Кіріспе

12 ғасырдағы француз философы Шартрдің Тьерри (Theodoricus Chartrensis) немесе Бретондық Теодорик (Theodericus Brito) (1155 жылға дейін қайтыс болды, 1150 жыл болуы мүмкін) - Шартр мен Парижде, Францияда жұмыс істеген 12 ғасырдың философы. Шартрдегі соборлық мектеп Францияда алғашқы университет құрылғанға дейін де білімді дамытты. Тьерри XII ғасырдағы философия мен білімнің басты тұлғасы болды және XII ғасырдың көптеген ғалымдары сияқты Платонның Тимейін қабылдауы және философияны теологиялық мәселелерге қолдануымен танымал болды. Кейбір қазіргі ғалымдар Тьерри Шартр мектебін құрған Бернард Шартрдің ағасы деп санайды, бірақ кейінгі зерттеулер бұл мүмкін емес екенін көрсетті. Тьерри өзінің бұрынғысы Пуатье Гилберті 1141 жылы туған қаласына оралғаннан кейін Шартрдің канцлері болды. Солсберидің Иоанны, Каринтияның Германы және Аррастың Клермбальдтары Тьерридің оқушылары болды.

Гексамерон

Гексамерон Жаратылыс кітабын Платонның "Тимей" деген еңбегіне сілтеме жасап түсіндіреді. Бұл мәтін Платонның табиғи философиясы мен Аристотельдің логикасына сүйене отырып, әлемді құруды түсіндіру үшін Құдайдың бар екендігін дәлелденген қорғаныс ретінде қызмет етеді. Тьерридің айтуынша, Құдай төрт элементті алғашқыда-ақ жаратты. Өрт үнемі қозғалып, айналып, ауаға жарық беріп, алғашқы күн мен түнді пайда етеді. Екінші күні от суды жылытып, көкке көтеріліп, бұлт түзіп тұрды. Судың кемуіне байланысты үшінші күні құрлық пайда болды. Аспандағы судың үнемі қызуы төртінші күні аспан денелерін жаратты. Жердің күн сайын жылынуы бесінші және алтыншы күндері өсімдіктер, жануарлар мен адам өмірінің пайда болуына себеп болды. Тьерридің әлемді жарату туралы түсіндірмесі Аристотельдің төрт себебін теологиялық түсіндіруге негізделген, ол Үштік пен материяның үш тұлғасымен сәйкестендіреді (төрт элементтен тұрады): Әке - тиімді себеп, Ұлы - формальды себеп, Киелі Рух - соңғы себеп және төрт элемент - материалдық себеп. Тьерридің пікірінше, құдайлық жаратылыс төрт элементтің жаратылуымен шектеледі, олар өздігінен дамып, математикалық пропорцияларға сәйкес араласып, физикалық әлемді құрайды.

Жетілік

"Гептатеух" - бұл академиялық және теологиялық бірлік аясында еркін өнерге қатысты кең көлемді энциклопедия. Ол, әсіресе, білімнің әртүрлі түрлерін ажыратудың жолдарын қарастырады, сонымен бірге бір мақсатты қолдайды: шындықтағы тәртіпті түсіндіру. Тривиум (логика, грамматика және риторика) тілдің шынайылығы, дәйектілігі мен көркемдігіне қатысты. Квадривиум (геометрия, астрономия, арифметика және музыка) көрініс беруді қажет ететін интеллектуалды мазмұнды қамтамасыз етеді. Тьерри Боэцийдің "Троица" еңбегіне түсініктеме де жазды.

Басылымдар

Шартрлық Тьерри мен оның мектебінің Боэций туралы түсініктемелері, ред. Н. М. Харинг, Торонто, 1971 жыл. Шартрлық Тьерридің "Латын риторикалық түсіндірмелері", баспа. К. М. Фредборг, Торонто, 1988 жыл. Боэцийдің "Арифметика туралы түсініктемесі", баспа. И. Каяццо, Turnhout 2015.