Aleksandar Tišma

Кіріспе

Серб жазушысы Александр Тишма (; 16 қаңтар 1924 16 ақпан 2003). Сербиялық романист.

Өмірбаян

Тишма Сербия мен Венгрияның қазіргі шекарасындағы Канжижаның Хоргош қаласында серб әкесі мен венгр тілінде сөйлейтін еврей анасының отбасында дүниеге келген. Ол бастауыш және орта мектепті Нови-Садта бітіріп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Будапештте экономика, француз тілі мен әдебиетін оқыды. Ақырында Белград университетінің филология факультетінде германистика мамандығы бойынша бітірді. 1945 жылдан 1949 жылға дейін ол "Слободная Воеводина" және "Борба" газеттерінде журналист, содан кейін 1982 жылы зейнетке шыққанға дейін "Matica srpska" газетінде редактор және редактор болып жұмыс істеді. Ол 1979 жылы Воеводина ғылым және өнер академиясының (VANU) корреспондент мүшесі болды, 1984 жылы тұрақты мүше болып тағайындалды, содан кейін 1992 жылы Сербия ғылым және өнер академиясының (SANU) тұрақты мүшесі болды. 2002 жылдан Берлиндегі Өнер академиясының мүшесі болды. Тишманың шығармалары адамзаттың азаттық іздеу тақырыбына, сондай-ақ адамдар жол бойында кездесетін азап, зорлық-зомбылық, қорқыныш және кінәға байланысты. Czesław Miłosz, Danilo Kiš және György Konrád-пен бірге оның шығармалары кейде "Mitteleuropa" әдебиетінің бөлігі ретінде жіктеледі. Саяси істерде Тишма Сербиядағы демократияға жақындау қозғалыстарын көпшілік алдында қолдады және қолдады, бірақ ол кез-келген саяси ұйымға ашық түрде кіруге асықпайтын. 1993 жылы Слободан Милошевичтің режимімен келіспеушілікке және елдегі ұлтаралық истерияның артуына байланысты Сербиядан кетіп, 1996 жылға дейін Францияда өмір сүрді. 2003 жылы 79 жасында Нови-Сад қаласында қайтыс болды. Оның шығармалары 17 тілге аударылған. Басқа да марапаттар арасында Нови-Сад Октябрь сыйлығын, жылдың ең үздік романы үшін NIN сыйлығын (Адамның пайда болуы үшін, 1976), Андрич сыйлығын және Аустрияның Еуропа әдебиеті жөніндегі мемлекеттік сыйлығын (1995) алды. Ол сонымен қатар басқа авторлардың шығармаларын неміс және венгр тілдерінен серб тіліне аударды, атап айтқанда Имре Кертес романының "Қияметсіздік".

Tišma was born in Horgoš, Kanjiža on the present day border of Serbia and Hungary, to a Serbian father and a Hungarian speaking Jewish mother. He completed his elementary and middle school education in Novi Sad before going on to study economy and French language and literature in Budapest during World War II, finally graduating in Germanistics from the University of Belgrade Faculty of Philology. From 1945 to 1949 he worked as a journalist for Slobodna Vojvodina and Borba newspapers, and then as editor and redactor at Matica srpska until his retirement in 1982. He became a corresponding member of the Vojvodina Academy of Sciences and Arts (VANU) in 1979 and was promoted into a regular member in 1984, and subsequently became a regular member of the Serbian Academy of Sciences and Arts (SANU) upon their fusion 1992. From 2002, he was also a member of the Academy of Arts, Berlin. Tišma's works were concerned with themes of humanity's search for freedom, and suffering, violence, horror and guilt people encounter along the way. Along with Czesław Miłosz, Danilo Kiš and György Konrád, his works are sometimes classified as part of "Mitteleuropa" literature—dark and contemplative, yet humanistic and thought provoking. In political affairs, Tišma often publicly supported and acted in favor of pro democratic movements in Serbia, although he was reluctant to openly join any political organization. In 1993, as a sign of disagreement with Slobodan Milošević's regime and increasing nationalist hysteria in the country, he left Serbia and lived in self imposed exile in France until 1996. He died in 2003, aged 79, in Novi Sad. His works have been translated into 17 languages. Among other awards, he received the Novi Sad October Award, the NIN Award for best novel of the year (for The Use of Man, 1976), the Andrić Award and the Austrian State Prize for European Literature (1995). He also translated works of other authors from German and Hungarian into Serbian, notably Imre Kertész's novel Fatelessness.

Романдар

"Қыз балаға" (1969). Қара шашты қыздан кейін Книга о Бламу (1972). Блам кітабы, транскрипция. Майкл Генри Хейм (Харкорт, 1998; Нью-Йорк Китаптар шолуы, 2016). Өтереба адам (1976). Адамды пайдалану, транс. Иан Джонсон (Харкорт, 1988) және Бернард Джонсон (Фабер және Фабер, 1990; Нью-Йорк шолу кітаптары, 2014). Бағунчи (1981). Қашқындар "Вер и завер" (1983). Иман және сатқындық Капо (1987). Капо, транс. Ричард Уильямс (Харкорт, 1993; Нью-Йорк шолу кітаптары, 2020). Широка врата (1989) "Шапақ есік" (Koje volimo, 1990) Сүйікті адамдарымыз

Қысқа әңгімелер жинағы

Кривице (1965). Гилтс Насилье (1965). Зорлық-зомбылық Мртви Угао (1973). "Өлі бұрыш" Povratak miru (1977). Бейбітшілік мектебіне оралу (1978). Атеизм мектебі Hiljadu i druga noć (1987). Мың екінші түн

Поэзия

Населжены свет (1956). Адамдар мекендейтін әлем Крем (1961). Жүрекхана

Басқа

Дрогде (1963) Басқа жерде, Šta sam govorio (1996) саяхаттайды. Мен не айтқаным, сұхбаттар Дневник 1942 2001 (2001). Күнделік, сұхбаттар