Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атулкришна Гош (1890 жылы 4 мамырда 1966 жылы) - Үндістан революционері, Анушилан Самити мүшесі және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде индус-германдық конспирациясына қатысқан Джугантар қозғалысының жетекшісі.
Atulkrishna Ghosh (; 1890 – 4 May 1966) was an Indian revolutionary, member of the Anushilan Samiti, and a leader of the Jugantar movement involved in Hindu German Conspiracy during World War I.
Ерте өмір
Атул 1890 жылы Куштия суб-дивизиясындағы Джадубойра Этмампур ауылында, қазіргі Бангладештегі Надия ауданында, бенгалдық индуистік орта таптағы Қайаста отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Тареш Чандра мен Бинодини Деви болды. Олардың алты баласы болды. Үлкен қызы Мегхамала К. П. Басуға тұрмысқа шыққан. Олардың ұлы Житендраннат Басу, оның ұлы Атул және інісі Амар да бүлікшіл әрекеттерге қатысқаны үшін қара тізімге енгізілген. Құмархалидегі бастауыш сыныптардан кейін Атул 1909 жылы Колкаттадағы индуистік мектептен, шотланд шіркеулерінің колледжіне және Берхампурдағы Кришнат колледжіне оқуға түсті. Магистрлік курсқа дайындалып жатқанда . Ол өзінің саяси белсенділігі үшін оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Колледж мен оның жатақханасында оның радикалдық серіктестері, негізінен ғылыми зерттеулердегі болашақ танымал тұлғалар, Сатиендра Нат Бос, Мегх Над Саха, Жнан Гош, Жнан Мукерджи, Сишир Митра, Сушил Ачарья, Сайлен Гош, Хариш Сима, Джатин Сет, Хиралал Рай сияқтылар болды.
Atul was born in 1890, in a Bengali Hindu middle class Kayastha family of the village Jaduboyra Etmampur in Kushtia Sub division, which was then in Nadia district, now in Bangladesh. His parents were Taresh Chandra and Binodini Devi. The couple had six children. The eldest, Meghamala was married to the famous Professor of Algebra, K. P. Basu, both connected with the revolutionary movement. Their son Jitendranath Basu, along with Atul and his youngest brother Amar, was blacklisted, too, for participation in seditious activities. After his primary classes at Kumarkhali, Atul passed brilliantly his Matriculation in 1909 from the Kolkata Hindu School, to join the Scottish Churches College for Intermediate, and the Krishnath College at Berhampur for B. Sc. While preparing for his final M. Sc. examination at Presidency College, Kolkata, Atul had to interrupt his studies for his political commitment. The college and its hostel were humming with his radical associates, all future celebrities mostly in scientific research, like Satyendra Nath Bose, Megh Nad Saha, Jnan Ghosh, Jnan Mukherjee, Sishir Mitra, Sushil Acharya, Sailen Ghosh, Harish Simha, Jatin Sheth, Hiralal Ray.
Саяси ахуал
1906 жылдан бастап, өзінің туған ағасы Нолинканта Кармен бірге, Атул Куштия суб-дивизиясындағы көршілері болған Джатиндраннатх Мукерджимен (Баға Джатин) жиі кездесіп жүрді. Екеуі де жергілікті "Анушилан" қауымына кірді. У. Сили өзінің баяндамасында "Атул Гош пен Нолини Канта Кар, қару-жарақпен айналысудың екі қауіпті және маңызды қашқыны" деп жазады. (б23) Калькуттада Джатиннің арқасында екеуі де Шри Ауробиндоға өте жақын болды. Нолини Киккар Сингхпен күресте жаттығатын болса, Атул Анушилан Самитидің Патальданга бөлімшесінде өзін-өзі қорғау бойынша тәжірибелі жаттықтырушы болды: Атул Кришна Гош пен Джатиндраннатх Мукерджи Патуриягата Байам Самитті құрды, ол Үндістан ұлттық қозғалысының қарулы төңкерісінің маңызды орталығы болды. Ол Сачин Саньялдың Бенарес тобы мен Бирен Датта Гупта сияқты бірқатар революционерлерге тап болды, оларды Джатиндранатқа ұсынды. Бірен 1910 жылы қаңтарда Алипур бомбасы ісі бойынша сотталған тұтқындарды ұстап отырған полиция бастығы Самсул Аламды өлтіруді бұйырды. Биреннің сәтті миссиясына байланысты Джатиндраннаттың 46 серігі Хаурадағы соғыс туралы істі тергеуге алынды. Түрмеде ол шетелдегі елшілері арқылы Германия Ұлыбританияға қарсы соғысқа дайындалып жатқанын біледі. 1911 жылы босатылғаннан кейін Джатиндраннатх барлық экстремистік әрекеттерді тоқтатып, Калькуттадан Атулдың жауапкершілігімен шығып, аудандарда өңірлік бөлімшелердің үлкен федерациясын құрды. Ұйымдастырушы ретінде Атул ата-анасының Жадубойрадағы үйінде, сондай-ақ, Мегхамала мен К. П. Басудың 11 Махендра Госсейнс-Лейндегі, тегін жатақханасы бар, Колкаттадағы резиденциясында әртүрлі бөлімшелердің революционерлерін баспана етті. Тіпті Даканың Пратул Гангули сияқты қарсыластар партияларының басшылары да Атулдың тарапынан үлкен шығын мен тәуекелге ұшыраған қонақжайлылықтан рақат алғандарын мойындайды: "Біз Атулкришнамен жақсы достыққа бөлендік және оған сенім арттық. Мен оның Даржипарадағы үйіне жиі барып, түнде сол жерде болдым. Ол біздің бірнеше мүшелерімізбен жақын қарым-қатынаста болды, олар жақын достарымыздай болды. Біз оны әріптесіміз деп санайтынбыз және ол біздің партияларды біріктіріп, бәріміз бірге жұмыс істей аламыз деп үміттенген. Шынымды айтсам, Джатин Мукерджимен танысқаным оның арқасында болды. Алайда, Даккадағы филиалдың екіжүзділігіне көңілі қалмады, "оның кейбір маңызды қызметкерлері, мысалы Сачин Саньял мен Наген (Гириджа) Датта, онымен байланысын үзді және Атулкришнаның таныстырғандығымен, Жоғарғы Үндістанда Расбехари Боспен бірге жұмыс істеді". Атулдың ағасы Агоренат азаматтық хирург болғандықтан, патриоттардың оқ жарақаттарын жиі емдейтін.
Since 1906, with his cousin Nolinikanta Kar, Atul had been frequenting Jatindranath Mukherjee (Bagha Jatin) who was their neighbour in Kushtia Sub division. They both entered the local Anushilan Samiti. W. Sealy in his Report will note "Atul Ghosh and Nolini Kanta Kar, two dangerous and important absconders of the gun running conspiracy." (p23). At Kolkata, thanks to Jatin, they both came very close to Sri Aurobindo. Whereas Nolini practised wrestling with Kikkar Singh, Atul became an expert trainer in self defence at the Pataldanga branch of the Anushilan Samiti: Atul Krishna Ghosh & Jatindranath Mukherjee founded PATHURIAGHATA BYAM SAMITY which was an important centre of armed revolution of Indian national movement. He came across a number of revolutionaries, including Sachin Sanyal’s Benares group and Biren Datta Gupta whom he recommended to Jatindranath. Biren received from the latter, in January 1910, the mandate to assassinate Samsul Alam, Deputy Superintendent of Police, who was man handling the under trial prisoners of the Alipore Bomb case. In connection with Biren’s successful mission, Jatindranath with forty six associates were placed on trial in the Howrah conspiracy case. Inside the prison, Jatindranath learnt from his emissaries abroad that Germany was preparing for war against Great Britain. After his release in 1911, Jatindranath suspended all extremist activities, left Kolkata under the responsibility of Atul, himself forging a grand federation of regional units in the districts. A relentless organiser, Atul sheltered revolutionaries from various units as much in his parents’ house at Jaduboyra, as at the Kolkata residence of Meghamala and K. P. Basu, at 11 Mahendra Gossain's Lane, where there was a free dormitory with homely meals. Even leaders of rival parties like Pratul Ganguli of Dhaka admit having enjoyed this hospitality, at great expense and risk on Atul's side: "We became great friends with Atulkrishna and had confidence in him. I have very often been to his Darjipara residence and spent nights there. He had grown intimate with several of our members, almost close friends. We considered him to be, somewhat, our own colleague and he sincerely hoped to unite our parties so that we could all work together. Frankly speaking, it was thanks to his wish that I met Jatin Mukherjee ". Disappointed by the duplicity of the Dhaka branch, "some of its important workers, however, like Sachin Sanyal and Nagen (Girija) Datta, severed their connection with it and, introduced by Atulkrishna, worked with Rasbehari Bose in Upper India." Atul's elder brother Aghorenath, a civil surgeon, often looked after the bullet wounds received by the patriots.
Жатин Мукерджидің оң қолы
Никсонның баяндамасына сәйкес, 1913 жылы немесе одан сәл бұрын, сол кезде әртүрлі спорттық клубтардың мүшелері болған Калькутта Анушилан Самиті мүшелерінің кейбірі Атулкришна Гоштың басшылығымен Сева Самиті бөлімшесін құрды: "Бұл самтидің көрнекі мақсаты қайырымдылық болды. Алғашқы орталық Атул Гоштің үйінде болды. 1913 жылы Бурдуан су тасқыны кезінде осы самтидің көптеген мүшелері сол жерге зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында барды". Осы көмек көрсету кезінде Атулдың тиімділігі мен жомарттығы айқын көрінді. Никсонның айтуынша, самтидің штаб-пәтері кейіннен Джибантара Халдардың үйіне, кейіннен No. 83-ші Хари Гош көшесі. "Осы ұйымның маңызды мүшесі Атулдың ағасы Амар Гош болды", - деді Никсон. "Бұл саммит 1915 жылы Бенгалияда жұмыс істеген біріккен партияның өзегін құраған. Мадарипурдан келген Пурна Дас өзінің батыл рухын осы оқиғаға қосты, ал кейіннен Пуллин Мукерджи ат. Дака Анушилан Самиті мүшелері осы қоғаммен байланысын үзіп, Атул Гош партиясына қосылды. Бипин Бехари Гангули бұл партиямен тығыз байланыста болды, сонымен қатар Солтүстік Бенгалия партиясының мүшелері де болды. Джатиндранатх Мукерджи осы самти мүшелерімен оның құрылған кезінен бастап байланыста болған көрінеді, ол дереу Калькуттаға келді, Сева Самити оның басшылығын мойындады және 1915 жылғы Батыс Бенгалияның нағыз партиясына айналды ". Алипур бомбасына қатысты іс қозғалған кезде Расбехари Бос Солтүстік Үндістанға Сашибушан Райчаудхуридің көмегімен қоныс аударса да, Атул арқылы Бенгалиямен байланысын сақтады. Амередра Чаттерджи мен Атул оған елдегі іс-әрекеттері үшін бомбалар мен тіпті Вице-король Хардингеге лақтырылған бомбаларды да жеткізді. Расбехари Атулдың ақпаратымен су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетуге және басшылардың маңызды кездесулеріне қатыса алды. 1914 жылдың қыркүйек айында Гурадит Сингх пен басқа да Комагата Мару патриоттары Таракнатх Дастың ұсынысымен Ванкуверден келген Атулға хабарласып, Сатиш Чакравартимен бірге оларды баспанаға беру үшін Джугантардың әртүрлі аймақтық бөлімшелерімен келісті, содан кейін оларды Расбехари белгілеген Солтүстік Үндістанға жіберді. Атул Жағадалда ағылшын бақылаушысының аяғын аяқпен тепкенінен болған джут зауытының жұмыскерінің өлімі туралы естігенде қатты ашуланып, осы зұлымдық үшін кек алу үшін қару іздеді.
According to Nixon's Report, probably in about 1913, or perhaps a little before, certain of the old members of the Kolkata Anushilan Samiti who, in the meantime, had been members of various athletic clubs, formed themselves into a branch of the Seva Samiti under Atulkrishna Ghosh: "The ostensible object of this samiti was a benevolent one. The first centre was at the house of Atul Ghosh. During the Burdwan floods, in 1913, many members of this samiti went there for the purpose of affording relief to the afflicted people.". Atul's efficiency and generosity as a leader became evident during this relief. Nixon further informs that the headquarters of the samiti were later shifted to the house of Jibantara Haldar, and later still to No. 83 Hari Ghosh's Street. "Of this organisation Amar Ghosh, the brother of Atul, was an important figure," mentioned Nixon. "It was this samiti which formed the nucleus of the combined party which operated in Bengal in 1915. Purna Das of Madaripur brought some of his more audacious spirits along to it and later Pulin Mukherji alias Thakur, previously a member of the Dacca Anushilan Samiti, joined it and took a prominent part in the commission of outrages. Other members of the Dacca Anushilan Samiti severed their connection with that society and joined the party of Atul Ghosh. Bipin Behari Ganguli was in close connection with it and also the members of the Northern Bengal party. Jatindranath Mukherjee seems to have been in touch with the members of this samiti from the time of its formation, and immediately he came into Calcutta, the Seva Samiti acknowledged his leadership and became the real West Bengal party of 1915.". During the Alipore Bomb prosecutions, though Rasbehari Bose had settled in North India with the help of Shashibhushan Raychaudhury, he maintained his contact with Bengal through Atul. Amarendra Chatterjee and Atul supplied him bombs for actions in up country and, even, the one thrown on Viceroy Hardinge. Informed by Atul, Rasbehari could participate in the flood relief and the significant meetings of leaders. It was Atul, again, in September 1914, who was contacted by Gurudit Singh and other Komagata Maru patriots, coming from Vancouver with recommendation from Taraknath Das : he and Satish Chakravarti arranged with various regional units of the Jugantar to shelter them, before sending them to destinations in North India, fixed by Rasbehari. Furious to hear about the death of a jute mill worker at Jagaddal, caused by the kick from a booted leg of an English supervisor, Atul was desperately looking for arms to avenge this atrocity.
Қару қажет
"Соғыстың басталуы соңғы он жыл бойы жас бенгалдардың санасында болған революцияның түсініксіз идеяларын қайта жандандырды және барлық мүмкіндіктерді күткендердің үмітін жандандырды, және сәтті көтеріліс мүмкіндігі жақын арада көрінді", - деп жазды Никсон. "Бәлкім, 1914 жылдың қыркүйек айында Джатин Мукерджи Германиямен соғысқа қатысуы осы бағыттағы Англияның қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін Калькуттаға келген". Революцияға толықтай дайындалу уақыты келді деп есептеген Джатиннің адамдары осы мақсатқа қаражат табу үшін таксилерді тонауды қолға алды, бұл туралы Роулат баяндамасында айтылған. Сондықтан 1914 жылы 26 тамызда оның адал серігі Шриш Чандра Митра (Хабу) Колкаттадағы Роддадан (қол сатуға арналған) елу Mauser пісталетін және қырық алты мың патронды алып, оларды Атулға тапсырып, кейін мүлдем жоғалып кетті. Джантин Мукерджи осы қорқынышты қаруды әр түрлі бөлімшелерге таратты. Жатиннің идеясы бойынша, шебер сахналық менеджер ретінде, Атул Нарен Бхаттачарьяның тікелей басшылығымен М.Н. Ройдың басшылығымен бірнеше батыл ашық әрекеттерді жасады: олардың барлығы Роулат баяндамасында дұрыс санатталған. Еуропа мен Америкадан бірінен соң бірі келген елшілер Берлин комитеті Германия билігінен алған қару-жарақ туралы жақсы хабар әкелді. Баласорды Германия жүк түсіру үшін таңдады. Жатин бірнеше серіктесімен сол жерге бас сауғалап қайтты. Содан кейін Атул Харрикумар Чакраварти, доктор Джатин Гошаль, Сатиш Чакраварти және жұмысшылардың бір тобын қайықтармен, мылтықпен және басқа да керек-жарақтарымен Сундарбандағы Реймангалдың басқа таңдалған портына жіберді. Полиция Джатиннің Баласорда жасырынған жерін тапқаны туралы ақпарат келіп түскенде, Нарен Гош Чадхури өздігінен оқиға орнына шұғылданды; Джадугопал Мукерджи қарсылық білдірді: "Дада өзін өзі күтіп алуға жеткілікті үлкен. Енді тарап кетеміз". Атул осы циникалық бұйрыққа таңғалды. Индогермандықтардың қастандықтары сәтсіз аяқталып, Джатиннің өліміне байланысты Атул мен басқа да жетекшілер 1915 жылы жер астына шығып, жеті жылдай солай болды. Тіпті сол кезде де бірнеше жыл бойы революционерлер көтеріліске қару-жарақ әкелу үмітін ұялатты. 1916 жылы маусым айында Атул Анатта Халдар арқылы партияның сенімді адамдарының бірі болған Бхавабхушан Митраға Деогардағы Бхавабхушан Митраға хат жолдады. Ананда мен Бхава Бушанның екеуі де қорғаныс ережелері бойынша сотталып, Бенгалияға қамауға алынды". (Сейли, 24 б.). Бірде Чандарнагор қаласында Атул шарру Гозэге күтім жасап жатқанда ауру-сырқау қызметкерді иығына көтеріп алып, аурухана қабырғасынан үстіне шығып, оны тұтқындауға тырысады. Бұл туралы дәрігер Говиндин Бхупендракумар Даттаға айтып берді. Никсонның айтуынша: "Жәтин Мукерджи сол кезде Баласорға барған, ал Атул Гош осы қылмыстарды ұйымдастыруда үлкен рөл атқарған". 1916 жылдың шілдесінде "Атул Гош әлі де осы топтардың қозғаушы рухы болды, сондай-ақ Барисал партиясында да ол белгілі бір ықпалға ие болған көрінеді. " деп жазылған.
"The outbreak of war revivified the vague ideas of revolution which had been floating about in the mind of young Bengal for the last ten years and the hopes of those who had throughout been waiting for the opportunity, and the possibility of a successful revolt seemed imminent," wrote Nixon. "It was probably some time in September 1914 that Jatin Mukherjee came to Calcutta in order to take such steps as England’s participation in a war with Germany seemed to call for in this direction.". Judging the time ripe for them to make full preparations for a revolution, Jatin's men undertook taxi cab robberies to provide funds for this purpose, as described in the Rowlatt Report. Hence, on 26 August 1914, Shrish Chandra Mitra (Habu), one of his loyal associates, smuggled fifty Mauser pistols and forty six thousand cartridges from the Rodda (arms dealers) in Kolkata, handed them over to Atul, before disappearing for good. Jatin Mukherjee distributed these dreadful arms to various units. Conceived by Jatin, as does a skilful stage manager, Atul chalked out a series of daring overt acts under the immediate leadership of Naren Bhattacharya alias M. N. Roy: these are all duly catalogued in the Rowlatt Report. Successive emissaries returned from Europe and America with the good news of the arrival of arms obtained from German authorities by the Berlin Committee. Balasore was chosen by Germany to land a shipment. Jatin with a handful of associates took shelter there. Then Atul dispatched Harikumar Chakravarti, Dr Jatin Ghoshal, Satish Chakravarti and a batch of workers with boats, rifles and other requisites to the other selected port at Raymangal in the Sundarbans. When information came that the Police had discovered Jatin's hideout in Balasore, Naren Ghose Chaudhury proposed spontaneously to rush to the spot for a showdown; Jadugopal Mukherjee objected: "Dada is big enough to look after himself. Let us disperse." Atul was stunned by this cynical order. After the failure of the Indo German conspiracy and after Jatin's untimely death, disheartened Atul and other Jugantar leaders went underground in 1915, remaining so for about seven years. Even then, for several years, the revolutionaries entertained the hope of smuggling arms for an insurrection. In June 1916, Atul sent through Ananta Haldar a letter for Bhavabhushan Mitra at Deoghar, "who was one of the trusted men of the party. Both Ananta and Bhava Bhushan were dealt with under the Defence Rules and interned in Bengal." (Sealy, p24). In the teeth of sporadic police attempts to arrest them, once, in Chandernagore, while nursing Charu Ghose, Atul with the ailing co worker on his shoulders, scaled the hospital wall. Dr Govindin, the Civil Surgeon, narrated this to Bhupendrakumar Datta. According to Nixon: "Jatin Mukherjee had at this time gone to Balasore, and Atul Ghosh was a big figure in the arrangement for these outrages." In July 1916, "Atul Ghosh was still the prompting spirit of all these gangs, and in the Barisal party, too, he seems to have wielded some influence. ".
Соңғы кезең
Соғыс аяқталғаннан кейін Сурендранат Банерджи, одан кейін Барин Гос және Мотилал Рой Үнді-неміс заговорымен айыпталған қашқындарға қатысты ордерлерді қайтарып алу туралы сәтті келіссөздер жүргізді. Атул осы тармақтар бойынша уәде алуда табанды болды: а) қаруды тапсыру туралы сөз болмас еді; б) олардың өткен қызметі туралы сұрақтар туындамас еді; в) олардың болашақ жүріс-тұрысы туралы шарт талап етілмейді. Атул 1921 жылы жарық көрді. Бірақ оның Дадасының (Жәтин Мүкіржі) қаһармандықпен қаза тапқандығы "оның революциялық ынтасын бәсеңдетіп, белсенді саясатты тастады". 1924 жылы қаңтарда Гопинат Саха ағылшынды өлтіріп, оны Калькутта полициясының жек көретін комиссары Тегарт деп қате қабылдағанда (Жатин Мукерджиді атып өлтірген деп саналады), Атул 1926 жылы босатылатын мемлекеттік тұтқынға алынды. Сол жылы ол Мажилпурдың Менокарани Ракит деген кісінің әйеліне үйленіп, саясаттың сыртына шығып, бизнеспен айналысады. Олардың ешбір проблемалары болған жоқ. 1963 жылы 27 қазанда Атул бауырлас қайтыс болғанға дейін Притвиндра Мукерджиге берген сұхбатында: "Дада магнит болды; біз бәріміз, темір қоқыстар, одан энергия алдық. Ол өлген соң, бәріміз темір сыныққа айналып қалдық. Мен әлі де бірінші кезекте Дадаға адал болдым ба, әлде Отанға ма, білмеймін". Жатиндраннатхтың күшінің қайдан келгенін сұрағанда, Атул былай деп жауап берді: "Ол өте жақсы жаттыққан күрескер және спорттың барлық түріне шынымен үйренген. Бірақ оның ерекшелігі - жан күші мен зейін қою қабілеті. Ол барлық күш-жігерін дененің бір бөлігіне, мысалы, тұмсығына бағыттай алады. Сол бір соққының электр қуаты неше вольтқа тең болғанын Құдай біледі!" Атул 1966 жылы 4 мамырда өзінің Калькуттадағы үйінде қайтыс болды.
After the end of the War, Surendranath Banerjee, followed by Barin Ghose and Motilal Roy, successfully negotiated the withdrawal of warrants against the fugitives accused of the Indo German plot. Atul was adamant in obtaining a promise on these points : (a) there would be no question of surrendering arms; (b) no questions would be raised on their past activities; (c) no parole would be demanded concerning their future conducts. Atul came out in 1921. But his Dada's (Jatin Mukherjee's) heroic death, "had knocked out his revolutionary ardour and he gave up active politics." Yet, in January 1924, when Gopinath Saha killed an Englishman, mistaking him to be Tegart, the much hated Commissioner of Kolkata Police (reputed to have shot Jatin Mukherjee dead), Atul was made a state prisoner, to be released in 1926. The same year he married Menokarani Rakshit of Majilpur and took to business, dissociating himself completely from politics. They had no issues. In an interview with Prithwindra Mukherjee (Bagha Jatin's grandson), on 27 October 1963 shortly before his death , Atul sighed: "Dada was a magnet; we all, iron scraps, received our energy from him. When he was no more, we all became iron scraps. I still do not know whether my first allegiance went to Dada, or to the Motherland." Asked about the source of Jatindranath's tremendous force, Atul replied: "He was a very well trained wrestler and an all round sportsman. But what characterised him was his soul force and his power of concentration. He could pin point all his energy to a single part of his body, for instance his fist. A single blow from that fist was equivalent to an electric charge of God knows how many volts!" Atul died peacefully in his Kolkata residence, on 4 May 1966.
Құрмет көрсету
Оның жас серіктесі Бхупендракумар Датта былай деп еске алады: "Атулкришна идеясы бойынша инстинктивті либералды болғандықтан, касталық және діни айырмашылықты жек көреді. Оның ең басты қалауы - саяси саладағы демократия мен әлеуметтік саладағы әділдік. Соңғы жылдары ол рухани өмірге бет бұрды".
Bhupendrakumar Datta, his young associate, recalled: "Instinctively liberal in idea, Atulkrishna hated caste and religious distinction. Democracy in the political sphere and justice in the social sphere were what he cherished most. During the last years he turned to spiritual life."