Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1611 жылы Лондоннан Жапонияға аттанған алғашқы ағылшын сапарында британдық теңізші Джон Сарис басты саудагер болды. Ол Йеменде тоқтап, Үндістанды (алғашқыда ол сапар шегуді жоспарлаған) жіберіп, Азиядағы жалғыз тұрақты ағылшын сауда станциясы (немесе "зауыты") бар Яваға барды. Сарис бұған дейін бес жылдан астам уақыт саудагер ретінде, Генри Миддлтонның басқаруымен Шығыс Үндістан компаниясының екінші сапарына қатысқан болатын. Ол сол жерде бас фактор болды, бірақ 1610 жылы Лондонға оралды. 1612 жылы Сарис басқа кемелерін үйге қайтаруды шешті, тек бірін, Клоувты, Жапонияға жіберді, ол 1613 жылы жазда келді.
British sailor
John Saris was chief merchant on the first English voyage to Japan, which left London in 1611. He stopped at Yemen, missing India (which he had originally intended to visit) and going on to Java, which had the sole permanent English trading station (or 'factory') in Asia. Saris had spent more than five years there before, as a merchant, having gone with the East India Company Second Voyage, under Henry Middleton. He became Chief Factor there, but returned to London in 1610. Now arrived again, in 1612, Saris decided to send his other ships home, taking just one, the Clove, on to Japan, where it arrived in summer 1613.
Ерте өмір
Сарис 1579 немесе 1580 жылы Оңтүстік Йоркширде туған. Әкесі 1588 жылы қайтыс болды.
Saris was born to a family in South Yorkshire in 1579 or 1580. His father died in 1588.
Бантам экспедициясы
Сарис 1604 жылы 25 наурызда Бантамға баратын ағылшын флотына қосылды және 1605 жылы 24 шілдеде Индонезияға келді. Ол 1605 жылдың қазан айында экспедиция жетекшісі Генри Миддлтон Англияға оралғаннан кейін де сол жерде қалды. Сарис күнделікті жазып, Ост-Инд компаниясына есептер жіберіп жүрді. 1608 жылы ағылшын миссиясының бас факторы қызметіне көтерілді. Августин Сполдинг бұл рөлді 1609 жылдың қазан айында, ал Сарис 1610 жылдың 10 мамырында Англияға оралды.
Saris jointed an English fleet bound for Bantam on 25 March 1604, and arrived in Indonesia on 24 July 1605. He remained there after the leader of the expedition, Henry Middleton, returned to England in October 1605. Saris kept a diary and sent reports back to the East India Company, and in 1608 was promoted to chief factor of the English mission. Augustine Spalding took over this role in October 1609, and Saris returned to England on 10 May 1610.
Жапония экспедициясы
Саристің Индонезиядағы тәжірибесі сэр Томас Смайтқа мәлім болды, ол Сариске Жапонияға барып, деректерді іздестіруді тапсырды. 1580 жылы Москов компаниясы Солтүстік-Шығыс өткеліне ұмтылғаннан бері ағылшындардың Жапонияға жету ниеті болды. Уильям Адамс 1600 жылы сәуір айында Liefde (Мейірім) голланд кемесінің навигаторы ретінде Жапонияға қоныс аударды, жапондық шогун Токугава Иэясуға қызмет етті және жақында ағылшындармен байланыс орнатып, сауда қатынастарын ашуға мүмкіндік жасады. Саристің күнделіктері Англияға қайтып келгенге дейін Адамстың бар екендігін білмейтінін көрсетеді. Сарис 1611 жылы 18 сәуірде Англиядан Клоувпен кетіп, 1 тамызда Оңтүстік Африкадағы Табл-Бейге, 26 қазанда Комор аралдарына және 1612 жылы 16 ақпанда Сокотраға жетті. Ол 1612 жылы сәуір айында Қызыл теңізде сэр Миддлтонмен кездесті, онда олардың біріккен флоты бірнеше апта бойы үнділік жонкалармен күшпен сауда жасады. Сарис тамыз айында Қызыл теңізден шығып, 1612 жылы 24 қазанда Бантамға келді. "Клоув" 1613 жылы 12 маусымда Хирадоға келіп, Жапонияға жеткен алғашқы ағылшын кемесі болды. Шөгуннің сыртқы істер жөніндегі кеңесшісі болған Адамс 29 шілдеде Сариске қосылды және әлі де билікті қолға алған зейнеткерлік шогун Иэясумен және оның ұлы Токугава Хидетадамен кездесулер өткізуге көмектесті. Олар 7 тамызда Хирадодан шығып, қайықпен Осака мен Фушимиге сапар шегіп, сол жерден Сунпу қамалындағы Иэясудың үйіне барды, онда 6 қыркүйекте келді. Сунпуда болған кезде Адамс Иэясудан Жапониядан кету рұқсатын алды және Сариспен бірге Англияға оралуға келісті, бірақ ол белгілі бір сәтте Жапонияда қалуға шешім қабылдады, ал Сарис Адамсты Хирадодағы компанияда жұмыс істеуге жалдады. "Клоув" 1614 жылдың 3 қаңтарынан 13 ақпанына дейін Бантамға тоқтады, содан кейін тікелей Англияға оралды. Қазан айында Компания Саристі Лондонға қайтару туралы бірнеше рет талқылады, бірақ 25 қазанда "екіпажды тәртіпте ұстау үшін оның борттағы болуы қажет екенін және ұзақ сапардың соңында оған осындай қиын сапарды беру өкінішті болатынын" шешті. Сарис сонымен қатар Иэясудың Джеймс патшаға телескоп үшін алғыс білдіру үшін, керемет суреттер және шогунның өзінен екі қару-жарақ (ол сақталған) сыйлығын әкелді. 13 желтоқсанда кеме жүгін тексергеннен кейін Компания Сарис сапарында "жеке саудамен" айналысқан деген қорытындыға келді және "Сарис комиссиясын қарауға" комитет тағайындады. Көп ұзамай Томас Смайт Саристің Жапониядан келген эротикалық өнер коллекциясын тапты.
Saris's experiences in Indonesia came to the attention of Sir Thomas Smythe, who agreed to have Saris lead a fact finding voyage to Japan. The English had intentions to reach Japan since the Muscovy Company sought a Northeast Passage in 1580. William Adams landed in Japan in April 1600 as the navigator of the Dutch ship Liefde (Charity), had entered the service of the Japanese shogun Tokugawa Ieyasu, and had recently made contact with the English, creating an opportunity to open trading relations. The diaries of Saris suggest that he was unware of Adams' existence until he returned to England. Saris departed England on the Clove on 18 April 1611, reaching Table Bay in South Africa on 1 August, the Comoros on 26 October, and Socotra on 16 February 1612. He rendezvoused with Sir Middleton in the Red Sea in April 1612, where their combined fleet spent several weeks engaging in forcible trade with Indian junks. Saris left the Red Sea in August and arrived in Bantam on 24 October 1612. The Clove arrived in Hirado on 12 June 1613 and was the first English ship to reach Japan. Adams, who had become the shogun's advisor on foreign affairs, joined Saris on 29 July and helped to make arrangements for meetings with the retired shogun Ieyasu, who still held power, and also his son, the de facto Shōgun Tokugawa Hidetada. They departed Hirado on 7 August, traveled to Osaka and Fushimi by boat, and thence to the home of Ieyasu at Sunpu Castle, where they arrived on 6 September. While at Sunpu, Adams received Ieyasu's permission to leave Japan and made arrangements to return to England with Saris on the Clove, but at some point he decided to remain in Japan, and Saris arranged to hire Adams to work for the Company at Hirado. The Clove docked at Bantam from 3 January to 13 February 1614, and then sailed directly back to England. During October, the Company repeatedly debated ordering Saris back to London, but decided on 25 October that "his presence on board was necessary to keep the crew in order, and that it would be a pity to give him so tedious a journey at the end of a long voyage." Saris also brought back Ieyasu's reciprocal gifts for King James, in thanks for the telescope, which were stunning paintings, and from the shogun himself, two suits of armour (which are extant). On 13 December, after an audit of the ship's cargo, the Company concluded that Saris had engaged in "private trade" on the voyage and appointed a committee to "look into Saris's commission." Shortly thereafter, Thomas Smythe discovered Saris's erotic art collection from Japan.