Кіріспе

Цзян Цзедуанға тән сурет Цинмин фестивалі кезінде өзен бойымен (Цинмин Шанхэ Ту) - Сун династиясы суретшісі Цзян Цзедуанның (1085-1145) қолмен оралған суреті. Ол келесі ғасырларда көптеген рет көшірілді. Бұл сурет Солтүстік Сун дәуіріндегі халықтың күнделікті өмірін және астанасы Бянцзиңнің (қазіргі Кайфэн) пейзажын суреттейді. Бұл тақырып көбінесе Қинмин фестивалінің мерекелік рухы мен дүниежүзілік шатастығын атап өту үшін айтылады, бірақ мейрамның қабірлерді сыпыру және дұғалар сияқты салтанатты аспектілері емес. Оқушы солдан оңға қарай оқып, көріністі ашып, байдан кедейге дейінгі қоғамның барлық деңгейлерінің өмір салтын, сондай-ақ ауылдық жерлердегі және қаладағы экономикалық іс-әрекеттерді көрсетеді, сонымен қатар кезеңдік киім мен сәулет өнерін көрсетеді. Суретшілердің шығармашылығы ретінде, картина құрметке ие болды және кейінгі династиялар суретшілері жүздеген көшірмелерді, көшірмелердің көшірмелерін және тіпті жақсы қарастырылған көшірмелердің жалғандарын жасады, олардың әрқайсысы түпнұсқаның жалпы құрамы мен тақырыбына сәйкес келеді, бірақ егжей-тегжейлі және техникада ерекшеленеді. Ғасырлар бойы әннің түпнұсқасы жеке коллекционерлердің қолында болды, содан кейін ол жалпыға ортақ меншікке қайтарылды. Бұл сурет Қытайдың соңғы императоры Пуидің сүйікті суреті болды. Ол оны 1924 жылы Тыйым салынған қаладан кетуге мәжбүр болған кезде өзімен бірге алып кетті. Ол 1945 жылы табылды және Тыйым салынған қаланың сарай музейінде сақталды. "Песня" түпнұсқасы мен кейінгі нұсқалары ұлттық қазына ретінде қарастырылады және бірнеше жылда бір рет қысқа мерзімге ғана қойылады.

Оригинал ән

Бастапқы картина Сунь әулетінің ең әйгілі өнер туындысы ретінде аталып жүр. Алайда, оның суретшісі туралы турадан-тура аз мәлімет бар, ол Zhang Zeduan деп есептеледі, өйткені Цзинь әулеті Солтүстік Сун әулетін құлағанда жазбалар жойылған. Оның авторы, сурет салу күні мен орны, сондай-ақ жұмыстың мақсатты мағынасы туралы талқылаулар мен зерттеулер жалғасуда. Жан Цзедуанға қатысты ең алғашқы дерек 1186 жылы жазылған жазуда, ол Цзинь императорлық кураторы Жан Чжуның (XII ғасырдың аяғында әрекет еткен) бастапқы каталогына қосылған: Ханлин [Академик] Жан Цзедуан, сыпайылық аты Чжэндао, Донгвуның тумасы. Ол жас кезінде оқу үшін астанаға барған. Кейіннен сурет салуды үйренді. Ол джихуаны жақсы меңгерген, әсіресе қайықтарды, арбаларды, базарларды, көпірлерді, қала қабырғалары мен көшелерді суреттеп, көңілін көтерді. Тіпті, өзіндік стилін де қалыптастырды. Сиань мырзаның суреттерге берген сын-пікірлеріне сәйкес, Сиху зэньбиао ту (Батыс көлдегі айдаһар қайығы регаты) және Цинминь шанхэ ту құдайлар қатарына жатады; коллекционерлер оларды асыл тұтуы керек. Бұл - биіктігі мен ұзындығы жағынан үлкен кітап. Оның ұзындығында 814 адам, 28 қайық, 60 жануар, 30 ғимарат, 20 көлік, 8 седан және 170 ағаш бар. Сун династиясының түпнұсқасында тек жиырмаға жуық әйелдер кездеседі, ал ер адамдармен бірге болмаса, тек төмен әлеуметтік санаттағы әйелдер ғана сыртта көрінеді. Суреттегі екі негізгі бөлік ауыл мен тығыз орналасқан қала, ал өзен бүкіл ұзындығы бойынша бұралып өтеді. Оң жақтағы бөлім - қаланың ауылдық аймағы. Бұл жерде егіндіктер мен ауыл тұрғындары - негізінен фермерлер, ешкі бағушылар мен шошқа бағушылар - жайбарақат өмір сүреді. Ауылдық жол жолға айналып, қала жолымен қосылады. Сол жағы - қалалық аймақ, ол ақыр соңында қақпалары бар қалаға алып келеді. Бұл жерде адамдар жүкті қайыққа тиеді, дүкендер ашылады, тіпті салық кеңсесі де жұмыс істейді. Бұл суреттерде түрлі адамдар бейнеленген: саудагерлер, жонглерлер, актерлер, қайыр сұрап жүрген кедейлер, қайыр сұрап жүрген монахтар, сәуегейлер мен күрәбашылар, дәрігерлер, қонақүй иелері, мұғалімдер, диірменшілер, металл өңдеушілер, ағаш ұсталары, тас қалаушылар және әртүрлі дәрежедегі ресми ғалымдар. Қала сыртында (сол жақтағы қақпамен бөлінеді) шарап, астық, ескі заттарды, ыдыс-аяқ, садақ пен жебе, фонарь, музыка аспаптары, алтын мен күміс, әшекейлер, боялған маталар, суреттер, дәрі-дәрмек, инелер және артефактілер, сондай-ақ көптеген мейрамханалар бар. Сатушылар (және Цинь қайта қарауында дүкендер) үлкен көпір бойымен, Көкжұлдыз көпірі (虹橋 Хонг Цяо) немесе сирек кездесетін Шанду көпірі (上土橋) деп аталады. Үлкен көпір өзеннен өтетін жер - бұл шиыршықтың орталығы және басты нүктесі. Көпірдегі адамдарды үлкен дүрбіл қозғады. Бір қайық толығымен төмен түсірілмеген сүйрегіш шлагбауммен көпірге соққы беру қаупімен келе жатыр. Көптеген адамдар қайықты айқайлап, ым-ишарамен тартып тұрды. Көпірдің төбесіне жақын біреу төмендегі экипаждың созылған қолына арқан түсіреді. Дүкендер мен асханалардан басқа, осында қонақ үйлер, ғибадатханалар, жеке тұрғын үйлер мен әміршілердің ғимараттары бар. Адамдар мен тауарлар әртүрлі жолдармен тасымалданады: дөңгелекті арбалар, жұмыс жануарлары (әсіресе, көптеген есектер мен қашырлар), седандық креслолар және арбалар. Өзен жағасында үлкен кемелерді сүйрейтін адамдар бар. Бұл деректердің көбісін Сун династиясының жазбалары, негізінен, астанадағы өмірдің көптеген ерекшеліктерін сипаттайтын Донцзин Мэн Хуа Лу растайды.

Ерекше көрмелер

Сирек кездесетін жағдай ретінде, Сунның түпнұсқасы Гонконгте 29 маусымнан бастап 2007 жылдың тамызының ортасына дейін Гонконгтің Қытай Халық Республикасына берілуінің 10 жылдығына орай көрмеге қойылды. Суретшілердің айтуынша, бұл суретті жеткізуге, сондай-ақ, оның баға жетпес құндылығын сақтандыруға жұмсалған шығынның үстіне, ондаған миллион доллар жұмсалды. 2012 жылдың 2-24 қаңтарынан бастап картина Токио ұлттық мұражайында Қытай мен Жапония арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалыпқа келтірілуінің 40 жылдығына арналған арнайы көрменің басты бөлігі ретінде көрсетілді. Жапон мұражай қызметкерлері бұл жұмыстың "ең жоғары қауіпсіздік стандарттарын" қамтамасыз етті.

Цифрлық нұсқасы

Қытай павильонында ұсынылған 2010 жылғы Дүниежүзілік көрменің үш айлық кезеңінде түпнұсқа сурет 3D анимациялық, көрерменге интерактивті цифрлық нұсқаға айналдырылды, оның атауы "Даналық өзені"; 128 × 6,5 м, ол түпнұсқаның көлемінен шамамен 30 есе үлкен. Компьютерлік анимациялы қабырғалық кескіндеме, қозғалатын кейіпкерлер мен заттармен және сахнаны 4 минут күндіз және түнгі циклдерде бейнелеген, бұл Қытай павильонындағы негізгі көрмелердің бірі болды, ол броньмен екі сағатқа дейін кезек күтті. Компьютерлік анимация суретті жандандырады. Эксподан кейін цифрлық нұсқа 2010 жылдың 9-29 қараша аралығында Гонконгте өткен AsiaWorldExpo көрмесінде көрсетілді, ол үлкен коммерциялық жетістікке қол жеткізді. Кейін ол Макаодағы Макао күмбезіне 2011 жылдың 25 наурызынан 14 сәуіріне дейін қойылды. Цифрлық сурет Тайваньға да барып, 2011 жылдың 1 шілдесінен 4 қыркүйегіне дейін Тайбэйдегі Экспо-Куполда көрсетілді. 2011 жылдың 7 желтоқсанынан 2012 жылдың 6 ақпанына дейін "Айналып жатқан шедевр: Сунь әулеті тірі өнер ретінде" атты көрмеде цифрлық репродукция Сингапур ЭКСПО-да көрсетілді. Бүгінде ол Шанхайдағы Қытай өнер мұражайында тұрақты түрде қойылады.