Солтүстік Еуропа аймағы: географиялық шекаралар, климат түрлері (океандық, континенттік, суарктикалық, тундра). Аймаққа кіретін елдер мен аралдар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропа континентінің солтүстік аймағы
Northern region of the European continent
Еуропаның солтүстік аймағына қатысты бірнеше анықтама бар. Тар шектеулі анықтама бойынша Солтүстік Еуропа Балтық теңізінің оңтүстік жағалауынан шамамен 54° солтүстік ендікке дейін орналасқан аймақ ретінде сипатталуы мүмкін, немесе климат және экология сияқты басқа географиялық факторларға негізделуі мүмкін.
The northern region of Europe has several definitions. A restrictive definition may describe Northern Europe as being roughly north of the southern coast of the Baltic Sea, which is about 54°N, or may be based on other geographical factors such as climate and ecology.
Климат
Климат негізінен мұхиттық климат (Cfb), ылғалды континенттік климат (Dfb), субарктикалық климат (Dfc және Dsc) және тундра (ET).
The climate is mainly Oceanic climate (Cfb), Humid continental climate (Dfb), Subarctic climate (Dfc and Dsc) and Tundra (ET).
География
Солтүстік Еуропа шамамен Британ аралдары, Фенноскания, Ютландия түбегі, шығыстағы Балтық жазығы және Солтүстік Еуропа мен Еуропа құрлығының жағасынан алшақ орналасқан көптеген аралдарды қамтуы мүмкін. Кейде Гренландия да кіреді, бірақ ол тек саяси жағынан Еуропаға жатады, Дания Корольдігінің бір бөлігі болып табылады және географиялық тұрғыдан Еуропаға жатпайды. Аймақ ішінара таулы келеді, оның ішінде солтүстік жартаулы Исландия және Ян-Майен аралдары, сондай-ақ таулы батыс жағалауы, Шотландия және Скандинавия, сонымен қатар Балтық теңізінің шығысындағы үлкен жазықтың бір бөлігін қамтиды. Аймақтың климатына Гольфстрімнің әсері тиеді. Батыстан климат теңіздік және субарктикалықтан басталады. Солтүстік және орталық аймақтарда климат көбінесе субарктикалық немесе Арктикалық, ал шығыс климаты көбінесе субарктикалық және қоңыржай/континенталды болып келеді. Климат пен жер бедері сияқты, өсімдіктер де әртүрлі: солтүстікте және биік тауларда сирек тундра, солтүстік-шығыс және орталық аймақтарда боралдық орман, қоңыржай жапырақты орман (бұрын олардың көп бөлігі Шотландияның таулы аймағында және Оңтүстік-Батыс Норвегияда болған), ал оңтүстікте, батыста және қоңыржай шығыста қоңыржай жапырақты орман өседі.
Northern Europe might be defined roughly to include some or all of the following areas: British Isles, Fennoscandia, the peninsula of Jutland, the Baltic plain that lies to the east, and the many islands that lie offshore from mainland Northern Europe and the main European continent. In some cases, Greenland is also included, although it is only politically European, comprising part of the Kingdom of Denmark, and not considered to be geographically in Europe. The area is partly mountainous, including the northern volcanic islands of Iceland and Jan Mayen, and the mountainous western seaboard, Scotland and Scandinavia, and also often includes part of the large plain east of the Baltic sea. The entire region's climate is at least mildly affected by the Gulf Stream. From the west climates vary from maritime and maritime subarctic climates. In the north and central climates are generally subarctic or Arctic and to the east climates are mostly subarctic and temperate/continental. Just as both climate and relief are variable across the region, so too is vegetation, with sparse tundra in the north and high mountains, boreal forest on the north eastern and central regions temperate coniferous forests (formerly of which a majority was in the Scottish Highlands and south west Norway) and temperate broadleaf forests growing in the south, west and temperate east.
Жіктеу
Солтүстік Еуропаның әр түрлі анықтамалары бар, олардың бәрінде скандинавиялық елдер міндетті түрде кіріктіріледі, көбінесе Британ аралдары мен Балтық елдері, ал кейде Гренландия да қарастырылады.
There are various definitions of Northern Europe which always include the Nordic countries, often the British Isles and Baltic states, and sometimes Greenland.
Демография
Солтүстік Еуропа елдерінің экономикасы дамыған және олар әлемдегі өмір сүру деңгейі ең жоғары елдердің қатарында. Олар өмір сапасын бағалайтын, мысалы, Адам даму индексі сияқты зерттеулерде жоғары көрсеткіштерге ие. Ұлыбританияны есептемегенде, олардың халқы аумағына шаққанда аз, және көпшілігі қалаларда тұрады. Солтүстік Еуропаның көп бөлігінде білім беру сапасы халықаралық рейтингтерде жоғары бағаланады, Эстония мен Финляндия Еуропадағы ЭЫДҰ елдері арасында көш бастап тұр.
Countries in Northern Europe generally have developed economies and some of the highest standards of living in the world. They often score highly on surveys measuring quality of life, such as the Human Development Index. Aside from the United Kingdom, they generally have a small population relative to their size, most of whom live in cities. The quality of education in much of Northern Europe is rated highly in international rankings, with Estonia and Finland topping the list among the OECD countries in Europe.
Тіл
Солтүстік Еуропада герман тілдері кең таралған, ал Солтүстік герман тілдері Фарер аралдарында (фарер тілі), Исландияда (исланд тілі), Данияда (дания тілі), Норвегияда (норвег тілі) және Швецияда (швед тілі) ең көп таралған алғашқы тіл болып табылады. Батыс герман тілі ағылшын тілі Джерси, Гернси, Мэн аралы, Ұлыбритания және Ирландия Республикасындағы ең көп таралған алғашқы тіл, алайда Батыс герман тілі шотланд тілі Шотландия мен Ирландияның кейбір аймақтарында азшылық тіл ретінде қолданылады, ал Эстонияда да қолданылады. Балтық тілдері – литва және латыш тілдері – Литва мен Латвияның ең көп таралған алғашқы тілдері болып табылады. Британ аралдарында кельт тілдерінің бірнеше түрі қолданылады, оның ішінде бритондық валлий және гоидельдік шотланд гаэль және ирланд тілдері бар. Корнуолл және мэнктік тілдер жойылған деп саналғаннан кейін қайта жаңғырды, қазір олар Корнуолл мен Мэн аралында шектеулі деңгейде сөйленеді. Джерси мен Гернсиде Джерриа және Гернсиаис нормандық тілдері қолданылады, бірақ ағылшын тілінің аралдарда кең таралуына байланысты жойылып кету қаупі бар деп саналады. Кез келген елде ең көп таралған алғашқы тіл болмаса да, саам тілдері, мысалы Солтүстік саам, Луле саам және Оңтүстік саам, Сапми трансұлттық аймағында сөйленеді және жойылып бара жатқан тізімге енгізілген. Христиан діні Скандинавия мен Балтық аймағындағы халықтарға кейінгі ғасырларда жетті. Латын әліпбиі Батыс христиан дінінің ықпалымен бірге Римнен солтүстікке қарай тарады, нәтижесінде ағылшын, неміс, голланд, дания, норвег, швед, исланд, латыш, литва, эстон, фин және саам тілдерінде жазу пайда болды. Саамдар 18 ғасырда соңғы болып дінге көшті.
Germanic languages are widely spoken in Northern Europe with North Germanic languages being the most common first language in the Faroe Islands (Faroese), Iceland (Icelandic), Denmark (Danish), Norway (Norwegian) and Sweden (Swedish). The West Germanic language English is the most common first language in Jersey, Guernsey, the Isle of Man, the United Kingdom and the Republic of Ireland, however, the West Germanic language Scots is also spoken as a minority language in parts of Scotland and Ireland. and Estonia respectively. The Baltic languages of Lithuanian and Latvian are the most common first languages of Lithuania and Latvia respectively. A number of Celtic languages are spoken in the British Isles including the Brythonic Welsh and the Goidelic Scots Gaelic and Irish. The Celtic languages Cornish and Manx have been revived since becoming classed as extinct, being now spoken to a limited extent in Cornwall and the Isle of Man respectively. The Norman languages of Jèrriais and Guernésiais are spoken in Jersey and Guernsey, though are listed as endangered due to the increasing prominence of English in the islands. While not the most common first languages in any country, Sámi languages such as North Sámi, Lule Sámi and South Sámi are spoken in the transnational region of Sápmi and are listed as endangered. Christianity reached the peoples of Scandinavia and the Baltic region in later centuries. The Latin alphabet along with the influence of Western Christianity spread northward from Rome, leading to written English, German, Dutch, Danish, Norwegian, Swedish, Icelandic, Latvian, Lithuanian, Estonian, Finnish and Sami languages. The Sámi were the last peoples to be converted in the 18th century.
Өңірлік ынтымақтастық
Еуропалық Одақтағы Ханза тобы Солтүстік Еуропа мемлекеттерінің басым бөлігін, сондай-ақ Нидерландыны құрайды.
The Hansa group in the European Union comprises most of the Northern European states, plus the Netherlands.