the river Sprjewja; the name derives ultimately from Proto Germanic *spreutaną "to spring forth". For a very short distance close to its sources, the Spree constitutes, as Spréva, the border between Germany (Saxony), and the Czech Republic (Bohemia). The Spree's longest tributaries are Dahme (confluence in Berlin Köpenick) and Schwarzer Schöps (confluence in the de), other well known tributaries (since they are Berlin rivers) are Panke and Wuhle.
Курс
Ол Лузация тауларында басталып, Баутцен мен Спремберг арқылы солтүстікке қарай ағады. Шпревальдта өзен Люббнау, Люббен және Лейбш қалалары арқылы өтеді. Лейбштің төменгі жағында Дахме су тасқынын жеңілдету каналы Шпреден суды Маркиш Бухольцтағы Дахме өзеніне бұрады. Шпрея Лейбштен солтүстікке қарай ағып, содан кейін Шпревальдтың солтүстік шетіндегі Нойендорфер көліне құяды. Неундорфер көлінен шығысқа қарай Швилохзееге, содан кейін солтүстік және батысқа қарай Фюрстенвальд қаласына дейін ағады. Фюрстенвальдеден өзен батысқа қарай, Демерцизе және Мюггельзее арқылы Берлиннің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Копеникке қарай ағады, онда Дахме өзені қосылады. Шпрейдің ең танымал бөлігі осы соңғы ағысы. Ол Берлиннің орталығы арқылы ағып, Берлиннің батыс аудандарының бірі – Шпандауда Хафель өзеніне қосылады, ол өз кезегінде Эльбамен бірігіп, Гамбург арқылы ағып өткеннен кейін Куксхафенде теңізге құяды. Берлинде өзен Берлин соборынан (Berliner Dom), Рейхстагтан және Шарлоттенбург сарайынан өтеді. Бес ірі мұражайдан тұратын танымал Мұражай аралы (Museumsinsel) – Шпредегі арал.
Навигация
Шпревальдтың ылғалды жерлерінде қайықтар, мысалы, панттар кеңінен қолданылады. Ірі қайықтар Лейбшке дейін жете алады, бірақ жоғарғы ағысы салыстырмалы түрде жайлы және көбінесе демалыс үшін пайдаланылатын қайықтар ғана жүзеді. Кейбір аралық ағыстар кеме жүруге қолайсыз, олар каналдармен айналып өтіледі.
Берлин қабырғасы
Суық соғыс кезінде көптеген адамдар Берлин қабырғасын кесіп өтуге тырысып Шпрее өзенінде қаза болды, оның ішінде құтқарушыларға өзенге кіріп оларды құтқаруға рұқсат берілмеген жағдайда суға батып кеткен балалар да болды.