Кіріспе

Философ Адольф Грунбаум (; 15 мамыр 1923 - 15 қараша 2018) - неміс-американдық ғылым философы және психоанализдің, сондай-ақ Карл Поппердің ғылым философиясының сыншысы. Ол Питтсбург университетінің 1960 жылдан өліміне дейін философияның алғашқы Эндрю Меллон профессоры болды, сондай-ақ оның ғылым философиясы орталығының тең төрағасы (1978 жылдан), психиатрияның ғылыми-зерттеу профессоры (1979 жылдан) және ғылым тарихы мен философиясы кафедрасының негізгі ғылыми-зерттеу профессоры (2006 жылдан бастап) болды. Оның еңбектеріне "Ғарыш пен уақыт философиялық проблемалары" (1963), "Психоанализ негіздері" (1984) және "Психоанализдің клиникалық теориясындағы валидация" (1993) кіреді.

Өмір және мансап

1938 жылы Адольф Грунбаумның отбасы нацистік Германиядан АҚШ-қа көшіп келді. Гринбаум "2" бағасын алды. А. 1943 жылы Коннектикут штатының Миддлтаундағы Веслиан университетінен философия және математикадан екі есе жоғары ерекшелікпен. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грунбаум Мэриленд штатындағы Ричи лагерінде оқып, Ричи жігіттерінің бірі болды. Ол Берлинде орналасқан және жоғары тұрған нацистерді тергеген, 1946 жылы Америка Құрама Штаттарына оралған. Грунбаум физикадан магистр дәрежесін (1948) және философиядан докторлық дәрежесін (1951) Йель университетінен алды. Ол 1950 жылдан бастап, сол жерде жоғары шендерден өткеннен кейін, 1955 жылы толық профессор болғаннан кейін, Лехай университетінің философия профессоры болды. 1960 жылдың күзінде Грунбаум Лихай университетінен Питтсбург университетінің факультетіне қосылды, онда ол алғашқы Эндрю Меллон философия профессоры болды. Сол жылы ол сол университеттің ғылым философиясы орталығының негізін қалаушы директоры болды, 1978 жылға дейін директор болып қызмет етті. Ол және оның жалдаған әріптестері университетте әлемдік деңгейдегі философия, тарих және ғылым философиясы кафедраларын құрды. Олардың көбі 1962 жылдан бастап Йель университетінің философия факультетінен келген. Бұл рекрут кезеңінде Питтсбург университеті Николас Ресшерді, Уилфрид Селларсты, Ричард Гейлді, Нуэль Белнапты, Алан Росс Андерсонды және Джеральд Массиді басқалармен бірге тағайындады. 2003 жылы Грунбаум Питтсбург университетінің философия кафедрасынан отставкаға кетті, бірақ өмір бойы Mellon кафедрасын және сол университеттегі барлық басқа мүшеліктерін сақтап қалды. Грунбаум Америка философиялық қауымдастығының (Шығыс бөлім) және Ғылым философиясы қауымдастығының (екі мерзім) президенті болды. 1960 жылдан 1978 жылға дейін Ғылым философиясы орталығының директоры болды. Ол 2004-2005 жылдары Халықаралық ғылым тарихы мен философиясы одағының (IUHPS) логика, әдіснама және ғылым философиясы бөлімінің президенті болды, содан кейін 2006-2007 жылдары IUHPS президенті болды. Ол сонымен қатар Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. Ол Александр фон Гумбольдт қорынан (Германия, 1985) АҚШ-тың аға ғалым сыйлығын, Италия парламентінен ғылым үшін Фреген сыйлығын (1998) және Йель университетінен үздік жетістіктері үшін Уилбур Люциус крест медалін (1990). Сондай-ақ, 1995 жылы мамыр айында ол Германиядағы Констанц университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды, ал 2013 жылы Германиядағы Кельн университетінен философияның құрметті докторлық дәрежесін алды. 2013 жылы Германия Федеративтік Республикасының "Großes Bundesverdienstkreuz" орденін алды. 2018 жылы қарашада 95 жасында қайтыс болды.

Философиялық еңбектері

Грунбаум шамамен 400 мақала мен кітап тарауларының, сонымен қатар кеңістік-уақыт және психоанализ сыны туралы кітаптардың авторы болды. Ол көбінесе Ханс Райхенбахпен байланысты логикалық эмпиризмнің американдық брендінің бөлігі ретінде қарастырылады. Грунбаум, әсіресе физикалық ғалымдар арасында кең тараған Поппердің ғылым философиясын қабылдамады, бұл 1960-шы жылдары физик Ричард Фейнманның баспасында оны мазақтағаннан кейін белгілі бір танымалдылыққа әкелді. Көптеп келтірілген пікір алмасу Грунбаумның нео-Лейбництік ұсынысынан кейін уақыт ағыны тек саналы заттарда ғана иллюзия болуы мүмкін, онда Фейнман иттер, содан кейін тарақандар жеткілікті саналы заттар ма деп сұрады. Айтуынша, одан әрі кемсіту белгісі ретінде, Фейнман өзінің есімін басып шығарудан бас тартып, оның орнына оңай танылатын "Мырза Х" болды.