Кіріспе

Азаматтық және саяси құқықтар немесе теңдікке қол жеткізу ұғымы Эмансипация көптеген мағыналарға ие; саяси тұрғыдан алғанда, бұл көбінесе адамды адам құқықтарының жалпы декларациясы сияқты негізгі адам құқықтарын бұзатын бұрынғы шектеулерден немесе заңды мүгедектерден босату дегенді білдіреді. Саяси тұрғыдан бұл экономикалық және әлеуметтік құқықтар, саяси құқықтар немесе теңдікке көмектесудің көрінісін ұсына отырып, мемлекеттік билікті алу үшін маска ретінде қолданылады, көбінесе барлық адамдардағы мемлекеттік билікті ақтауға арналған риторикалық стратегияда арнайы құқығынан айырылған топтарды саяси проксилер ретінде пайдалану үшін сылтау ретінде қолданылады. Басқалар арасында Карл Маркс өзінің 1844 жылғы "Еврей мәселесі туралы" эссесінде саяси эмансипация терминін қолданды, бірақ көбінесе адам эмансипациясы терминімен қатар (немесе оған қарама-қайшы). Маркстың саяси эмансипация туралы көзқарасын бір жазушы "жеке азаматтардың мемлекетпен қатынасындағы тең мәртебесі, бірақ мемлекет алдындағы эмансипация ешқашан болмайды" деген тұжырыммен ассимиляциялық саясатты қамтиды деп түйіндеді. "Саяси эмансипация" деген сөз тіркесі қазіргі қолданыста, әсіресе академиялық, шетелдік немесе эго-активистік контексттерден тыс кездеседі. Алайда ұқсас ұғымдар басқа терминдермен де аталуы мүмкін. Мысалы, Құрама Штаттарда Азаматтық құқық қозғалысы 1964 жылғы Азаматтық құқық туралы заңда, 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заңда және 1968 жылғы Әділ тұрғын үй туралы заңда аяқталды, бұл ұжымдық түрде бір ғасыр бұрын Emancipation Proclamation және құлдықты жою сияқты оқиғалардың одан әрі жүзеге асуы ретінде қарастырылуы мүмкін. Қазіргі және бұрынғы Британдық Вест-Индия аралдарында Атлантикадағы құл саудасының аяқталуын атап өту үшін бостандық күні мерекеленеді.

Этимология

Эмансипация термині латын тіліндегі ēmancĭpo/ēmancĭpatio (баланы ата-анасының билігінен босату әрекеті) деген сөзден шыққан, бұл өз кезегінде ē manu capere (басқа біреудің қолынан ұстап алу) деген сөзден шыққан.