Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вавилондық еврей раввині және Талмудтанушы Абай Вавилониядағы Талмуд академияларының төртінші буынының амарасы болды. Ол III ғасырдың аяғында дүниеге келіп, 337 жылы қайтыс болды.
Babylonian Jewish rabbi and Talmud scholar
Abaye was an amora of the fourth generation of the Talmudic academies in Babylonia. He was born about the close of the third century and died in 337.
Өмірбаян
Оның әкесі Кайлил Пумбедитадағы ұстаз Рабба бар Нахманидің ағасы еді. Абайдың шынайы аты Нахмани, ол өзінің атасының атымен аталған. Жас шағында жетім қалған ол өзінің ағасы Раббаның қолына тиді. Оның лақап аты Абайдың қайдан пайда болғаны туралы пікірлер әртүрлі. Кейбіреулер бұл атау оның ата-бабасымен шатаспау үшін (немесе, мүмкін, сол ата-бабаға құрмет көрсету үшін) "кішкентай әке" дегенді білдіретін abba (әке) сөзінің кішірейтетілуі деп айтады. Басқалар Абай есімі лақап емес, "Сен арқылы жетім балаға мейірімділік танылады" деген Киелі кітап сөзінің қысқартылған түрі деп айтады. Қазіргі пікір бойынша, Абайе - ежелгі арамей сөзі, "тілек" деген мағынаны білдіреді, сондықтан оның еврейше Нахмани деген есімінің тікелей аудармасы. Содан бері ол басқа атағы жоқ, Абай деген атпен танылды. Абай машықты жонглер болған, ол өзінің ағайындысын Симхат Бейт ХаШойва мерекелерінде жонглерлікпен көңіл көтереді. Бір қызығы, ол өзінің асырап алған анасын есімімен атаған. Оның есімі көптеген рецепттер мен тамақтану ережелеріне енгізілген. Ол әрбір рецептімен "Анам айтып берді" деген сөзбен таныстырды. Абайдың ұстаздары оның ағасы Рабба және Рав Йосеф бар Хия болды, екеуі де бірінен соң бірі Пумбедита академиясының президенті болды. Рав Йосеф қайтыс болған кезде (324 жылы), бұл мәртебе Абайға берілді, ол оны бес жылдан кейін қайтыс болғанға дейін сақтады. Рабба оны диалектикалық әдісті халахикалық мәселелерге қолдануда үйретті, ал Рав Йосеф өзінің дәстүрлі білімдерінің қорын қолдана отырып, оны нақты білімнің құндылығын бағалауға үйретті. Абай өзінің шәкірттерінің бірі Мишна трактатын оқып бітіргеннен гөрі ешқашан да қуанышқа кенелген емес. Мұндай жағдайларда, ол әрқашан сыйлық берді оның оқушылары, оның жағдайы мұқтаж болды, және шарап ешқашан пайда болды, оның үстеліне. Абай - қаһарман. Ол Елидің ұрпағы болса да, 60 жасында қайтыс болды. Ол Бебай бен Абайдың әкесі болды.
His father, Kaylil, was the brother of Rabbah bar Nahmani, a teacher at Pumbedita. Abaye's real name was Naḥmani, after his grandfather. Left an orphan at an early age, he was adopted by his uncle, Rabbah. Opinions differ as to the source of his nickname Abaye. Some say it is a diminutive of the word abba (father), meaning "Little Father", to avoid confusion with his grandfather of the same name (or perhaps to show respect for that grandfather). Others say that Abaye was not a nickname, but an acronym of the Biblical phrase "For through You the orphan receives mercy", alluding to Abaye's being an orphan. A modern opinion is that Abaye is an old Aramaic word meaning "comfort", and thus a direct translation of his Hebrew name, Nachmani. From then on he was known as Abaye, without any other title. Abaye was a skilled juggler, and would entertain his uncle by juggling during Simchat Beit HaShoeivah celebrations. It is a curious fact that he perpetuated the memory of his foster mother by mentioning her name in many popular recipes and dietetic precepts, some of which seem to be based on superstitious notions. He introduced each recipe with the phrase, "My mother told me." Abaye's teachers were his uncle Rabbah and Rav Yosef bar Hiyya, both of whom successively became presidents of the Pumbedita Academy. When Rav Yosef died (324 CE), this dignity was conferred upon Abaye, who retained it until his death five years later. Rabbah trained him in the application of the dialectic method to halakhic problems, and Rav Yosef, with his stores of traditional knowledge, taught him to appreciate the value of positive knowledge. Abaye was never so happy as when one of his disciples had completed the study of a Mishnah treatise. On such occasions, he always gave a feast to his pupils, though his circumstances were needy, and wine never appeared upon his table. Abaye was a kohen. Although a descendant of the House of Eli, he died at the age of 60. He was the father of Bebai ben Abaye.
Оқыту
Абайдың халаханың диалектикалық талдауындағы ұлылығына қарамастан, оны ерте жастан бері тығыз байланыста болған Рава озып кетті. Осы амораимдер арасындағы дау-дамайларға біз халахи дәстүрлерді қарастырудағы диалектикалық әдістің дамуына қарыздармыз. Олардың пікірталастары "Абай мен Рава пікірталастары" ("Havayot d'Abaye ve'Rava") деп аталады, олардың тақырыптары Талмуд білімінің маңызды элементтері деп саналды, сондықтан анахронизм арқылы олар бірнеше ғасыр бұрын өмір сүрген Йоханан бен Заккайға белгілі болды деп ойланды. Олардың халахтық даулары Вавилон Талмудының барлық жеріне шашырап жатыр. Яэль Кагам (יע"ל קג"ם) деген аббревиатурамен белгілі алты шешімінен басқа, Раваның пікірлері әрқашан түпкілікті деп қабылданды. Киелі кітаптың түсіндірмесінде ол мәтіннің анық мағынасы (пешат) мен мидрашалық түсіндірмесімен берілген мағынаның арасында айқын сызық салушы алғашқылардың бірі болды. Талмуд заңын түсіндіруде аса маңызды болып табылатын келесі ережені шығарды: "Бірыңғай тармақ әртүрлі тақырыпқа қатысты болуы мүмкін, бірақ бірнеше тармақ бір тақырыпқа қатысты бола алмайды". Ол өзінің ұстазы Рав Йосефке қарсы Апокрифтік кітапты қорғады. Ол бірнеше пайдалы үзінділерді келтіріп, бұл кітаптың тыйым салынған еретикалық кітаптарға жатпайтынын көрсетті, тіпті мұғалімін де одан цитаталар алудың пайдалы екенін мойындауға мәжбүр етті. Дәстүрді жақсы білетін Абай Израиль амораларының көптеген түсіндірмелерін Бабылға әкелген Димидің құлшынысты шәкірті болды. Абай Димиді Израиль мектебінің өкілі ретінде, білікті Киелі кітап түсіндірушісі ретінде қарастырды және одан "Батыста" немесе Израильде Киелі кітаптың осы немесе сол тармағы қалай түсіндірілетінін сұрайтын. Абайдың Киелі кітап тармақтарының бірнеше аггадикалық сипаттағы түсіндірмелері сақталған; бірақ ол көбінесе ескі билік өкілдерінің пікірлерін толықтырады, түсіндіреді немесе түзетеді.
Despite Abaye's greatness in dialectic analysis of halakha, he was surpassed in this regard by Rava, with whom he had been closely associated from early youth. To the disputations between these amoraim we owe the development of the dialectic method in the treatment of halakhic traditions. Their debates are known as the "Havayot d'Abaye ve'Rava" (Debates of Abaye and Rava), the subjects of which were then considered such essential elements of Talmudic knowledge that by an anachronism they were thought to be known to Yohanan ben Zakkai, who lived some centuries before. Their halakhic controversies are scattered throughout the Babylonian Talmud. With the exception of six of his decisions, known by the acronym Yael Kagam (יע"ל קג"ם), the opinions of Rava were always accepted as final. In Biblical exegesis, he was one of the first to draw a distinct line between the evident meaning of the text (peshat) and the sense ascribed to it by midrashic interpretation. He formulated the following rule, of great importance in Talmudic legal exegesis: "One Bible verse can be referred to different subjects, but several different Bible verses can not refer to one and the same subject." He defended the Apocryphal book Ecclesiasticus against his teacher Rav Yosef. By quoting from it a number of edifying passages, he showed that it did not belong to the heretical books which are forbidden, and even compelled his teacher to admit that quotations might usefully be taken from it for homiletical purposes. Possessing an extensive knowledge of tradition, Abaye became an eager disciple of Dimi, the Israeli amora, who had brought to Babylonia many interpretations by Israel amoraim. Abaye considered Dimi, as a representative of the Israel school, a qualified Bible exegete, and used to ask him how this or that Bible verse was explained in "the West," or Israel. Of Abaye's own interpretations of Biblical passages only a few, of a aggadic nature, are preserved; but he often supplements, elucidates, or corrects the opinions of older authorities.
Дәйексөздер
Адам баласы (Құдайға) сиынуда әрдайым ақылы бар (соған сай әрекет етуі керек). Жігіт жауап қаһарын басады, ағайындармен, туыстарымен, тіпті базарда басқа ұлттың адамымен де татулық орнатады. Осылайша ол жоғарыда сүйікті, төменде қалаулы, әрі басқа адамдармен де татулық орнатады. Сендер көктің есімін жақсы көрулерің керек: адам оқып, оқып, тальмидей хахамимге қызмет етуі керек, адамдармен жағымды қарым-қатынас жасау керек. Адамдар ол туралы не айтады? "Оны Тауратты үйреткен әкесі мадақталсын, оны үйреткен рабысы мадақталсын. Тауратты білмеген халыққа қасірет!
A man should always be cunning in [his] reverence [towards God]. A gentle answer quells anger, and increases peace with his brethren and his relations, as well as with every man—even with a gentile in the market place, so that he may become beloved above and desired below, and accepted by his fellow man. You should cause the name of Heaven to become beloved by you: one should read and recite and serve talmidei hachamim, and engage in business pleasantly with people. What will people say of him? "Praiseworthy is his father who taught him Torah; praiseworthy is his rabbi who taught him Torah; woe to people who have not learned Torah; this person who has learned Torah, see how beautiful his ways are and how proper his deeds."