Кіріспе
2000 жылы түсірілген "Қара жолбарыстың көз жастары" (ฟ้าทะลายโจร, немесе Fa Thalai Chon, сөзбе-сөз "аспан ұрыны ұрады") - 2000 жылы түсірілген тайлық оқиғалы оқиғалы фильм. Фильмнің сценарийін және режиссерін Визит Сасанатиенг жазған. Дамның, фаталистік, жұмысшы класының қаһарманы, заңнан тыс адам болған, және провинциялық губернатордың жоғары кластық қызы Рампои арасындағы қайғылы романстың тарихы, бұл тайлық екшн фильмдері мен 1950 және 1960-шы жылдардағы романтикалық мелодрамаларға тең бөліп құрмет көрсету және пародия жасау. Фильм Тайландтан 2001 жылы Канн кинофестивалінде байқауға іріктелген алғашқы фильм болды. Ол 2001 және 2002 жылдары бірнеше басқа кинофестивальдерде көрсетілді, соның ішінде Ванкувер халықаралық кинофестивалі, онда ол "Дракондар мен жолбарыстар" сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол Таиландта өндіріс және костюм дизайны, арнайы эффекттер мен саундтрек үшін көптеген марапаттар алды. Сыншылар фильмнің стильді түсті қолдануын және зорлық-зомбылықты байқап, оны Серджио Леоне мен Сэм Пекинпаның ревизионисттік вестерндерімен салыстырды. Miramax Films фильмді АҚШ-та тарату үшін сатып алды, бірақ аяқталуын өзгертіп, оны белгісіз уақытқа қалдырды. 2006 жылы тарату құқығын Magnolia Pictures компаниясы алды, ол фильмнің бастапқы нұсқасын 2007 жылдың қаңтар мен сәуір аралығында АҚШ-тың бірнеше қалаларында шектеулі релизде көрсетті.
Tears of the Black Tiger (ฟ้าทะลายโจร, or Fa Thalai Chon, literally, "the heavens strike the thief") is a 2000 Thai action adventure film written and directed by Wisit Sasanatieng. The story of a tragic romance between Dum, a fatalistic, working class hero, who has become an outlaw, and Rumpoey, the upper class daughter of a provincial governor, it is equal parts homage to and parody of Thai action films and romantic melodramas of the 1950s and 1960s. The film was the first from Thailand to be selected for competition at the 2001 Cannes Film Festival, where it was critically hailed. It was screened at several other film festivals in 2001 and 2002, including the Vancouver International Film Festival, where it won the Dragons and Tigers Award for Best New Director. It also won many awards in Thailand for production and costume design, special effects and soundtrack. Critics have noted the film's stylized use of color and conspicuous violence, and have compared it to the Revisionist Westerns of Sergio Leone and Sam Peckinpah. Miramax Films purchased the film for distribution in the United States, but changed the ending and then shelved it indefinitely. In 2006, the distribution rights were obtained by Magnolia Pictures, which screened the original version of the film in a limited release from January to April 2007 in several US cities.
Сюжет
Бір сұлу жас әйел жаңбырдың астында әшекейленген беседкада күтіп отыру үшін чемодан көтеріп жүреді. Ол күтіп тұрған адамның суретін қарап тұр. Дүм есімді жас жігіт Махесуан есімді басқа қарулы адаммен бірге, олардың бастығы Файдың жауы Йоиге қарсы шығып, үйден шығады. Қара киім киіп, ковбой шапқысын киіп, Дэм үйге оқ жауғаннан кейін шабуыл жасап, Йоидің сегіз адамын өлтіреді. Дэм револьверін атып, оқ бөлмеде қайтадан шағылып, адамның маңдайына тиіп кетеді. Қызыл карточка жарық көріп: "Оны көріп тұрсыз ба? Олай болмаса, тағы да ойнаймыз!" Бұл кадр баяу режімде қайталанады, бұл жерде оқ Руб Голдберг стилімен заттарға шағылып жатқан көрінеді. Дүм мен Махесуан Йоиді өлтіреді, содан кейін Дүм ақ атын ашық жерде шауып, өздігінен қашып кетеді. Алайда, Дүм беседкаға жеткенде, Рампои Раджасена үйіне оралады. Келесі күні ол атақты жас полиция капитаны Кумжорнға қыз алысады. Махесуан Дүмнің екінші скрипкасы ретінде күйзеліске ұшырады. Дүм келгенге дейін Махсуан қатал Фай басқарған заңсыз топтың жетекшісі болды. Махесуан Дүмді іздеп бара жатып, оның гармоникада ойнап жатқанын көреді. Махесуан Қара жолбарыстың сезімталдығын мазақтап, оны атысқа шақырады. Тез тартқан Дэм бірінші атып өлтіреді, бірақ Махесуан жараланбайды. Басы кесілген жылан ағаштың бұтағынан Махесуаның ковбойлық шапанына құлайды. Дэм улы жыланды нысанаға алып, Махесуанның өмірін сақтап қалды. Дам гармоникасын алып, 10 жыл бұрын Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болған балалық шағын еске алады. Сол кезде Рампои мен әкесі қаладан шығып, Дамның әкесінің Таиландтың ауылдық жеріндегі фермасында тұрады. Рампои Дүм ойнап жатқан бамбук флейтасын талқандап, оны лотос батпағында қайықпен саяхатқа шығарып алуын талап етеді. Бай қала қызы Дүмді Банг Пу жағасына алып баратынын айтады, егер ол оның барлық бұйрықтарын орындаса. Олар тай тілінде "Қызды күтіп тұрған зал" деп аталатын беседкаға барады. Дэм оған оны ағаш кесуші бай отбасының қызымен күту үшін салғандығын айтады. Алайда қызға ағаш кесушімен кездесуге жол берілмеді, сондықтан ол өзін-өзі асып алды. Бұл қайғылы оқиғаға Рэмпои қайғырады. Үйге қайтып бара жатқанда олар Ко мен тағы екі баланы алып бара жатқан қайықты соқтырады, олар Рампоиді мазақтайды. Дэм Рампойды қорғайды, ал Ко Дэмнің маңдайына қайықты шауып, оның қоян-қолдары Дэмнің қайығын аударады. Дэм Рампойды құтқарады, бірақ оны үйге әкелуге кешікті. Сонда әкесі: "Бұл енді қайтып болмайды!" - деп бұйырды. баланың арқасын қатаң соққыға жығып, Румпои Дэмді қиындыққа ұшыратқаны үшін өкініп, оған өзі талқандаған флейтаны алмастыру үшін гармоника береді. "Қазіргі" уақытқа жақындағанда, капитан Кумжорн губернаторға бандит Файға шабуыл жасау және Суфанбури провинциясының заңсыз жабайы батысына тәртіп орнату жоспарын айтады. Қалыңдығынан қоштасып, капитан Кумжорн Рампоидің кішкентай, қоршалған портретімен бөліседі, оның суретін өз өмірімен қорғауға уәде береді. Байыркы будда ғибадатханасында Махесуан мен Дүм Будда мүсінінің алдында қанды ант береді. Махесуан Дүмге: "Егер мен анттан бас тартсам, оның қаруы менің өмірімді алып тастасын" деп ант береді. Санаткер Кумжорнның полиция күшін Файдың жасырындығына жетелейді, ал заңсыздардың оқ-дәрісі түсіп қалады. Полиция Дүм мен Махесуан шайқасқа қарап тұрған жарға келгенде, тазалау үшін шабуыл жасап жатыр. Екі адам ракеталық гранаталарды шығарып, полиция қызметкерлерін жояды. Фай Кумжорнды қорада тұтқындап, Дюмға оны өлтіруді бұйырады. Кумжорн Дүмге өзінің тағдырын айттырып, сүйіктісінің суретін береді. Дэм Рампоидің портретімен таңғалады. Махесуан кіргенде Кумжорнның жоғалып кеткенін және Дюмның көкірегіне пышақпен жараланғанын көреді. Дүмнің жарасы емделіп жатқанда, ол бір жыл бұрын, Бангкокта университет студенті болған кезде, ол Rumpoeyмен қайта танысқан. Дэм онымен қарым-қатынас жасау үшін тым әдемі және жоғары туылған деп түсіндіріп, оны жалғыз қалдыруды сұрайды. Кейінірек, Рампоиге Кох пен екі құрт шабуыл жасайды. Дэм жолға шығады және Рампоидің шабуылшыларын жеңіп шығады, ол үшін ол шығарылады. Румпои Дэмді тапқанда, оны өз көлімен алып кетуге мәжбүр болады. Ол жүргізушісіне оларды Банг Пу жағасына апаруды бұйырады. Дэм мен Рампои бір-біріне деген махаббатын айтып, бір жылдан кейін "Қызды күтіп тұрған сарайда" кездесуге келіседі. Алайда Суфанбуридегі үйіне келген Дэм отбасын өлтірілген күйде табады. Өлім алдында Дүмнің әкесі Конгты кінәлайды, ал Дүм кек алуға ант береді. Дэм Конг пен он�...
Шығу тегі
"Қара жолбарыстың көз жасын" Сэм Пекинпа мен Серджо Леонедің ревизионисттік вестерндерімен салыстырғанда, режиссер Визит Сасанатиенг фильмді жасау кезінде көптеген тай мәдени ықпалдарды, соның ішінде 1950 жылдары режиссер Раттана Пестонджи жасаған тай фильмдерін пайдаланды. "Фильм мұрағатында ескі фильмдер көрсетілсе, мен әрқашан қатысатынмын. Әдетте мен жалғыз боламын, - деді Визит 2000 жылы Ванкуверде өткен халықаралық кинофестивальде берген сұхбатында. "Таиландтың көпшілігі фильмдерді, әсіресе ескі фильмдерді, наам нао деп санайды", - деді ол, ескі фильмдерге арналған тай тіліндегі эвфемизмді пайдаланып, олар тұрақсыз және клише ретінде қарастырылады. Нама-нао сөзбе-сөз "иіскелі су" дегенді білдіреді. "Мен оларда тай фильмдерінің ескі стильдерінің рухына адал болудың, сондай-ақ оларды қайтадан жаңадан жасаудың жолын көрдім. Ал мені Раттана Пестонджи сияқты кино түсірушілердің ешқайсысы таң қалдырмады". Визит Леонедің "Спагетти-вестерн" фильмдерінің ықпалын мойындаған, бірақ "Менің "Том Юм Гунг" каубойым, өйткені бір кездері каубойлар Тай фильмдерінде өте танымал болған, өйткені сіз Митр Чайбанча фильмдерінде көре аласыз". Тағы да әсерлері тай юмористи Пор Интарпалиттің романдары мен тайдың ескі поп-баладасы "Фон Санг Фах" ("Ер жаңбыр аспанға қоштасқанда") кіреді. "Мен жаңбыр әндерін жақсы көремін. Мен екі жігіттің жаңбыр астында бір-бірін атып жатқан көрінісін елестетіп жүрдім. Осыдан кейін бәрі де өзгерді", - дейді Визит фильмнің түсірілім жазбасына берген сұхбатында. Өндірістің дизайны тай мәдениетінің дәстүрлі аспектілерін көрсетеді. Мысалы, Махесуан мен Дум арасындағы алғашқы атыс-шабыс суреттелген фонмен дыбыс сахнасында, Тайландтың халық операсының түрі ликайға ұқсас. "Мен көрермендерге әсерлі суреттермен роман оқығандай әсер еткім келді", - дейді Визит. "Бұл - таза қиял және мүлдем шынайы емес. Мен біздің тамырларымызға қайта оралуға тырыстым. Мен дәстүрлі және заманауи стильдер арасында байланыс орнатуды ойладым". Таиландтың ауыл жерлерін бейнелеу үшін жан-жақты түстер қолданылды, оны режиссер жарқын әрі түрлі-түсті деп тапты. Сценарийлер мен орындардың қабырғалары қызғылт немесе жасыл түсті боялған, ал жарықпен толығу үшін жарық қолданылады. Фильм түстерді сұрыптау процесінде оны цифрлық Бетакама лентасына, содан кейін 35 мм фильмге көшіру арқылы өңделген. Визит сценарийді және жарық эффекттерін Wrangler Jeans үшін түсірген жарнамалық роликте сынап көрді.
Кастинг және жарнама
Орындаушылардың көпшілігі жаңадан келгендер еді, режиссер оларды ескі стильдегі диалогты қабылдай алмайтындай сезінгендіктен таңдады. Чартай Нгамсан мен Супакорн Китсувон бұған дейін "Данг Бирели" және "Жас бандиттер" фильмдерінде қосалқы рөлдер ойнаған. Италияда туып, Тайландта өскен модель және актриса Стелла Малукки Бангкоктағы музыкалық клипте ойнап жүрді, оны Wisit телеарнасынан байқады. Содан кейін ол Малуккиді іздестіріп, оның Рампои рөлін орындауға лайықты екенін айтты. Кейін ол оған Элизабет Тейлорды еске түсіргенін айтты.
Фестивальдар мен марапаттар
"Қара жолбарыстың көз жасы" тай кинотеатрлары үшін 2000 жылдың 28 қыркүйегінде кеңінен көрсетілді. Фильм отандық кассада сәтсіз болды, бірақ бірнеше марапаттар алды. Тайландтың Ұлттық кино қауымдастығы сыйлығында фильм "Чайвичит Сомбоун" үшін ең жақсы костюм дизайны жеңімпазы атанды. Бангкок сыншылары ассамблеясы "Ек аймчуен" - ең үздік көркемдік дизайн, "Сомбат метанэ" - ең үздік қосалқы актер, "Аморнбхонг метакунавудх" - ең үздік фильмдік саз. Таиландтың ойын-сауық жаңалықтары журналистерінің қауымдастығы Phra Suraswadee немесе "Алтын қуыршақ" сыйлығын әнші-жазушы Сирифан Течайндавонг пен аранжировщик Сунторн Йодсеэтонгке "Камсуанжан" ("Ай жыры") әнінен, Эк Иемчуенге үздік көркемдік режиссура үшін және телекино түстерін түсіруші Оксид Панға үздік арнайы эффекттер үшін берді. Солтүстік Америкада фильмнің премьерасы 2000 жылдың 5 қазанында Ванкувердегі халықаралық кинофестивальде өтті, онда ол ең жақсы жаңа режиссердің "Ажылар мен жолбарыстар" сыйлығын жеңіп алды. Басқа фестивальдерге қатысуы 2001 жылы Сиэтл халықаралық кинофестивалі мен Эдинбург халықаралық кинофестивалі, Санденс кинофестивалі, Роттердам халықаралық кинофестивалі, Довиль азиялық кинофестивалі және 2002 жылы Мәскеу халықаралық кинофестивалі.
Сыни қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында 58 пікірге сүйене отырып, фильмнің 76% жаңалықтары бар. Metacritic-те 19 пікірге негізделген "жалпылай қолайлы" бағасы бойынша 69/100 балл жинады. 2001 жылғы Канн кинофестивалінде сыншылар фильмді "шашыратып жіберді" деп жазды The Guardian басылымының Питер Брэдшоу, ол фильмді "шашыратып, жылқы операсы [және] шулы жоғары лагерьдегі ковбой драмасы" деп атады. Чак Стивенс, Film Comment журналында жазғандай, 1970-ші жылдардағы тай экшн киносы мен Серджио Леонедің спагетти-вестерндерінің араласқан әсері "гибридтер гибриді - пад тай вестернінде, онда ковбойлар автоматтарды аңсап, бір-біріне қанды ант береді". Нью-Йорк Daily News-тің Элизабет Вайцман фильмнің лагерьлік фильм ретінде және культ фильм ретінде тартымдылығын атап өтті, "ең жақсы B фильмдері екеуі де" деді.
Miramax сатып алды, басқа нұсқалары
"Қара жолбарыстың көз жастары" халықаралық сату құқықтарын Fortissimo Films сатып алды, ол 101 минуттық "халықаралық кесуді" сатты, оны режиссер Wisit Sasanatieng бастапқы 110 минуттық ұзындығынан редакциялады. Қысқа нұсқада фильмнің қарқынын жеңілдету үшін кейбір ауыспалы көріністерді қалдырып тастайды. Бұл нұсқа бірнеше елде, соның ішінде Франция, Нидерланды және Ұлыбританияда театрландырылды. Фортиссимо 2001 жылғы Канн кинофестивалі кезінде АҚШ-тағы тарату құқықтарын Miramax Films-қа сатып жіберді. Содан кейін "Мирамакс" фильмді өзгерткісі келетінін хабарлап жіберді. Wisit компанияға халықаралық нұсқадан да қысқа нұсқа ұсынды, бірақ компания бас тартты. "Олар маған оны қайта кесуге мүлдем рұқсат бермеді", - деді Визит Los Angeles Times газетіне берген сұхбатында. "Олар өздері солай істеді, содан кейін маған таспаны жіберді. Олар аяғын қайғылыдан бақыттыға ауыстырды. Олар 9/11 оқиғасынан кейін ешкім қайғылы оқиғаларды көргісі келмейді деген". Фильмдерді өзгерту сол кезде Харви мен Боб Вайнштейн басқарған Мирамакс үшін әдеттегі нәрсе болды. Олар өз әрекеттерін америкалық көрермендерге сату үшін фильмдерді өңдеу қажет деп қорғады. Басқа мысалдар - "Шаолин футбол" және "Батыр" фильмдерінің Miramax-та шығарылғандары. "Мен ойын-сауық үшін кесуді жалғастырамын" деп Харви Вайнштейн сұхбатында айтты. "Мен жұмыс істеуге тырысамын. Өмір бойы бір ғана қожайынға қызмет еттім: киноға. Мен киноны жақсы көремін". Мирамакс нұсқасы 2002 жылы Санденс кинофестивалінде көрсетілді. Кейін компания фильмді кеңінен көрсетілсе, жақсы нәтиже бермейді деп қорқып, оны тоқтатты. "Қара жолбарыстың көз жастары" Мирамакс кассасында қалғанына қарамастан, оның культтік фильм мәртебесі артты және ол кино жанкүйерлері үшін "Киелі Граль" болды. АҚШ-тағы көрермендер үшін оны көрудің жалғыз жолы - DVD-ді шетелден импорттаушылардан сатып алу, бірақ фильмнің кейбір нұсқалары қатты өңделген.
DVD-дері
Фильмнің ағылшын тіліндегі субтитрлері бар түпнұсқа нұсқасы Тайландта Digital Right компаниясы DVD-де шығарған, бірақ ол қазір шығарылмайды. Сингапурдың 3-аймағындағы ағылшын субтитрлері бар релизде бейнелі зорлық-зомбылық көріністері болды. 2-ші аймақтағы релизін Pathé Еуропада, ал 4-ші аймақта Madman Entertainment 101 минуттық "халықаралық кесу" деп сатты.
Саундтрек
"Қара жолбарыстың көз жасын" Серджо Леонедің "Спагетти-вестерн" фильмдерімен салыстырғандай, фильмдегі музыканы Леоне фильмдеріне Эннио Морриконе жазған музыкамен салыстырған. "Камсуанжан" ("Ай жыры") атты дәстүрлі әнді Визиттің әйелі Сирипан Течайндавонг жаңа сөздерімен аранжировкалады. Ол және аранжировщик Сунторн Йодсеэтонг Таиландтың ойын-сауық жаңалықтары журналистерінің қауымдастығынан ең жақсы ән үшін Phra Suraswadee ("Алтын қуыршақ") сыйлығын жеңіп алды.