Кіріспе

Тонганың дәстүрлі тоқыма киімі Таовала - тонгалық киімнің бір түрі, бұл белге оралған кілем, оны ерлер мен әйелдер барлық ресми жағдайларда киеді, батыс мәдениетіндегі ерлер үшін галстукке ұқсас. Та'овала Фиджи Лау аралдары мен Уоллис аралында жиі кездеседі. Бұл екі аймақ тағандықтардың үстемдігі мен мәдени таралуының ықпалында болған.

Шығу тегі

Тонга жерінде айтылған аңыз бойынша, бірде тоңғалықтар Тои Тонғаға қайықпен келген. Олар қатты жол жүріп, киімдері, егер олар қалған болса, сыйлы емес еді. Олар қайықтың желкенін (полинезиялық желкендер де кілем) бөлшектеп, оны айналдыра орады. Патша олардың қымбат желкенін құрбандыққа шалуына қатты қуанғандықтан, осы киімді сол кезден бастап сарайлық киім ретінде қолдануға бұйырды. Тонга белбеуінің матысы, ықтимал, самоалық валатау немесе вала белбеу сияқты ортақ шығу тегі немесе илхам алады. Оны ораторлар, негізінен ұлдары (маная) және қыздары (таупу) мерекелік оқиғалар мен рәсімдерде жиі киеді.

Қолданылуы

Салоте Тупу ІІІ патшайым таоваланы мемлекеттік қызметкерлердің киім-кешегінің бір бөлігі болуға бұйырды. Сондықтан Тонгада ерлер үшін таоваланы қолдану өте кең таралған. Әйелдер үшін бұл аз таралған, өйткені олар квикиді артық көреді. Стандартты таовала - бұл формальды және жартылай формальды киімді жамбастың ортасына дейін жететін қысқа матрац. Ол белге оралып, қафамен байланады, бұл көбінесе өлген ата-бабаға тиесілі тоқыма кокос немесе адам шашынан жасалған дәстүрлі арқан. Той-томалақ, мейрам, той-томалақ сияқты мерекелік жағдайда киетін кілем әлдеқайда үлкен, жақсы тоқылған және әдемі безендірілген. Бұл та'оваланың жақсы нұсқасы нагафингафи деп аталады және ол Самоаның 'Ие Тогасына сәйкес келеді. Жеке нафингафидің құндылығы оның түсімен анықталады, ол оның жасына байланысты ақ түстен қалың қоңыр түске дейін немесе тіпті кофеге дейін болуы мүмкін; түсі неғұрлым қараңғы болса, жасы соғұрлым үлкен, ал жақсы кілемнің құны мен беделі соғұрлым жоғары болады. Сол сияқты, жерлеуге арналған таовала да үлкен кілем, бірақ әлдеқайда дөрекі және безендірілмеген, панданус жапырағының қатты жағымен тоқылған. Егер киген адам марқұмнан төмен болса, онда киетін кілем ескі, жақсы киінген және дененің жоғарғы бөлігін орауға және басын бүркеуге арналған. Ол неғұрлым ескі және жыртылған болса, соғұрлым жақсы. Бұл арнайы кілемдер құнды мұралық бұйымдар ретінде сақталады. Таовала - бұл әйелдер қолөнерін жасайтын коллоаның бір бөлігі. Кез келген әйел жасай алады. Егер қыздар үйде үйренбесе, онда мектепте оқытылады. Алайда соңғы кездері кейбір әйелдер қолөнерге маманданған және өз өнімдерін нарықта сата бастады.

Тарих

Батыс ықпалы пайда болғанға дейін ерлер жергілікті материалдан жасалған ұзын юбка киетін. Әйелдер дәстүрлі түрде екі кілемді, әрқайсысы бір шаршы метрге жуық, панданус пен гибискус жапырақтарын бірге тоқу арқылы жасалатын. XIX ғасырдың аяғында аралға христиан миссионерлері келіп, арал тұрғындарының кішіпейілділік туралы түсінігіне ықпал етті.