Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Армян әскери қолбасшысы Товмас Назарбекиян (арм. , 1855 жылы 4 сәуір - 1931 жылы 19 ақпан), сондай-ақ Фома Назарбеков деп те белгілі, Ресей Кавказ армиясының армян генералы, кейіннен Арменияның Бірінші Республикасының бас қолбасшысы болды.
Armenian military commander
Tovmas Nazarbekian (Armenian: Թովմաս Նազարբէկեան; 4 April 1855 – 19 February 1931), also known as Foma Nazarbekov (Фома Назарбеков), was an Armenian general in the Russian Caucasus Army and later promoted to commander in chief of the First Republic of Armenia.
Ерте өмір
Товмас (Томас) Назарбекян Тифлисте армян тектес бай орыстанған ақсүйек отбасында дүниеге келген. Ол Мәскеудегі әскери академияға оқуға түсті. Оның ертедегі әскери іс-әрекеттеріне 1877 - 78 жылдардағы орыс-түрік соғысы мен 1904 - 05 жылдардағы орыс-жапон соғысы жатады. Назарбекян 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Ардахан бекінісін шабуылдағандығы үшін Қасиетті Станислав орденін алды. Сонымен қатар, Эрзурумдағы жетістіктері үшін "Қасиетті Анна" орденін алды. 1902 жылы полковник болып тағайындалды. Көп жылдан кейін 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысында Назарбекян Мукден шайқасында ерекше қызметі үшін Батылдық үшін алтын семсермен марапатталды. Соғыстан кейін 1906 жылы генерал-майор дәрежесіне көтерілді.
Tovmas (Thomas) Nazarbekian was born to a wealthy Russianized noble family of Armenian descent in Tiflis. He attended the military academy in Moscow. His early military engagements include the Russo Turkish War of 1877–78 and the Russo Japanese War of 1904–05. Nazarbekian was awarded the Order of Saint Stanislaus for his contribution to the storming of the fortress of Ardahan during the 1877–1878 Russo Turkish War. He was also awarded the Order of St. Anna for his success in Erzurum. In 1902, he was promoted to colonel. Years later in the 1904–1905 Russo Japanese War, Nazarbekian was awarded the Gold Sword for Bravery for distinguished service during the Battle of Mukden. After the war, he attained the rank of Major general in 1906.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол Кавказда соғысу үшін генерал болып тағайындалды, бастапқыда Парсы жорығында. Оның әскери жетістіктері - Дилман шайқасында Халил пашаға қарсы жеңіске жетуі. Ол сондай-ақ қыстың ыстық кезінде Битлисті алған әскерге қолбасшылық етті және өз әскерін Шығыс Анатолия таулары арқылы Муш жазығына дейін алып барды. Ол Муш шайқасында Осман 3-армиясымен соғысып, Муш қаласын басып алды. Кейін ол Битлиске қарай жылжиды. Битлис шайқасындағы табыстылық Ресейдің Анатолияға ең алыс ілгерілеуіне әкелді. Осы әскери жетістіктері оған Еуропа мен Америкадағы әскери сыншылардың құрметіне ие болды. Бұл жағдайда ол британдық Месопотамия армиясын қамтамасыз ету желілерін бұза отырып қолдады. Ол Месопотамиядағы британдықтардың алға жылжуына мүмкіндік беретін форпостыларды құрды. Армияның Битлистен тыс жерлерге аттануын қадағалап, ол британдық генерал-маршалмен тығыз ынтымақтастық орнатты. Генерал Назарбаевқа француз үкіметі еңбегі үшін марапаттау жасады. 1917 жылы Революция салдарынан туындаған хаос ресейлік әскери операцияларды тоқтатты және ресейлік тұрақты полктер майдан шебінен қашып кетті. Осы жағдайда 1917 жылдың желтоқсанында армян еріктілері Назарбаевтың қолбасшылығына, Дро азаматтық комиссар ретінде қайта құрылды. Тифлистегі (Арменияның Шығыс армян конгрессі) Назарбаевтың қол астында 50 000 сарбаз жиналды. 1917 жылы 5 желтоқсанда Арнайы Транскавказ комитеті 3-армиямен келіссөздер жүргізді, бұл соғысты 1918 жылдың 7 ақпанына дейін тоқтатты. 7 ақпанға дейін әрмен корпусының полктары бірден майданға жіберілді. Өздерінің көршілес христиандарының көмегімен әрмен әскерлері саны көбейіп, шекарада қарулы 150,000 адам болды. 1918 жылдың қаңтар айының соңында Назарбекянның дивизиялары Ереваннан Ван мен Эрзинджанға дейінгі негізгі позицияларды басып алды. Келесі қақтығыстарда 1918 жылы мамыр айында Дилижанға қайтарылды. Алайда, Қарақилиса шайқасында ол Осман 3-армиясын бірнеше күнге артқа тартты, бұл әрмен күштеріне Сардарабад шайқасына дайындалуға уақыт берді.
Following the outbreak of World War I, he was appointed as a general to fight in the Caucasus, initially in the Persian Campaign. His military achievements include his victory in the Battle of Dilman over Khalil Pasha. He also commanded the forces that took Bitlis in the dead of winter, and took his army down through the mountains of Eastern Anatolia to the plains of Mush. He engaged with the Ottoman 3rd Army at the Battle of Mush and captured the city Mush. Later he moved toward Bitlis. The success in Battle of Bitlis led to the furthermost Russian advance into Anatolia. These military achievements earned him the admiration of military critics both in Europe and America. In this position, he supported the British Mesopotamian Army by disrupting supply lines. He established the outposts which made possible the further advance of the British in the Mesopotamian campaign. Following the army's advance beyond Bitlis, he was in close co operation with the British General Marshal. General Nazarbekov, for his achievements, was decorated by the French Government. In 1917, the chaos caused by the Russian Revolution put a stop to all Russian military operations and the regular Russian regiments deserted from the frontline. In this situation, during December 1917, the Armenian volunteer units realigned themselves under the command of Nazarbekian, with Dro as a civilian commissioner. The Tiflis (Armenian Congress of Eastern Armenians which united with the Armenian National Councils) collected 50,000 soldiers under Nazarbekian. On 5 December 1917, the Special Transcaucasian Committee negotiated with the 3rd Army the Armistice of Erzincan, which froze the conflicts until 7 February 1918. Before 7 February the regiments of the Armenian Corps were immediately deployed to the front. With the help of their Christian neighbors, Armenian forces increased in size until they numbered 150,000 armed men on the border. By the end of January, 1918, Nazarbekian's divisions occupied the major positions from Yerevan to Van and Erzinjan. In the following conflicts, he was driven back to Dilidjan in May 1918. However, at the Battle of Karakilisa he pushed the advancing Ottoman 3rd Army back for a few days, giving the Armenian forces time to prepare for the Battle of Sardarabad.
Арменияның Бірінші Республикасы
Назарбаев Арменияның бірінші Республикасы Қарулы Күштерінің Бас штабының бірінші басшысы болып тағайындалды. Өзінің білімі мен тәжірибесін пайдаланып, Арменияның тұрақты әскерін құруға көмектесті. 1919 жылы 25 наурызда Армения әскери кеңесінің төрағасы болып тағайындалды, ал 1919 жылы 15 шілдеде генерал-лейтенант дәрежесіне ие болды. Назарбаев Бірінші республика жылдарында саяси бейтараптығын сақтады. Арменияны кеңестікке айналдыру кезінде ол 1921 жылы қаңтарда басқа армян офицерлерімен бірге тұтқындалды, бірақ төрт айдан кейін босатылды. Ол туған қаласы Тифлиске қоныстанды, онда тыныш өмір сүрді және 1914-1918 жылдардағы Кавказ жорығы туралы естеліктер сериясын жазды. Назарбекян 1931 жылы қайтыс болғанға дейін Тифлисте қалды.
Nazarbekian was appointed the first ever Chief of the General Staff of the Armed Forces of the First Republic of Armenia. He used his knowledge and experience to aid in the creation of the Armenian regular army. On 25 March 1919 he was appointed Chairman of the Military Council of Armenia, and on 15 July 1919 he was awarded the rank of lieutenant general. Nazarbekian remained politically neutral during the years of the First Republic. During the Sovietization of Armenia, he was arrested with other Armenian officers in January 1921, but released four months later. He settled in his hometown Tiflis, where he lived quietly and wrote a series of memoirs about the war on the Caucasus Campaign from 1914 to 1918. Nazarbekian remained in Tiflis until his death in 1931.