Кіріспе

Шолл реакциясы - екі арен қосылысының Льюис қышқылы мен протик қышқылының көмегімен қосылу реакциясы. Ол швейцариялық химик Роланд Шоллдың есімімен аталған. 1910 жылы Шолл хинон мен периленнің нафталиннен синтезденгенін хабарлады. Перилен де 1913 жылы 1,1 бинафталеннен синтезделген. Бензантрон синтезі 1912 жылы жарияланған. Шолл реакциясындағы прот қышқылы көбінесе Льюис қышқылының ластануы болып табылады және ол Шолл реакциясы барысында да пайда болады. Реактивті заттар: дихлоромметандағы темір ((III) хлориді, дихлоромметандағы мыс ((II) хлориді, ПИФА және борон трифторлы эфираты, молибден ((V) хлориді және ацетонитрилдегі BF3 бар қорғасын тетраацетаты. Реакцияның жоғары температурасын және қатты қышқылды катализаторларды қолдануды ескере отырып, химиялық өнімділік жиі төмен болады және әдіс танымал емес. Молекулааралық реакцияларға қарағанда молекулааралық реакциялар жақсы, мысалы, 9 фенилфтордың органикалық синтезінде: немесе антраценнен 1 фенилбензден (а) антраценнен пирен дибензо (a.1) пиренінің пайда болуы (66% өнімділік). Бір зерттеуде реакция каскадтық реакцияларға бейімделіп, күрделі полициклді ароматты көмірсутектерді түзеді. Трифенилен синтезі сияқты кейбір қолданбаларда бұл реакция Судзуки реакциясына балама ретінде ұсынылады. Қайталанатын проблема - өнімнің олигомеризациясы, оны терт-бутилдік орнын алмастырушыларды блоктау арқылы болдырмауға болады:

Реакция механизмі

Реакцияның нақты механизмі белгісіз, бірақ арен ионы арқылы өте жақсы жүріп кетуі мүмкін. Электрофильді ароматты алмастырудағыдай, метокси сияқты белсенді топтар өнімділікті және селективтілікті жақсартады: шынында да, фенолдардың окистенулік жұпталуы қазіргі заманғы органикалық синтездегі зерттеу стратегиясы болып табылады. Екі механизм бәсекелесе алады. Радикалдық катиондық механизмнің бірінші сатысында радикалдық катион реакция серіктестерінің бірінен тотығу арқылы қалыптасады, екінші сатысында радикалдық ион екінші бейтарап серіктеске заменалық реакция кезінде шабуыл жасайды және бір сақина оң зарядты, ал екіншісі радикалдық позицияны иеленетін жаңа радикалдық ион қалыптасады. Үшінші кезеңде биарил қосылысына қайта ароматизациялау арқылы дигидроген бөлініп алынады. Арен ионының механизмі бойынша бір реакция серіктесі арен ионына протондалады, содан кейін екінші реакция серіктесіне шабуыл жасайды. Арен ионын Льюис қышқылының шабуылдауымен де құрастыруға болады. Механизмдерді ажырату қиын, өйткені көптеген Льюис қышқылдары тотықтырғыш ретінде әрекет ете алады. Бөлме температурасында белгілі бір электронды тотықтырғыш заттармен жүргізілетін реакциялар радикалдық катиондық механизм арқылы жүреді, ал жоғары температураны қажет ететін реакциялар арен ионының механизмі арқылы жүреді.