Кіріспе

432 – 356 б.з.д.) Филист (; 432 – 356 б.з.д.), Архоменидтің ұлы, Сицилия, Ұлы Грекиядан шыққан грек тарихшысы.

Өмір

Филист Сиракузада Пелопоннес соғысы басталған шамада дүниеге келді. Ол ақсақал Дионисийдің адал қолдаушысы және қамалдың басшысы болды. Оның еңбегін жоғары бағалаған Цицерон оны «кішкентай Фукидид» (pusillus Thucydides) деп атады. Александриялық сыншылар оны тарихшылар қатарына енгізіп, оның еңбегін Ұлы Александр жоғары бағалады. Филист өте бай болды. Билікке жеткенге дейін Дионисий Сиракуза генералдарын карфагендіктерге қарсы нашар күрескені үшін сынады және оны бүлікшіл сөздері үшін жиналыс айыппұл төлеуге міндеттеді. Филист Дионисийдің айыппұлын төлеп, кеңес қажет деп тапқанша төлей беруге уәде берді. Филисттің қолдауы арқасында Дионисий билікке ие болып, Сиракузаны бақылауға алды. 386 ж.б.д., Дионисийге ешқандай кеңес бермей, Филист Дионисийдің інісі Лептиннің қызына үйленді. Дионисий Лептин мен Филистің некені өзіне қарсы одақ құру үшін пайдаланатындарынан қорқып, екеуін де Сиракузадан қуды. Филист Тюрийде қоныстанды, бірақ кейін Адрияға көшіп, Дионисий қайтыс болғанға дейін, яғни 367 ж.б.д. дейін сонда тұрды. Адрияда болған кезінде Филист Сицилия тарихын он бір кітаптан құрастырумен шұғылданды. Бірінші бөлімі арал тарихын ең ерте заманнан бастап, карфагендіктердің Агригентті басып алғанға дейін (б.з.д. 406 ж.) қамтыды; екінші бөлімі ақсақал және кіші Дионисийдің тарихын (б.з.д. 363 ж. дейін) қамтыды. Осы сәттен бастап жұмысты Афанас жалғастырды. Содан кейін кіші Дионисий Филисті шақырып алып, Платон мен Дионды қызметтен босатуға көндірді. Дион 356 ж.б.д. Сиракузаны азат ету мақсатымен Закинфтен теңізге шыққанда, Дионисий II флотты Филистің басқаруына тапсырды. Ұзақ теңіз шайқасынан кейін оның кемесі қоршауға алынды. Филист өз халқының кек алуынан сақтану үшін өз-өзіне қол жұмсады.