АҚШ Конституциясының 14-ші түзетуі: Азаматтық құқықтар мен бостандықтар

Кіріспе

1868 жылғы түзету азаматтық құқықтарды және азаматтық және саяси бостандықтарды қамтиды.

Америка Құрама Штаттарының Конституциясына енгізілген он төртінші түзету (XIV түзету) 1868 жылдың 9 шілдесінде Қайта құру түзетулерінің бірі ретінде қабылданды. Көбінесе ең маңызды түзетулердің бірі саналады, ол азаматтық құқықтарға және заң алдында тең қорғалуға қатысты және Америка Азаматтық соғысынан кейін бұрынғы құлдардың мәселелеріне жауап ретінде ұсынылды. Түзетуге, әсіресе жеңілген Конфедерация штаттары қарсылық көрсетті, олар Конгресте өкілдікке қайта оралу үшін оны ратификациялауға мәжбүр болды. Түзетудің, әсіресе оның бірінші бөлігі Конституцияның ең көп дауланған бөліктерінің бірі болып табылады және Браун мен Білім беру кеңесі (1954) ісі бойынша нәсілдік сегрегация, Лавинг пен Вирджиния (1967) ісі бойынша аралас неке, Роу мен Уэйд (1973) ісі бойынша аборт (2022 жылы күшін жойды), Буш пен Гор (2000) ісі бойынша 2000 жылғы президенттік сайлау, Обергефелл мен Ходжес (2015) ісі бойынша бір жынысты неке және Әділ қабылдау студенттері мен Гарвард (2023) ісі бойынша нәсілге негізделген колледжге қабылдау сияқты Жоғарғы Соттың маңызды шешімдерінің негізін құрайды. Бұл түзету барлық мемлекеттік және жергілікті лауазым иелерінің, сондай-ақ олардың атынан әрекет ететіндердің іс-қимылдарын шектейді. Түзетудің бірінші бөлімі азаматтық ереже, артықшылықтар немесе иммунитеттер ережесі, тиісті процеске қатысты ереже және тең қорғаныс ережесін қамтиды. Азаматтық ереже азаматтықты кеңінен анықтайды, бұл 1857 жылғы Дред Скотт пен Сэндфорд ісі бойынша Жоғарғы Соттың африкалық құлдардан тараған американдықтар АҚШ азаматтары бола алмайды деген шешімін жояды. 1873 жылғы Асыл үйлер ісін қарастырғаннан бері, артықшылықтар немесе иммунитеттер ережесінің маңызы жоқ деп түсіндіріледі. Тиісті процеске қатысты ереже мемлекеттік және жергілікті билік органдарына әділ процедурасыз адамдарды өмірден, бостандықтан немесе мүліктен айыруға тыйым салады. Жоғарғы Сот бұл ереже Құқықтар Биллінің көп бөлігін федералды үкіметке қатысты болғандай штаттарға да қолдануға мүмкіндік береді, сонымен қатар мемлекеттік заңдардың орындауы тиіс маңызды және процедуралық талаптарды мойындайды. Тең қорғаныс ережесі әрбір штаттың өз құзырындағы барлық адамдарға, соның ішінде азамат емес адамдарға да заң алдында тең қорғаныс беруін талап етеді. Бұл ереже әртүрлі топтарға жататын адамдарға қатысты кемсітуді жоққа шығару туралы көптеген шешімдердің негізі болды. Түзетудің екінші, үшінші және төртінші бөлімдері сирек дауланады. Дегенмен, екінші бөлімдегі "қайтарушылық немесе басқа қылмыс" деген сілтеме қылмыстық құқықтан айырудың конституциялық негізі ретінде пайдаланылды. Трамп пен Андерсон (2024) ісі бойынша үшінші бөлімді тек федералды үкімет ғана орындай алады, ал штаттар емес. Төртінші бөлім Перри мен АҚШ (1935) ісінде бұрынғы Конгресс жасаған қарыз шартын жоюдан Конгреске тыйым салу үшін қабылданды. Бесінші бөлім Конгреске түзету ережелерін "тиісті заңнамамен" жүзеге асыру құқығын береді; алайда, Боерн қаласы Флореске қарсы (1997) шешімінде бұл өкілеттік Жоғарғы Соттың түзетуді түсіндіруіне қайшы келмеуі тиіс. Қайта құру түзетулері және осылайша он төртінші түзету "федералды билікті кеңейту және штаттық егемендікке қол сұғу мақсатымен әзірленді". Қайта құру түзетулері АҚШ штаттары мен АҚШ федералды үкіметі арасындағы биліктің конституциялық бөлінуіне әсер етті, өйткені "он төртінші түзету штаттық автономия есебінен федералды билікті кеңейтті және осылайша Конституциямен белгіленген штаттық және федералды биліктің теңгерімін өзгертті". Флорида штатының семиноль тайпасы Флоридаға қарсы, 517 АҚШ 44, 59 (1996); сондай-ақ Ex parte Virginia, 100 АҚШ 339, 345 (1880).

The Fourteenth Amendment (Amendment XIV) to the United States Constitution was adopted on July 9, 1868, as one of the Reconstruction Amendments. Usually considered one of the most consequential amendments, it addresses citizenship rights and equal protection under the law and was proposed in response to issues related to formerly enslaved Americans following the American Civil War. The amendment was bitterly contested, particularly by the states of the defeated Confederacy, which were forced to ratify it in order to regain representation in Congress. The amendment, particularly its first section, is one of the most litigated parts of the Constitution, forming the basis for landmark Supreme Court decisions such as Brown v. Board of Education (1954) regarding racial segregation, Loving v. Virginia (1967) regarding interracial marriage, Roe v. Wade (1973) regarding abortion (overturned in 2022), Bush v. Gore (2000) regarding the 2000 presidential election, Obergefell v. Hodges (2015) regarding same sex marriage, and Students for Fair Admissions v. Harvard (2023) regarding race based college admissions. The amendment limits the actions of all state and local officials, and also those acting on behalf of such officials. The amendment's first section includes the Citizenship Clause, Privileges or Immunities Clause, Due Process Clause, and Equal Protection Clause. The Citizenship Clause broadly defines citizenship, superseding the Supreme Court's decision in Dred Scott v. Sandford (1857), which had held that Americans descended from African slaves could not be citizens of the United States. Since the Slaughter House Cases (1873), the Privileges or Immunities Clause has been interpreted to do very little. The Due Process Clause prohibits state and local governments from depriving persons of life, liberty, or property without a fair procedure. The Supreme Court has ruled that this clause makes most of the Bill of Rights as applicable to the states as it is to the federal government, as well as to recognize substantive and procedural requirements that state laws must satisfy. The Equal Protection Clause requires each state to provide equal protection under the law to all people, including non citizens, within its jurisdiction. This clause has been the basis for many decisions rejecting discrimination against people belonging to various groups. The second, third, and fourth sections of the amendment are seldom litigated. However, the second section's reference to "rebellion, or other crime" has been invoked as a constitutional ground for felony disenfranchisement. It was held, under Trump v. Anderson (2024), that only the federal government can enforce section three and not the states. The fourth section was held, in Perry v. United States (1935), to prohibit Congress from abrogating a contract of debt incurred by a prior Congress. The fifth section gives Congress the power to enforce the amendment's provisions by "appropriate legislation"; however, under City of Boerne v. Flores (1997), this power may not be used to contradict a Supreme Court decision interpreting the amendment. The Reconstruction Amendments and thus the Fourteenth Amendment "were specifically designed as an expansion of federal power and an intrusion on state sovereignty." The Reconstruction Amendments affected the constitutional division of power between U. S. state governments and the federal government of the United States, for "The Fourteenth Amendment “expand[ed] federal power at the expense of state autonomy” and thus “fundamentally altered the balance of state and federal power struck by the Constitution.” Seminole Tribe of Fla. v. Florida, 517 U. S. 44, 59 (1996); see also Ex parte Virginia, 100 U. S. 339, 345 (1880)."

Өмірбаян

Түзетудің 1-бөлімі АҚШ азаматтығын ресми түрде анықтайды және кез келген штат немесе мемлекеттік органның азаматтық құқықтарды шектеуіне немесе олардан бас тартуына қарсы қорғауды қамтамасыз етеді. Осы түзету жеке тұлғалардың азаматтық құқықтарды шектеуі немесе олардан бас тартуы мәселесін қарастырмайды. Жоғарғы Сот 1883 жылғы «Азаматтық құқықтар ісі» бойынша шешім шығарды. Он үшінші түзетуді қолдаған радикалды республикашылар жаңа босатылған халыққа кең ауқымды азаматтық және адам құқықтарын қамтамасыз етуді үміттенеді, бірақ оның қолданылу шегі күшке енгенге дейін даулы болды. Он төртінші түзетуді жасаушылар осы принциптерді Конституцияда бекітіп, Жоғарғы Соттың жаңа Азаматтық құқықтар туралы заңды конституциялық емес деп жариялауына жол бермеуді және болашақ Конгрестің оны қарапайым көпшілік дауыспен өзгертуіне бөгет қоюды мақсат етті. Бұл бөлім сонымен қатар Оңтүстік штаттарындағы қара нәсілді халыққа қарсы зорлық-зомбылыққа жауап ретінде жасалды. Қайта құру жөніндегі бірлескен комитет тек Конституцияға түзету енгізу арқылы ғана осы штаттардағы қара нәсілділердің құқықтары мен әл-ауқатын қорғауға болатынын анықтады. АҚШ Жоғарғы Соты «Шеллиге қарсы Креймер» (1948) ісінде он төртінші түзетуді қабылдауға әкелген тарихи контексті ескеру қажеттігін, осы тарихи контекст түзетудің негізгі мақсатын ашатынын және түзетудің ережелері осы негізгі мақсатқа сәйкес түсіндірілуі тиістігін мәлімдеді. Сот өз шешімінде былай деді: "Он төртінші түзету Конституцияның бір бөлігіне айналған тарихи жағдайды ұмытуға болмайды. Түзетушілердің қандай мақсаттары болғанына қарамастан, олардың басты мақсаты негізгі азаматтық және саяси құқықтарда теңдікті орнату және осы құқықтарды нәсіл немесе тері түсіне байланысты дискриминациялық әрекеттерден қорғау екені анық. [ ] [Т]үзетудің ережелері осы негізгі мақсатты ескере отырып түсіндірілуі керек. 1-бөлім түзетудің ең көп дауланған бөлігі болды, ал бұл түзету өз кезегінде Конституцияның ең көп дауланған бөлігі болды. Он төртінші түзетудің бірінші бөлімінің негізгі авторы Джон Бингем болды.

Section 1 of the amendment formally defines United States citizenship and also protects various civil rights from being abridged or denied by any state or state actor. Abridgment or denial of those civil rights by private persons is not addressed by this amendment. The Supreme Court held in Civil Rights Cases (1883)

The Radical Republicans who advanced the Thirteenth Amendment hoped to ensure broad civil and human rights for the newly freed people—but its scope was disputed before it even went into effect. The framers of the Fourteenth Amendment wanted these principles enshrined in the Constitution to protect the new Civil Rights Act from being declared unconstitutional by the Supreme Court and also to prevent a future Congress from altering it by a mere majority vote. This section was also in response to violence against black people within the Southern States. The Joint Committee on Reconstruction found that only a Constitutional amendment could protect black people's rights and welfare within those states. The U. S. Supreme Court stated in Shelley v. Kraemer (1948) that the historical context leading to the Fourteenth Amendment's adoption must be taken into account, that this historical context reveals the Amendment's fundamental purpose and that the provisions of the Amendment are to be construed in light of this fundamental purpose. In its decision the Court said:

The historical context in which the Fourteenth Amendment became a part of the Constitution should not be forgotten. Whatever else the framers sought to achieve, it is clear that the matter of primary concern was the establishment of equality in the enjoyment of basic civil and political rights and the preservation of those rights from discriminatory action on the part of the States based on considerations of race or color. [ ] [T]he provisions of the Amendment are to be construed with this fundamental purpose in mind. Section 1 has been the most frequently litigated part of the amendment, and this amendment in turn has been the most frequently litigated part of the Constitution. The primary author of the Fourteenth Amendment's first section was John Bingham.

Сын

Аболиционистік көшбасшылар түзетудің штаттарға расалық белгі бойынша сайлау құқығын жоюға тыйым салуды нақты көрсетпегеніне сын айтты. 1937 жылы сенатор Уильям Бора Конфедерацияны қолдағандарды жазалайтын ережелерді жойған Конституцияға түзету ұсынды. 2-тарау ересек әйелдердің емес, тек ересек ер адамдардың дауыс беру құқығын қорғайды, бұл Конституцияның жыныс негізінде ашық түрде кемсітушілік жасайтын жалғыз ережесі болып табылады. 3-тарау Конституцияны қолдауға ант берген мемлекеттік қызметкер, егер ол АҚШ-қа қарсы «көтеріліс немесе бүлік» жасаса немесе оның жауына «көмек немесе қолдау» көрсетсе, федералдық немесе штаттық қызметтен шеттетіледі. Оңтүстік тұрғындары бұған қарсы болды, бұл елдің қайта бірігуіне кедергі келтіретінін айтты. 3-тарау оны қалай қолдану керектігін көрсетпейді, бірақ 5-тарау Конгреске оны күшпен іске асыру құқығын береді. Сәйкесінше, Конгресс 1870 жылғы Атқару туралы заңтың 14 және 15-тарауларын қабылдау арқылы 3-тарауты күшпен іске асырды, оның тиісті бөлігі 1948 жылы жойылды; әлі де қолданыстағы федералдық заң бар, ол бастапқыда 1862 жылғы Конфискация туралы заңның бір бөлігі болды (және 1948 жылы қайта қарастырылды), ол бүлікшілерді кез келген федералдық лауазымнан шеттетеді. Сонымен қатар, Конгрестің әрбір палатасы бүлік немесе басқа себептер бойынша мүшелерді қууға немесе шеттетуге құқылы, бірақ қуу үшін шеттетуге қарағанда көбірек дауыс қажет болуы мүмкін екені белгісіз. Конгресс 3-тарауды импичмент арқылы да күшпен іске асыра алады, тіпті 14-ші түзетуді қабылдамас бұрын Конгресс федералдық судья Вест Хамфристі бүлік жасағаны үшін импичмент жасап, лауазымынан шеттетуге құқылы болды. Бұдан бөлек, *Trump v. Anderson* (2024) ісінде Жоғарғы Сот осы тарау бойынша жарамсыздық туралы ережелерді қабылдауға тек Конгресс ғана құқылы екенін шешті. 1868 жылы түзету қабылданғаннан кейін Оңтүстікте жарамсыздыққа иелік сирек қолданылды. Президент Улисс С. Гранттың ұсынысымен 1872 жылы Конгресс Амнистиялық заңды қабылдады, ол ең жоғары лауазымды Конфедерация мүшелерінен басқа барлығын жарамсыздықтан босатып жіберді. 1898 жылы, Испан-Америка соғысы кезінде «ұлттық бірлік белгісі» ретінде Конгресс амнистияны кеңейтетін тағы бір заң қабылдады. Конгресс 1975 жылы Конфедерация генералы Роберт Лиге, ал 1978 жылы Конфедерация президенті Джефферсон Дэвиске қатысты жарамсыздықты постмортумды түрде жойды. Бұл кешірімдер 3-тараудың бүгін қолданылуына кедергі келтірмейді. Қайта құру мен 2021 жылдар аралығында 3-тарау бір рет қана қолданылды: ол Висконсин штатының Социалистік партиясының мүшесі Виктор Л. Бергерге, АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болғаны үшін тыңшылық туралы заңды бұзғаны үшін сотталғаннан кейін, 1919 және 1920 жылдары Өкілдер палатасына отыруына жол бермеді. Бергердің сот үкімі 1921 жылы *Berger v. United States* ісі бойынша Жоғарғы Сот тарапынан жойылды, содан кейін ол 1920 жылдары үш рет қатарынан сайланды; ол үш мерзімнің барлығында да отырды.

Abolitionist leaders criticized the amendment's failure to specifically prohibit the states from denying people the right to vote on the basis of race. In 1937, Senator William Borah proposed a Substitute Constitutional Amendment, that included eliminating provisions that penalized those that supported the Confederacy. Section 2 protects the right to vote only of adult males, not adult females, making it the only provision of the Constitution to explicitly discriminate on the basis of sex. Section 3 disqualifies from federal or state office anyone who, having taken an oath as a public official to support the Constitution, subsequently has "engaged in insurrection or rebellion" against the United States or given "aid or comfort" to its enemies. Southerners strongly opposed it, arguing it would hurt reunification of the country. Section 3 does not specify how it is to be invoked, but Section 5 says Congress has enforcement power. Accordingly, Congress enforced Section 3 by enacting Sections 14 and 15 of the Enforcement Act of 1870, the pertinent portion of which was repealed in 1948; there is still a current federal statute that was initially part of the Confiscation Act of 1862 (and revised in 1948), disqualifying insurrectionists from any federal office. Moreover, each house of Congress can expel or exclude members for insurrection or other reasons, although it is uncertain whether more votes may be required to expel than to exclude. A further way that Congress can enforce Section 3 is via impeachment, and even prior to the adoption of the Fourteenth Amendment Congress impeached and disqualified federal judge West Humphreys for insurrection. Furthermore, in Trump v. Anderson (2024), the Supreme Court held that only Congress can promulgate rules for disqualification under this section. After the amendment's adoption in 1868, disqualification was seldom enforced in the South. At the urging of President Ulysses S. Grant, in 1872 Congress passed the Amnesty Act, which removed the disqualification from all but the most senior Confederates. In 1898, as a "gesture of national unity" during the Spanish–American War, Congress passed another law broadening the amnesty. Congress posthumously lifted the disqualification from Confederate general Robert E. Lee in 1975,
and Confederate president Jefferson Davis in 1978. These waivers do not bar Section 3 from being used today. Between Reconstruction and 2021, Section 3 was invoked only once: it was used to block Socialist Party of America member Victor L. Berger of Wisconsinconvicted of violating the Espionage Act for opposing US entry into World War Ifrom assuming his seat in the House of Representatives in 1919 and 1920. Berger's conviction was overturned by the Supreme Court in Berger v. United States (1921), after which he was elected to three successive terms in the 1920s; he was seated for all three terms.

6 қаңтар АҚШ Капитолиміне шабуыл

2021 жылдың 10 қаңтарында Палата спикері Нэнси Пелоси, 6 қаңтарда АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылға қатысқандығы үшін, келе жатқан президент Дональд Трампты 3-тарау бойынша дисквалификациялау мәселесі бойынша өкілдердің пікірін ресми түрде сұрады. 2021 жылдың 11 қаңтарында өкіл Кори Буш (Д-MO) және 47 қолдаушы 3-тарау бойынша, 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауының нәтижелерін растауға қарсы дауыс берген немесе 6 қаңтардағы тәртіпсіздікке ықпал еткен Конгресс мүшелерін қуып шығуды көздейтін резолюция ұсынды. Резолюцияда Алабама штатынан республикашыл өкіл Мо Брукс пен Техас штатынан Луи Гомерт, сондай-ақ Миссури штатынан республикашыл сенаторлар Джош Хоули мен Тед Круз есімдері тізілді. Бұл адамдар тәртіпсіздікке дейін митингке қатысты, ал Хоули мен Круз 2020 жылғы президенттік сайлау нәтижесін растау үшін сайлаушылардың дауыстарын санауға қарсылық көрсетті. 2022 жылдың қаңтарында, өкіл Мэдисон Коуторн (R-NC) қайта сайлануға түсу ниетін білдіргеннен кейін, Коуторнның округінен Солтүстік Каролина штатының сайлаушылары оған қарсы сотқа шағым түсірді. Олардың мәлімдемесіне сәйкес, ол Капитолийге шабуыл жасауға бірден бұрын жасаған сөйлеуі шабуылға себеп болды және осылайша 3-тарау бойынша федералдық лауазымды атқарудан шеттетуге құқылы. Федералдық судья 1872 жылғы Амнистия заңына сілтеме жасап, Коуторнның пайдасына алдын ала шешім шығарды. Алайда, 2022 жылдың 24 мамырында апелляциялық сот бұл заң тек 1872 жылға дейін «конституциялық заңсыздықтар» жасаған адамдарға ғана қолданылатынын мәлімдеді. 2022 жылдың наурызында Марджори Тейлор Гринге (R-GA) қарсы ұқсас шағым түсірілді және 2022 жылдың сәуірінде Атлантада қарастырылды. Джорджия штатының әкімшілік судьясы Гриннің 2022 жылғы республикалық алғарақаматқа қатысуға құқылы екенін анықтады, бұл шешімді Мемлекеттік хатшы Брэд Раффенспергер және Фултон округінің жоғарғы соты бекітті. Грин штаттық заңның конституцияға қайшы екенін дәлелдеу үшін сотқа жүгінгенмен, федералдық сот оның шағымы мәнсіз деп таныды, себебі бұл заң оның қайта сайлануына кедергі келтірмеді. 2022 жылдың қыркүйегінде Нью-Мексико штатының Отеро округі комиссары Куи Гриффинге, Капитолийге шабуыл кезінде «Трамп үшін каубойлар» тобының жетекшісі ретінде қатысқандығы үшін, округ сотының судьясы Фрэнсис Мэтью өмір бойы мемлекеттік қызмет атқаруға тыйым салды. Ол Гриффиннің іс-әрекетін 3-тарау бойынша көтеріліс актісі деп таныды. Апелляциялық процестен кейін АҚШ Жоғарғы Соты оның мемлекеттік қызметтен шеттетілуін және өмір бойы мемлекеттік лауазымды атқаруға жарамсыздығын растады. 2024 жылдың 2 қаңтарында Скотт Перриді (R-PA) 2024 жылғы сайлауға қатысудан 3-тарау бойынша шеттету мақсатында сотқа шағым түсірілді. 2024 жылдың 5 қаңтарында Берт Джонсты Джорджия штатының вице-губернаторы лауазымынан 3-тарау бойынша шеттетуге бағытталған сот ісі қабылданбады.

On January 10, 2021, Nancy Pelosi, the Speaker of the House, formally requested Representatives' input as to whether to pursue Section 3 disqualification of outgoing President Donald Trump because of his role in the January 6 United States Capitol attack. On January 11, 2021, Representative Cori Bush (D MO) and 47 co sponsors introduced a resolution calling for expulsion, under Section 3, of members of Congress who voted against certifying the results of the 2020 US presidential election or incited the January 6 riot. Those named in the resolution included Republican Representatives Mo Brooks of Alabama and Louie Gohmert of Texas, who took part in the rally that preceded the riot, and Republican Senators Josh Hawley of Missouri and Ted Cruz of Texas, who objected to counting electoral votes to certify the 2020 presidential election result. In January 2022, after Representative Madison Cawthorn (R NC) declared his intent to run for re election, a group of North Carolina voters from Cawthorn's district filed suit, alleging that a speech he gave immediately prior to the Capitol attack incited it, and that therefore Section 3 disqualified him from holding federal office. A federal judge entered a preliminary injunction in favor of Cawthorn, citing the Amnesty Act of 1872; however, on May 24, 2022, an appeals court ruled that this law applied only to people who committed "constitutionally wrongful acts" before 1872. A similar challenge, which a federal court declined to block, was filed in March 2022 against Marjorie Taylor Greene (R GA) and heard in April 2022 in Atlanta. A Georgia administrative law judge ruled that Greene was eligible to appear on the 2022 Republican primary ballot in Georgia, and Secretary of State Brad Raffensperger and the Fulton County Superior Court affirmed this. Though Greene sued to strike down the state law as unconstitutional, a federal court said her complaint was moot, since this law ultimately did not deny her eligibility for re election. Couy Griffin, an Otero County, New Mexico commissioner, was barred from holding public office for life in September 2022 by District Court Judge Francis Mathew, who found his participation as the leader of the Cowboys for Trump group during the attack on the Capitol was an act of insurrection under Section 3. After an appeal process, the Supreme Court of the United States upheld his removal from public office and being disqualified for life from ever holding public office again. On January 2, 2024, a lawsuit seeking to bar Scott Perry (R PA) from the 2024 ballot via Section 3 was filed. On January 5, 2024, a lawsuit seeking to disqualify Burt Jones from holding office as Lieutenant Governor of Georgia via Section 3 was dismissed.

Трампты сайлауға қатысудан айыру туралы пікірталас

2023 жылдың 30 қазанында Трампты 14-ші түзетудің 3-тармағына сәйкес сайлауға қатысуға жарамсыз деп тануға бағытталған сот процестері штаттық соттар арқылы да басталды. Кейбір заңгерлер Трампты 3-тармақ бойынша сайлауға қатысу құқығынан айыру туралы соңғы шешімді сот шығаруы керек деп болжады. АҚШ Жоғарғы Соты бүлікшілдік туралы баптың мағынасы мен қолданылуы жөнінде ешқашан шешім қабылдаған емес. Заңгерлер осы штаттардың бірінде АҚШ Жоғарғы Сотына шағым түсіріледі деп күтті. 2023 жылдың 19 желтоқсанында Андерсон v. Грисвольд ісі бойынша Колорадо Жоғарғы Соты Трампты 14-ші түзетудің 3-тармағына сәйкес президент лауазымын атқарудан шеттетуге құқылы екенін анықтады. Сонымен қатар, сот Колорадоның мемлекеттік хатшысы Трампты президенттік сайлаудың алғашқы бюллетенінде кандидат ретінде тіркесе, бұл сайлау кодексін бұзу болады деп шешті. Бұл шешім 2024 жылдың 4 қаңтарына дейін күшіне енбеді, себебі Трамп АҚШ Жоғарғы Сотынан қаулы алуға тырысады деп күтілді. Колорадо Республикалық партиясы АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, Колорадоның мемлекеттік хатшысы Трампты "Егер АҚШ Жоғарғы Соты істі қараудан бас тартса немесе Колорадо Жоғарғы Сотының шешімін бекітпесе" алғашқы дауыс беру бюллетеніне енгізетінін мәлімдеді. 2023 жылдың 28 желтоқсанында Мэн штаты Трамптың төңкеріс жасағанын анықтағандықтан, оның есімін сайлау бюллетенінен шығаратынын мәлімдеді, бірақ шешім сот қарауы үшін тоқтатылды. Трамп Кеннебек округінің Жоғарғы сотына шағымданып, 17 қаңтарда АҚШ Жоғарғы Соты Колорадодағы істі қарағаннан кейін, іс қайта қаралу үшін Мэн штатының мемлекеттік хатшысына қайта жіберілді. 2024 жылдың 3 қаңтарында Трамп Колорадодағы мәселе бойынша АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, оның адвокаттары 14-ші түзетудің 3-тармағы президенттікке қолданылмайды, өйткені президент АҚШ-тың лауазым иесі емес деп мәлімдеді. Жоғарғы Сот 2024 жылдың 5 қаңтарында Колорадо ісін тыңдайтынын жариялап, жауаптарды 8 ақпанға белгіледі. Техас штатының вице-губернаторы Дэн Патрик президент Джо Байденді 3-тармақ арқылы сайлау бюллетенінен шығаруға болатынын айтты, себебі оның иммиграциялық саясаты "басқыншылыққа" жол берді. Миссури штатының мемлекеттік хатшысы Джей Эшкрофт осындай әрекетке жауап ретінде баратынын мәлімдеді. Штаттық палатаның үш республикалық мүшесі Колорадоның шешімін пародизациялау ниетін білдіріп, Байденді бүлікші ретінде өз штаттарының бюллетенінен шығаруға бағытталған заң жобасын ұсынды. 2024 жылдың 30 қаңтарында Иллинойс штатының сайлау комиссиясы Байденді Иллинойс штатының демократиялық сайлау бюллетеніне енгізуге қарсы 3-тармақты келтірген шағымды қабылдамады. 2024 жылдың 4 наурызында Трамп v. Андерсон ісі бойынша Жоғарғы Сот Колорадо Жоғарғы Сотының шешімін күштен шығарып, Конгресс федералды лауазым иелері үшін 3-тармақ бойынша жарамдылықты анықтайды және штаттар кандидаттарды тек штаттық лауазымдардан ғана шығара алады деп шешті.

By October 30, 2023, lawsuits seeking to disqualify Trump from the ballot pursuant to Section 3 of the Fourteenth Amendment via state courts had also been filed. Some legal scholars speculated that a court would be required to make a final determination that Trump was disqualified under Section 3. The United States Supreme Court has never ruled on the meaning or application of the insurrection clause. Legal experts expected at least one of these state cases to be appealed to the U. S. Supreme Court. On December 19, 2023, in the case Anderson v. Griswold, the Colorado Supreme Court held that Trump is disqualified from holding the office of president under Section 3 of the Fourteenth Amendment. Furthermore, the court held it would be a "wrongful act" under the Election Code for the Colorado Secretary of State to list Trump as a candidate on the presidential primary ballot. This decision was stayed until January 4, 2024, in the expectation that Trump would seek certiorari from the United States Supreme Court. The Colorado Republican Party appealed the case to the U. S. Supreme Court, and the Colorado Secretary of State announced that Trump will be included on the primary ballot "unless the U. S. Supreme Court declines to take the case or otherwise affirms the Colorado Supreme Court ruling." On December 28, 2023, Maine announced that Trump would not appear on the ballot when the Secretary of State decided that Trump had committed insurrection, although the ruling was stayed for judicial review. Trump appealed to Kennebec County Superior Court. On January 17, the case was remanded back to the Maine Secretary of State for reconsideration after the U. S. Supreme Court rules on the Colorado case. On January 3, 2024, Trump appealed to the US Supreme Court on the Colorado matter. His attorneys argued that Section 3 of the Fourteenth Amendment should not apply to the presidency because the president is not an Officer of the United States. The Supreme Court announced on January 5, 2024, that it would hear the Colorado case, scheduling oral arguments for February 8. Texas Lieutenant Governor Dan Patrick suggested that President Joe Biden could be removed from the ballot via Section 3 due to his immigration policy having permitted "invasion". Missouri Secretary of State Jay Ashcroft threatened to take such action in retaliation. Three Republican members of state Houses of Representatives announced intent to parody the Colorado decision via introducing legislation towards removing Biden as an insurrectionist from their states' ballots. On January 30, 2024, a challenge that cited Section 3 to argue against inclusion of Biden on the Illinois Democratic primary ballot was dismissed by the Illinois State Board of Elections. On March 4, 2024, the Supreme Court in Trump v. Anderson reversed the Colorado Supreme Court decision, holding that Congress determines eligibility under Section 3 for federal officeholders and states may only bar candidates from state office.

4-бөлім: Мемлекеттік борыштың жарамдылығы

4-тарауда Конгресс бекіткен барлық мемлекеттік қарыздың заңдылығы расталды. Сондай-ақ, АҚШ да, ешбір штат та Конфедерацияның құлдарды жоғалтуына немесе Конфедерацияның қарыздарына төлемейтіні расталды. Мысалы, Азамат соғысы кезінде бірнеше британдық және француз банктері Одаққа қарсы соғысты қолдау үшін Конфедерацияға үлкен сомада ақша берген. *Перри АҚШ-ға қарсы* (1935) ісінде Жоғарғы сот 4-тарау бойынша АҚШ облигациясын жою «Конгресс билігінен асып түсетінін» шешті. 2011, 2013 және 2023 жылдарғы қарыз шегі дағдарыстары 4-тарау бойынша Президенттің өкілеттігі туралы сұрақ қойды. 2011 жылғы дағдарыс кезінде бұрынғы президент Билл Клинтон, егер ол әлі билікте болса, қарыз шегін көтеру үшін 14-ші түзетуді қолданып, Жоғарғы соттан шешім шығаруға мәжбүр ететінін айтты. Заңгер Гаррет Эппс, қаржы сарапшысы Брюс Бартлетт және Қаржы министрі Тимоти Гайтнер сияқтылар қарыз шегі конституцияға қайшы болуы мүмкін және егер ол үкіметтің облигациялар бойынша пайыз төлеуіне және зейнеткерлерге (яғни Әлеуметтік қамсыздандыру және Теміржол зейнетақы қорының алушыларына) төленетін төлемдерді жасауға кедергі келтірсе, жарамсыз деп мәлімдеді. Заң сарапшысы Джеффри Розен 4-тарау Президентке ұлттық қарыз шегін көтеруге немесе елемеуге біржақты өкілеттік береді деп, егер ол сынға алынса, Жоғарғы сот кеңейтілген атқарушы биліктің пайдасына үкім шығаруы немесе істің қарастырылмауына байланысты толығымен қабылдамауы мүмкін екенін айтты. Профессор және конституциялық ғалым Лоренс Триб бұл Президенттің өкілеттігі емес, Президенттің міндеті – бұрыннан заңдастырылған заңдар мен төлемдерді орындау екенін, егер Президент екі қайшы мандатқа тап болғанда (14-ші түзету 1917 жылғы Екінші бостандық облигациясы туралы заңмен құрылған қарыз шегіне қарсы), қарыз тудырған Конгресс қабылдаған заңдарды орындауға қатысты Конституциялық міндетіне сәйкес келетін және АҚШ-тың қауіпсіздігі мен әл-ауқатының практикалық салдарларын ескеретін нәрсені таңдауға міндетті екенін айтты. Калифорния университетінің Ирвин құқық мектебінің профессоры және деканы Эрвин Чемеринский «қасіретті қаржылық төтенше жағдай» болған жағдайда да Президент қарыз шегін көтере алмайды, өйткені «Конституцияны түсіндірудің ақылға қонымды жолы жоқ» деді. Йель университетінің конституциялық құқық профессоры Джек Балкин Конгресс сияқты Президенттің де 14-ші түзетумен байланысты екенін, әйтпесе ол түзетудің кез келген бөлігін қалауынша бұза алатынын айтты. Президент 4-тараудың талабына сәйкес мемлекеттік қарыздың жарамдылығына күмән келтірмеуі керек болғандықтан, Балкин Президент Обама «мемлекеттік қарызды, мемлекеттік облигациялар бойынша пайызды және кез келген басқа да «алу» міндеттемелерін төлеу үшін кірісті басымдыққа ие болуға» міндетті болар еді деп мәлімдеді. Соңғы топқа кіретіндер толыққанды белгісіз, бірақ көптеген басқа мемлекеттік міндеттемелер – және әрине болашақ қызметтер үшін төлемдер – есепке алынбайды және құрбандыққа шалуға тура келеді. Бұл, мысалы, Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін қамтуы мүмкін». АҚШ Жоғарғы соты 2024 жылғы *Трампқа қарсы Андерсон* ісі бойынша: «Түзетудің шарттары тек Конгресс тарапынан күшін жоюға қатысты, ол 5-тарауға сәйкес заңнама арқылы түзетуді жүзеге асыру билігін пайдаланады. Бұл таңқаларлық емес, өйткені түзетудің негізгі ережелері мемлекеттік билікке айтарлықтай шектеулер енгізеді. *Fitzpatrick v. Bitzer*, 427 U.S. 445, 456 (1976). Түзету бойынша, мемлекеттер артықшылықтар мен иммунитеттерді қысқарта алмайды, адамдарды өмірден, бостандықтан немесе мүліктен тиісті сот процесісіз айыра алмайды, тең қорғауға тыйым сала алмайды немесе еркек тұрғындарға дауыс беру құқығын (осылайша палатада өкілдігінің азаюына ұшырамай) жоққа шығара алмайды. Амдт-ды қараңыз. 14, §§1, 2. Екінші жағынан, он төртінші түзету Конгресске түзетудің ережелерін штаттарға қарсы қолдану үшін жаңа билік береді». Жоғарғы соттың пікірі *The Slaughter House Cases*, 83 U.S. (16 Wall.) 36 (1873) қайта құру түзетулеріне қатысты және он төртінші түзетутің 5-тарауының орындалу туралы ережелері туралы аталған түзетудің тең қорғалу туралы ережелері аясында: «Бұл түзетулердің тарихын және олардың жалпы мақсатын ескере отырып, біз бұл туралы талқыладық, бұл ережеге мән беру қиын емес. Жаңадан босатылған негрлер тұратын штаттарда заңдар бар екендігі, оларды тап ретінде үлкен әділетсіздікке ұшыратып, қиын жағдайға түсіргені, осы ережемен емделуге тиіс жамандық еді және осы ережемен мұндай заңдар тыйым салынды. Егер штаттар оның талаптарына сәйкес келмесе, онда түзетудің бесінші тарауы Конгреске оны тиісті заңнама арқылы күштеуге уәкілдік берді. 14-ші түзетутің 5-тарауы, сонымен қатар, орындалу туралы ереже, Конгресске түзетудің басқа ережелерін күштеуге қатысты заңдар қабылдауға мүмкіндік береді. *Ex Parte Virginia* (1879) ісінде АҚШ Жоғарғы соты Конгрестің 5-тарауының өкілеттігінің ауқымын келесідей кең түрде түсіндірді: «Түзетулер көздеген мақсаттарды іске асыруға қатысты кез келген заңнама, олардың тыйымдарын орындауға көмектесетін және барлық адамдарға азаматтық құқықтардың толық теңдігін қамтамасыз етуге және штаттардың жоққа шығаруына немесе бұзуына қарсы тең қорғауды қамтамасыз ететін кез келген заңнама, егер тыйым салынбаса, Конгресс билігінің құзырына кіреді». *Civil Rights Cases* (1883) ісінде Жоғарғы сот 5-тарауды тар түрде түсіндірді, Конгресске рұхсат етілген заңнама «азаматтардың құқықтарына қатысты жалпы заңнама емес, түзету заңнамасы» екенін айтты. Басқаша айтқанда, түзету Конгреске басқа бөлімдерде қорғалған құқықтардың бұзылуына қарсы күресу үшін ғана заңдар қабылдауға уәкілдік береді. *Katzenbach v. Morgan* (1966) ісінде сот 1965 жылғы Дауыс беру құқықтары туралы заңның 4(e) тарауын, дауыс беру шарты ретінде белгілі бір сауаттылық талаптарын тыйым салатын, 5-тарау бойынша тең қорғау ережесін күштеу үшін Конгресс билігінің заңды тәсілі ретінде қолдады. Сот 5-тарау Конгреске түзетумен кепілденген құқықтарды қорғау үшін түзету және алдын алу шараларын қабылдауға мүмкіндік беретінін шешті. Алайда, *City of Boerne v. Flores* (1997) ісінде сот Конгрестің күштеу өкілеттігін шектеді, Конгресс 5-тарау бойынша 14-ші түзетутің мәнді анықтамасын немесе түсіндіруін енгізе алмайтынын айтты. *Florida Prepaid Postsecondary Ed. Expense Bd. v. College Savings Bank* (1999) ісінде Жоғарғы сот «Конгресс 5-тарауды қолдану үшін 14-ші түзетудің мәнді ережелерін бұзушылық қылықты анықтауы керек және осы қылықты жоюға немесе болдырмауға бағытталған заңнамалық схеманы жасауы керек» деп мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы соты 2024 жылғы *Трампқа қарсы Андерсон* ісінде: «Сенатор Говард түзету жасалған кезде айтқандай, 5-тарау «Конгресске болашақта түзетудің барлық тараптары адал ниетпен орындалғанын қадағалау жауапкершілігін жүктейді». Cong. Globe, 39th Cong., 1st Sess., 2768 бет».

Section 4 confirmed the legitimacy of all public debt appropriated by the Congress. It also confirmed that neither the United States nor any state would pay for the loss of slaves or debts that had been incurred by the Confederacy. For example, during the Civil War several British and French banks had lent large sums of money to the Confederacy to support its war against the Union. In Perry v. United States (1935), the Supreme Court ruled that under Section4 voiding a United States bond "went beyond the congressional power". The debt ceiling crises of 2011, 2013, and 2023 raised the question of what the President's authority under Section 4 is. During the 2011 crisis, former President Bill Clinton said he would invoke the Fourteenth Amendment to raise the debt ceiling if he were still in office, and force a ruling by the Supreme Court. Some, such as legal scholar Garrett Epps, fiscal expert Bruce Bartlett and Treasury Secretary Timothy Geithner, have argued that a debt ceiling may be unconstitutional and therefore void as long as it interferes with the duty of the government to pay interest on outstanding bonds and to make payments owed to pensioners (that is, Social Security and Railroad Retirement Act recipients). Legal analyst Jeffrey Rosen has argued that Section4 gives the President unilateral authority to raise or ignore the national debt ceiling, and that if challenged the Supreme Court would likely rule in favor of expanded executive power or dismiss the case altogether for lack of standing. Professor and constitutional scholar Laurence Tribe argues that it is not a matter of Presidential power but Presidential duty—to enforce already legislated laws and payments—that obligates the President, when confronting two incompatible mandates (the 14th amendment versus the debt ceiling created by Second Liberty Bond Act of 1917), to choose that which is not only in keeping with his Constitutional duty to execute laws Congress has passed that have created debt but also in mind of the pragmatic consequences to the security and well being of the United States. Erwin Chemerinsky, professor and dean at University of California, Irvine School of Law, has argued that not even in a "dire financial emergency" could the President raise the debt ceiling as "there is no reasonable way to interpret the Constitution that [allows him to do so]". Jack Balkin, Knight Professor of Constitutional Law at Yale University, opined that like Congress the President is bound by the Fourteenth Amendment, for otherwise, he could violate any part of the amendment at will. Because the President must obey the Section4 requirement not to put the validity of the public debt into question, Balkin argued that President Obama would have been obliged "to prioritize incoming revenues to pay the public debt, interest on government bonds and any other 'vested' obligations. What falls into the latter category is not entirely clear, but a large number of other government obligations—and certainly payments for future services—would not count and would have to be sacrificed. This might include, for example, Social Security payments." The United States Supreme Court stated in the 2024 case Trump v. Anderson: "The terms of the Amendment speak only to enforcement by Congress, which enjoys power to enforce the Amendment through legislation pursuant to Section 5. This can hardly come as a surprise, given that the substantive provisions of the Amendment “embody significant limitations on state authority.” Fitzpatrick v. Bitzer, 427 U. S. 445, 456 (1976). Under the Amendment, States cannot abridge privileges or immunities, deprive persons of life, liberty, or property without due process, deny equal protection, or deny male inhabitants the right to vote (without thereby suffering reduced representation in the House). See Amdt. 14, §§1, 2. On the other hand, the Fourteenth Amendment grants new power to Congress to enforce the provisions of the Amendment against the States." The opinion of the Supreme Court in The Slaughter House Cases, 83 U. S. (16 Wall.) 36 (1873) stated with a view to the Reconstruction Amendments and about the Fourteenth Amendment's Section5 Enforcement Clause in light of said Amendment's Equal Protection Clause:

text=In the light of the history of these amendments, and the pervading purpose of them, which we have already discussed, it is not difficult to give a meaning to this clause. The existence of laws in the States where the newly emancipated negroes resided, which discriminated with gross injustice and hardship against them as a class, was the evil to be remedied by this clause, and by it such laws are forbidden. If, however, the States did not conform their laws to its requirements, then by the fifth section of the article of amendment Congress was authorized to enforce it by suitable legislation. Section 5, also known as the Enforcement Clause of the Fourteenth Amendment, enables Congress to pass laws enforcing the amendment's other provisions. In Ex Parte Virginia (1879) the U. S. Supreme Court explained the scope of Congress' §5 power in the following broad terms: "Whatever legislation is appropriate, that is, adapted to carry out the objects the amendments have in view, whatever tends to enforce submission to the prohibitions they contain, and to secure to all persons the enjoyment of perfect equality of civil rights and the equal protection of the laws against State denial or invasion, if not prohibited, is brought within the domain of congressional power." In the Civil Rights Cases (1883), the Supreme Court interpreted Section5 narrowly, stating that "the legislation which Congress is authorized to adopt in this behalf is not general legislation upon the rights of the citizen, but corrective legislation." In other words, the amendment authorizes Congress to pass laws only to combat violations of the rights protected in other sections. In Katzenbach v. Morgan (1966), the Court upheld Section 4(e) of the Voting Rights Act of 1965, which prohibits certain forms of literacy requirements as a condition to vote, as a valid exercise of Congressional power under Section5 to enforce the Equal Protection Clause. The Court ruled that Section5 enabled Congress to act both remedially and prophylactically to protect the rights guaranteed by the amendment. However, in City of Boerne v. Flores (1997), the Court narrowed Congress's enforcement power, holding that Congress may not enact legislation under Section5 that substantively defines or interprets Fourteenth Amendment rights. In Florida Prepaid Postsecondary Ed. Expense Bd. v. College Savings Bank (1999) it was observed by the Supreme Court "that for Congress to invoke § 5, it must identify conduct transgressing the Fourteenth Amendment's substantive provisions, and must tailor its legislative scheme to remedying or preventing such conduct." The United States Supreme Court observed in the 2024 case Trump v. Anderson: "Senator Howard put it at the time the Amendment was framed, Section 5 “casts upon Congress the responsibility of seeing to it, for the future, that all the sections of the amendment are carried out in good faith.” Cong. Globe, 39th Cong., 1st Sess.,
at 2768."

Азаматтық

1884: Елк қарсы Уилкинс
1898: АҚШ қарсы Вонг Ким Арк
1967: Афроим қарсы Раск
1980: Вэнс қарсы Террасас

Нақты сот процесі

1876: Мунн Иллинойс штатына қарсы
1887: Мэглер Канзас штатына қарсы
1897: Аллгейер Луизиана штатына қарсы
1905: Локнер Нью-Йорк штатына қарсы
1908: Мюллер Орегон штатына қарсы
1923: Адкинс Балалар ауруханасына қарсы
1923: Мейер Небраска штатына қарсы
1925: Пирс Сестралар қоғамына қарсы
1934: Неббия Нью-Йорк штатына қарсы
1937: Вест-Кост қонақ үй компаниясы Парришқа қарсы
1965: Гризуолд Коннектикут штатына қарсы
1973: Роу Уэйдке қарсы
1977: Мур Шығыс Кливленд қаласына қарсы
1990: Крузан Миссури денсаулық сақтау департаментінің директорына қарсы
1992: «Жоспарланған ата-аналық» ісі Кейсиге қарсы
1996: BMW of North America, Inc. Горға қарсы
1997: Вашингтон Глюксбергке қарсы
2003: State Farm Кампбелге қарсы
2003: Лоуренс Техас штатына қарсы
2015: Обергефелл Ходжеске қарсы
2022: Доббс Джексон әйелдер денсаулығын сақтау ұйымына қарсы

Тең қорғаныс

1880: Страудер против Западной Вирджинии
1886: Йик Во против Хопкинса
1886: Округ Санта-Клара против Южной тихоокеанской железной дороги
1896: Плесси против Фергюсона
1908: Колледж Береа против Кентукки
1916: Народ штата Калифорния против Юкичи Харады
1917: Буканан против Уорли
1942: Скиннер против Оклахомы
1944: Коремацу против Соединенных Штатов
1948: Шелли против Крамера
1954: Эрнандес против Техаса
1954: Браун против Совета по образованию
1954: Боллинг против Шарпа
1962: Бейкер против Карра
1967: Лавинг против Вирджинии
1971: Рид против Рида
1971: Палмер против Томпсона
1972: Эйзенштадт против Бейрда
1973: Школьный округ Сан-Антонио против Родригеса
1976: Экзаменационная комиссия против Флорес де Отеро
1978: Попечители Калифорнийского университета против Бакке
1982: Плайер против Доу
1982: Университет Миссисипи для женщин против Хогана
1986: Ассоциация Posadas de Puerto Rico против Туристической компании Пуэрто-Рико
1996: Соединенные Штаты против Вирджинии
1996: Ромер против Эванса
2000: Буш против Гора
2003: Грюттер против Боллинджера
2023: Студенты за справедливое поступление против Гарварда

Қылмыскердің сайлау құқығынан айыру

1974: Ричардсон против Рамиреса
1985: Хантер против Андервуда