Кіріспе

Атулкришна Гош (1890 жылы 4 мамырда 1966 жылы) - Үндістан революционері, Анушилан Самити мүшесі және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде индус-германдық конспирациясына қатысқан Джугантар қозғалысының жетекшісі.

Ерте өмір

Атул 1890 жылы Куштия суб-дивизиясындағы Джадубойра Этмампур ауылында, қазіргі Бангладештегі Надия ауданында, бенгалдық индуистік орта таптағы Қайаста отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Тареш Чандра мен Бинодини Деви болды. Олардың алты баласы болды. Үлкен қызы Мегхамала К. П. Басуға тұрмысқа шыққан. Олардың ұлы Житендраннат Басу, оның ұлы Атул және інісі Амар да бүлікшіл әрекеттерге қатысқаны үшін қара тізімге енгізілген. Құмархалидегі бастауыш сыныптардан кейін Атул 1909 жылы Колкаттадағы индуистік мектептен, шотланд шіркеулерінің колледжіне және Берхампурдағы Кришнат колледжіне оқуға түсті. Магистрлік курсқа дайындалып жатқанда . Ол өзінің саяси белсенділігі үшін оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Колледж мен оның жатақханасында оның радикалдық серіктестері, негізінен ғылыми зерттеулердегі болашақ танымал тұлғалар, Сатиендра Нат Бос, Мегх Над Саха, Жнан Гош, Жнан Мукерджи, Сишир Митра, Сушил Ачарья, Сайлен Гош, Хариш Сима, Джатин Сет, Хиралал Рай сияқтылар болды.

Саяси ахуал

1906 жылдан бастап, өзінің туған ағасы Нолинканта Кармен бірге, Атул Куштия суб-дивизиясындағы көршілері болған Джатиндраннатх Мукерджимен (Баға Джатин) жиі кездесіп жүрді. Екеуі де жергілікті "Анушилан" қауымына кірді. У. Сили өзінің баяндамасында "Атул Гош пен Нолини Канта Кар, қару-жарақпен айналысудың екі қауіпті және маңызды қашқыны" деп жазады. (б23) Калькуттада Джатиннің арқасында екеуі де Шри Ауробиндоға өте жақын болды. Нолини Киккар Сингхпен күресте жаттығатын болса, Атул Анушилан Самитидің Патальданга бөлімшесінде өзін-өзі қорғау бойынша тәжірибелі жаттықтырушы болды: Атул Кришна Гош пен Джатиндраннатх Мукерджи Патуриягата Байам Самитті құрды, ол Үндістан ұлттық қозғалысының қарулы төңкерісінің маңызды орталығы болды. Ол Сачин Саньялдың Бенарес тобы мен Бирен Датта Гупта сияқты бірқатар революционерлерге тап болды, оларды Джатиндранатқа ұсынды. Бірен 1910 жылы қаңтарда Алипур бомбасы ісі бойынша сотталған тұтқындарды ұстап отырған полиция бастығы Самсул Аламды өлтіруді бұйырды. Биреннің сәтті миссиясына байланысты Джатиндраннаттың 46 серігі Хаурадағы соғыс туралы істі тергеуге алынды. Түрмеде ол шетелдегі елшілері арқылы Германия Ұлыбританияға қарсы соғысқа дайындалып жатқанын біледі. 1911 жылы босатылғаннан кейін Джатиндраннатх барлық экстремистік әрекеттерді тоқтатып, Калькуттадан Атулдың жауапкершілігімен шығып, аудандарда өңірлік бөлімшелердің үлкен федерациясын құрды. Ұйымдастырушы ретінде Атул ата-анасының Жадубойрадағы үйінде, сондай-ақ, Мегхамала мен К. П. Басудың 11 Махендра Госсейнс-Лейндегі, тегін жатақханасы бар, Колкаттадағы резиденциясында әртүрлі бөлімшелердің революционерлерін баспана етті. Тіпті Даканың Пратул Гангули сияқты қарсыластар партияларының басшылары да Атулдың тарапынан үлкен шығын мен тәуекелге ұшыраған қонақжайлылықтан рақат алғандарын мойындайды: "Біз Атулкришнамен жақсы достыққа бөлендік және оған сенім арттық. Мен оның Даржипарадағы үйіне жиі барып, түнде сол жерде болдым. Ол біздің бірнеше мүшелерімізбен жақын қарым-қатынаста болды, олар жақын достарымыздай болды. Біз оны әріптесіміз деп санайтынбыз және ол біздің партияларды біріктіріп, бәріміз бірге жұмыс істей аламыз деп үміттенген. Шынымды айтсам, Джатин Мукерджимен танысқаным оның арқасында болды. Алайда, Даккадағы филиалдың екіжүзділігіне көңілі қалмады, "оның кейбір маңызды қызметкерлері, мысалы Сачин Саньял мен Наген (Гириджа) Датта, онымен байланысын үзді және Атулкришнаның таныстырғандығымен, Жоғарғы Үндістанда Расбехари Боспен бірге жұмыс істеді". Атулдың ағасы Агоренат азаматтық хирург болғандықтан, патриоттардың оқ жарақаттарын жиі емдейтін.

Жатин Мукерджидің оң қолы

Никсонның баяндамасына сәйкес, 1913 жылы немесе одан сәл бұрын, сол кезде әртүрлі спорттық клубтардың мүшелері болған Калькутта Анушилан Самиті мүшелерінің кейбірі Атулкришна Гоштың басшылығымен Сева Самиті бөлімшесін құрды: "Бұл самтидің көрнекі мақсаты қайырымдылық болды. Алғашқы орталық Атул Гоштің үйінде болды. 1913 жылы Бурдуан су тасқыны кезінде осы самтидің көптеген мүшелері сол жерге зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында барды". Осы көмек көрсету кезінде Атулдың тиімділігі мен жомарттығы айқын көрінді. Никсонның айтуынша, самтидің штаб-пәтері кейіннен Джибантара Халдардың үйіне, кейіннен No. 83-ші Хари Гош көшесі. "Осы ұйымның маңызды мүшесі Атулдың ағасы Амар Гош болды", - деді Никсон. "Бұл саммит 1915 жылы Бенгалияда жұмыс істеген біріккен партияның өзегін құраған. Мадарипурдан келген Пурна Дас өзінің батыл рухын осы оқиғаға қосты, ал кейіннен Пуллин Мукерджи ат. Дака Анушилан Самиті мүшелері осы қоғаммен байланысын үзіп, Атул Гош партиясына қосылды. Бипин Бехари Гангули бұл партиямен тығыз байланыста болды, сонымен қатар Солтүстік Бенгалия партиясының мүшелері де болды. Джатиндранатх Мукерджи осы самти мүшелерімен оның құрылған кезінен бастап байланыста болған көрінеді, ол дереу Калькуттаға келді, Сева Самити оның басшылығын мойындады және 1915 жылғы Батыс Бенгалияның нағыз партиясына айналды ". Алипур бомбасына қатысты іс қозғалған кезде Расбехари Бос Солтүстік Үндістанға Сашибушан Райчаудхуридің көмегімен қоныс аударса да, Атул арқылы Бенгалиямен байланысын сақтады. Амередра Чаттерджи мен Атул оған елдегі іс-әрекеттері үшін бомбалар мен тіпті Вице-король Хардингеге лақтырылған бомбаларды да жеткізді. Расбехари Атулдың ақпаратымен су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетуге және басшылардың маңызды кездесулеріне қатыса алды. 1914 жылдың қыркүйек айында Гурадит Сингх пен басқа да Комагата Мару патриоттары Таракнатх Дастың ұсынысымен Ванкуверден келген Атулға хабарласып, Сатиш Чакравартимен бірге оларды баспанаға беру үшін Джугантардың әртүрлі аймақтық бөлімшелерімен келісті, содан кейін оларды Расбехари белгілеген Солтүстік Үндістанға жіберді. Атул Жағадалда ағылшын бақылаушысының аяғын аяқпен тепкенінен болған джут зауытының жұмыскерінің өлімі туралы естігенде қатты ашуланып, осы зұлымдық үшін кек алу үшін қару іздеді.

Қару қажет

"Соғыстың басталуы соңғы он жыл бойы жас бенгалдардың санасында болған революцияның түсініксіз идеяларын қайта жандандырды және барлық мүмкіндіктерді күткендердің үмітін жандандырды, және сәтті көтеріліс мүмкіндігі жақын арада көрінді", - деп жазды Никсон. "Бәлкім, 1914 жылдың қыркүйек айында Джатин Мукерджи Германиямен соғысқа қатысуы осы бағыттағы Англияның қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін Калькуттаға келген". Революцияға толықтай дайындалу уақыты келді деп есептеген Джатиннің адамдары осы мақсатқа қаражат табу үшін таксилерді тонауды қолға алды, бұл туралы Роулат баяндамасында айтылған. Сондықтан 1914 жылы 26 тамызда оның адал серігі Шриш Чандра Митра (Хабу) Колкаттадағы Роддадан (қол сатуға арналған) елу Mauser пісталетін және қырық алты мың патронды алып, оларды Атулға тапсырып, кейін мүлдем жоғалып кетті. Джантин Мукерджи осы қорқынышты қаруды әр түрлі бөлімшелерге таратты. Жатиннің идеясы бойынша, шебер сахналық менеджер ретінде, Атул Нарен Бхаттачарьяның тікелей басшылығымен М.Н. Ройдың басшылығымен бірнеше батыл ашық әрекеттерді жасады: олардың барлығы Роулат баяндамасында дұрыс санатталған. Еуропа мен Америкадан бірінен соң бірі келген елшілер Берлин комитеті Германия билігінен алған қару-жарақ туралы жақсы хабар әкелді. Баласорды Германия жүк түсіру үшін таңдады. Жатин бірнеше серіктесімен сол жерге бас сауғалап қайтты. Содан кейін Атул Харрикумар Чакраварти, доктор Джатин Гошаль, Сатиш Чакраварти және жұмысшылардың бір тобын қайықтармен, мылтықпен және басқа да керек-жарақтарымен Сундарбандағы Реймангалдың басқа таңдалған портына жіберді. Полиция Джатиннің Баласорда жасырынған жерін тапқаны туралы ақпарат келіп түскенде, Нарен Гош Чадхури өздігінен оқиға орнына шұғылданды; Джадугопал Мукерджи қарсылық білдірді: "Дада өзін өзі күтіп алуға жеткілікті үлкен. Енді тарап кетеміз". Атул осы циникалық бұйрыққа таңғалды. Индогермандықтардың қастандықтары сәтсіз аяқталып, Джатиннің өліміне байланысты Атул мен басқа да жетекшілер 1915 жылы жер астына шығып, жеті жылдай солай болды. Тіпті сол кезде де бірнеше жыл бойы революционерлер көтеріліске қару-жарақ әкелу үмітін ұялатты. 1916 жылы маусым айында Атул Анатта Халдар арқылы партияның сенімді адамдарының бірі болған Бхавабхушан Митраға Деогардағы Бхавабхушан Митраға хат жолдады. Ананда мен Бхава Бушанның екеуі де қорғаныс ережелері бойынша сотталып, Бенгалияға қамауға алынды". (Сейли, 24 б.). Бірде Чандарнагор қаласында Атул шарру Гозэге күтім жасап жатқанда ауру-сырқау қызметкерді иығына көтеріп алып, аурухана қабырғасынан үстіне шығып, оны тұтқындауға тырысады. Бұл туралы дәрігер Говиндин Бхупендракумар Даттаға айтып берді. Никсонның айтуынша: "Жәтин Мукерджи сол кезде Баласорға барған, ал Атул Гош осы қылмыстарды ұйымдастыруда үлкен рөл атқарған". 1916 жылдың шілдесінде "Атул Гош әлі де осы топтардың қозғаушы рухы болды, сондай-ақ Барисал партиясында да ол белгілі бір ықпалға ие болған көрінеді. " деп жазылған.

Соңғы кезең

Соғыс аяқталғаннан кейін Сурендранат Банерджи, одан кейін Барин Гос және Мотилал Рой Үнді-неміс заговорымен айыпталған қашқындарға қатысты ордерлерді қайтарып алу туралы сәтті келіссөздер жүргізді. Атул осы тармақтар бойынша уәде алуда табанды болды: а) қаруды тапсыру туралы сөз болмас еді; б) олардың өткен қызметі туралы сұрақтар туындамас еді; в) олардың болашақ жүріс-тұрысы туралы шарт талап етілмейді. Атул 1921 жылы жарық көрді. Бірақ оның Дадасының (Жәтин Мүкіржі) қаһармандықпен қаза тапқандығы "оның революциялық ынтасын бәсеңдетіп, белсенді саясатты тастады". 1924 жылы қаңтарда Гопинат Саха ағылшынды өлтіріп, оны Калькутта полициясының жек көретін комиссары Тегарт деп қате қабылдағанда (Жатин Мукерджиді атып өлтірген деп саналады), Атул 1926 жылы босатылатын мемлекеттік тұтқынға алынды. Сол жылы ол Мажилпурдың Менокарани Ракит деген кісінің әйеліне үйленіп, саясаттың сыртына шығып, бизнеспен айналысады. Олардың ешбір проблемалары болған жоқ. 1963 жылы 27 қазанда Атул бауырлас қайтыс болғанға дейін Притвиндра Мукерджиге берген сұхбатында: "Дада магнит болды; біз бәріміз, темір қоқыстар, одан энергия алдық. Ол өлген соң, бәріміз темір сыныққа айналып қалдық. Мен әлі де бірінші кезекте Дадаға адал болдым ба, әлде Отанға ма, білмеймін". Жатиндраннатхтың күшінің қайдан келгенін сұрағанда, Атул былай деп жауап берді: "Ол өте жақсы жаттыққан күрескер және спорттың барлық түріне шынымен үйренген. Бірақ оның ерекшелігі - жан күші мен зейін қою қабілеті. Ол барлық күш-жігерін дененің бір бөлігіне, мысалы, тұмсығына бағыттай алады. Сол бір соққының электр қуаты неше вольтқа тең болғанын Құдай біледі!" Атул 1966 жылы 4 мамырда өзінің Калькуттадағы үйінде қайтыс болды.

Құрмет көрсету

Оның жас серіктесі Бхупендракумар Датта былай деп еске алады: "Атулкришна идеясы бойынша инстинктивті либералды болғандықтан, касталық және діни айырмашылықты жек көреді. Оның ең басты қалауы - саяси саладағы демократия мен әлеуметтік саладағы әділдік. Соңғы жылдары ол рухани өмірге бет бұрды".