Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы Rheum - Polygonaceae тұқымдасына жататын 60-қа жуық шөптесін көп жылдық өсімдіктер туысы. Түрлер Шығыс Еуропа, Оңтүстік және Шығыс Азияда таралған, ал кейбіреулері Солтүстік тропикалық Азияға дейін жетеді. Реум Еуропа мен Солтүстік Америкада өсіріледі. ревбарб. Бұл түрдің жапырақтары ұзын, ет тәрізді, үшбұрышты болып келеді. Гүлдері кішкентай, жасыл ақтан қызылға дейін қызғылт қызылға дейін, ірі құрама жапырақты гүлшоғырға топталған. Раубарбаның бірнеше тұқымдастары дәрілік өсімдік ретінде де, адам тұтыну үшін де қолданылған. Жапырақтары аздап улы болса да, сабақтары піршектер мен басқа да тағамдарда қышқыл дәмділігі үшін қолданылады.

Сипаттама

Реум түрлері - бұл көп жылдық шөптесін өсімдіктер, олар ет тәрізді тамырлардан өседі. Олардың тік өсетін сабақтары және негізінен қысқа, қалың тамыршықтардан өсетін базальды, жапырақты жапырақтары бар. Олардың жапырақтары қатаң немесе жапырақты. Гүлжапырақтары аяқталып, тұтқырлары сияқты тік болады. Гермафродиттік гүлдері ақшыл жасылдан қызғылт жасылға дейін, шашы жоқ және алты тепалдан тұратын кампанулат (саңғыраған тәрізді) периантантан тұрады. Сыртқы үш тепаль ішкі үш тепальден тар және барлығы сепальді болып көрінеді. Гүлдері тоғыз (кейде алты) беріктігі бар, олар перантийдің түбіндегі торда орналасады, олар өздерінің түбінде еркін немесе субконнат. Арттериялары сары немесе қызғылт жасыл, эллипстік пішінде. Жұмыртқалық жай және үшбұрышты болып, үш тік немесе иілген стильді құрайды. Стигмалары бас тәрізді. Жемісі үш жақты, қанатты, тұқымы альбуминді, түзу немесе иілген ұрық тәрізді.

Таксономия

Rheum тұқымдасын 1753 жылы Карл Линней тұқымдық атауға бастады. Алдымен үш түрге арналған: R. rhaponticum, R. rhabarbarum және R. ribes. Диоскорид бұл өсімдікті рха деп атайды, бірақ римдіктер оны рха понтикум деп атағанын және оны риа немесе реон деп те атағанын айтады. Бұл теория бойынша, ежелгі грек сөзі rha Ресейдегі Волга өзенінің ежелгі скифтік атауынан алынған, Ра, өсімдік әкелінген деп есептеледі. (Көр .) 1936 жылы Владимир Леонтьевич Комаровтың "Флора ССРО" романында Агния Лосина Лосинская КСРО үшін 22 жергілікті түрді таныды, сонымен қатар екі енгізілген түр, бір сорт және бір түр. 1989 жылы Орталық Азия өсімдіктері кең географиялық аумақты қамтиды, Алиса Е. Грабовская Бородина тек 12 түрді таниды, бұл үлкен санды синонимдейді. 1995 жылғы Ресейдің және оған іргелес мемлекеттердің тамырлы өсімдіктері бұрынғы КСРО мемлекеттеріне 17 түрді қабылдап, көптеген таксондарды түр ретінде қайта таныды. 2003 жылы Қытай флорасында Бородина мен Бао Боджан Қытайда 38 түрді (оның ішінде 19 -ы эндемикалық) таниды, оның ішінде 1989 жылы Бородина синоним деп санаған бірнеше түр.

Жанраралық қатынастар

Реум полигоналар тұқымдасына, полигоноидтар тұқымдасына жатады. Бұл тұқымның құрамында, екі туыс Оксирия және Румекспен бірге, Румицей тұқымдасына жатады. Бұл Rumex-ке жақын.

Экология

Реум түрлері кейбір лепидоптер түрлері үшін личинкалық азық өсімдіктері ретінде тіркелді, мысалы, буф эрмин, Spilarctia luteum, сондай-ақ Arctia caja, Hydraecia micacea және Xestia baja. Рев түрлері көбінесе Callophrys туысына жататын көбелектердің мирмекофильді балдырмаларының қоныс тектес өсімдіктері болып табылады; Callophrys titanus оңтүстік Қазақстанда R. maximowiczii, шығыс Түркияда R. mystaphia және оңтүстік-батыстағы және орталық Иранда R. persicum C. mystaphioides. Оңтүстік-шығыс Сібірдегі туыс Lycaena violacea түлкілері тек R. rhabarbarum-пен қоректенетіндігі белгілі. Түркияның шығысындағы осы өсімдік түрінің арнайы өсімдікқоректілері - Petrocladus sp. Құрт, Capnodis marquardti зергерлік құрт және Labidostomis brevipennis жапырақты құрт. Қырғызстанның Талас Алатауындағы Талды Булак аңғарында R. maximowiczii жапырақтары Гималай қоңыр аюының (Ursus arctos ssp. isabellinus) қыстаудан оянуы сәуір айында.

Қолданылуы

Реумның көптеген түрлері тамақ пен дәрілік мақсатта қолданылады. Бұлардың кейбіреулері Азияда 2000 жылдан астам уақыт бұрын пайда болған. Өсімдіктің барлық бөліктерінде аздап улы оксаль қышқылы бар, бірақ оның концентрациясы тағам дайындауда қолданылатын жапырақ сабақтарында немесе жапырақшаларында өте төмен, ал олардың қышқыл дәмін улы емес алма қышқылы тудырады. Өсімдіктер басқа да қосылыстар, соның ішінде лимон қышқылы мен антрахинон гликозидтерін да өндіреді, ал шикі немесе пісірілген жапырақтардың қақпақтары жеткілікті мөлшерде тұтынылса, адамдар мен малға улы. Өсімдіктер ірі өсімдіктердің гүлшоғырын кесу арқылы және тұқым арқылы көбейтіледі. Кейбір түрлері сәндік қасиеттері үшін өсіріледі, соның ішінде R. acuminatum, R. alexandrae, R. australe, R. kialense, R. palmatum, R. rhabarbarum және R. ribes. Р. макрокарпумның тамыры Тянь-Шаньда бояу жасау үшін пайдаланылады.