Кіріспе
1870 жылы нәсілге байланысты дауыс беру құқығынан бас тартуға тыйым салатын түзету. АҚШ Конституциясының он бесінші түзетуі (XV түзету) федералды үкімет пен әрбір штатты "нәсіл, түс немесе бұрынғы құлдық жағдайына байланысты" азаматтың дауыс беру құқығын жоққа шығарудан немесе шектеуден тыйым салады. Ол 1870 жылдың 3 ақпанында, Қайта құру түзетулерінің үшінші және соңғысы ретінде бекітілді. Америка Азамат соғысының соңғы жылдары мен одан кейінгі Қайта құру дәуірінде Конгресс миллиондаған босатылған афроамерикандықтардың құқықтарын көп рет талқылады. 1869 жылға қарай, құлдықты жою және заң алдында азаматтық және тең қорғау құқығын қамтамасыз ету үшін түзетулер қабылданды. Бірақ 1868 жылы Улисс С. Гранттың президенттікке сайлануы республикашылардың көпшілігін қара нәсілді ерлердің сайлау құқығын қорғау партияның болашағы үшін маңызды екеніне көндірді. 1869 жылдың 26 ақпанында, сайлау құқығы туралы түзетулердің кеңейтілген нұсқаларын қабылдамағаннан кейін, республикашылар нәсіл, түс немесе бұрынғы құлдық негізінде сайлау құқығын шектеуге тыйым салатын келісімдік түзетуді ұсынды. Қиын ратификация күресінен және демократтардың қарсылығынан өткеннен кейін, түзету 1870 жылдың 30 наурызында Конституцияның бір бөлігі ретінде бекітілді. Конгресс кітапханасының мәліметтері бойынша, Өкілдер палатасында 144 республикашыл 15-ші түзетутің қабылдануына дауыс берді, ал демократтардың бірі де қолдау көрсетпеді, 39 адам дауыс бермеді және жеті адам қалыс қалды. Сенатта 33 республикашыл мақұлдады, демократтардың бірі де қолдау көрсетпеді. АҚШ Жоғарғы Сотының 19 ғасырдың соңындағы шешімдері түзетуді тар мағынада түсіндірді. 1890 жылдан 1910 жылға дейін Оңтүстік АҚШ-тағы Демократиялық партия жаңа штаттық конституцияларды қабылдады және сайлау тізіміне енуге кедергі келтіретін «Джим Кроу» заңдарын қабылдады. Нәтижесінде, көптеген афроамерикандықтар мен көптеген кедей ақ нәсілділер сайлау салығы және дискриминациялық сауаттылық сынақтары арқылы сайлау құқығынан айырылды, ал ақ нәсілді ерлер үшін «бабалық ережелер» арқылы осы кедергілерден босатылды. Ақ нәсілділердің алғашқы сайлаулары және Демократтардың Ку-Клукс-Клан (ККК) арқылы зорлық-зомбылықпен қорқытуы да афроамерикандықтардың қатысуын шектеді. Он бесінші түзету «өздігінен орындалатын» болғанымен, сот бұл түзету арқылы қамтамасыз етілген нәсілдік дискриминациядан босату құқығы қажет болған жағдайда Конгресс заңдарымен сақталуы керек екенін атап өтті. 20 ғасырда Сот түзетуді кеңірек түсіндіре бастады, Guinn v. United States (1915) ісінде «бабалық ережелерді» жойды және «Техас негізгі істерінде» (1927–1953) Демократиялық партия құрған ақ нәсілділердің алғашқы сайлау жүйесін жойды. Дауыс беру құқығы он тоғызыншы түзетуде (1920 жылы әйелдерге дауыс беру құқығы берілді), жиырма төртінші түзетуде (1964 жылы федералды сайлауда сайлау салығын тыйым салу) және жиырма алтыншы түзетуде (1971 жылы дауыс беру жасын 21 жастан 18 жасқа дейін төмендету) Конституцияға қосымша енгізілді. 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң дискриминациялық юрисдикциядағы сайлауларға федералдық бақылауды қамтамасыз етті, сауаттылық сынақтары мен ұқсас дискриминациялық шараларды тыйым салды және дауыс беру құқығын шектеуге ұшыраған адамдарға құқықтық қорғау шараларын жасады. Сот Harper v. Virginia State Board of Elections (1966) ісінде он төртінші түзету бойынша штаттық сайлаудағы сайлау салығын конституциялық емес деп тапты.
The Fifteenth Amendment (Amendment XV) to the United States Constitution prohibits the federal government and each state from denying or abridging a citizen's right to vote "on account of race, color, or previous condition of servitude." It was ratified on February 3, 1870, as the third and last of the Reconstruction Amendments. In the final years of the American Civil War and the Reconstruction Era that followed, Congress repeatedly debated the rights of the millions of black freedmen. By 1869, amendments had been passed to abolish slavery and provide citizenship and equal protection under the laws, but the election of Ulysses S. Grant to the presidency in 1868 convinced a majority of Republicans that protecting the franchise of black male voters was important for the party's future. On February 26, 1869, after rejecting more sweeping versions of a suffrage amendment, Republicans proposed a compromise amendment which would ban franchise restrictions on the basis of race, color, or previous servitude. After surviving a difficult ratification fight and opposition from Democrats, the amendment was certified as duly ratified and part of the Constitution on March 30, 1870. According to the Library of Congress, in the House of Representatives 144 Republicans voted to approve the 15th Amendment, with zero Democrats in favor, 39 no votes, and seven abstentions. In the Senate, 33 Republicans voted to approve, again with zero Democrats in favor. United States Supreme Court decisions in the late nineteenth century interpreted the amendment narrowly. From 1890 to 1910, the Democratic Party in the Southern United States adopted new state constitutions and enacted "Jim Crow" laws that raised barriers to voter registration. This resulted in most black voters and many Poor Whites being disenfranchised by poll taxes and discriminatory literacy tests, among other barriers to voting, from which white male voters were exempted by grandfather clauses. A system of white primaries and violent intimidation by Democrats through the Ku Klux Klan (KKK) also suppressed black participation. Although the fifteenth amendment is “self executing” the court early emphasized that the right granted to be free from racial discrimination should be kept free and pure by congressional enactment whenever necessary. In the twentieth century, the Court began to interpret the amendment more broadly, striking down grandfather clauses in Guinn v. United States (1915) and dismantling the white primary system created by the Democratic party in the "Texas primary cases" (1927–1953). Voting rights were further incorporated into the Constitution in the Nineteenth Amendment (voting rights for women, effective 1920), the Twenty fourth Amendment (prohibiting poll taxes in federal elections, effective 1964) and the Twenty sixth Amendment (lowering the voting age from 21 to 18, effective 1971). The Voting Rights Act of 1965 provided federal oversight of elections in discriminatory jurisdictions, banned literacy tests and similar discriminatory devices, and created legal remedies for people affected by voting discrimination. The Court also found poll taxes in state elections unconstitutional under the Fourteenth Amendment in Harper v. Virginia State Board of Elections (1966).
Өмірбаян
Америка Азамат соғысының соңғы жылдары мен одан кейінгі Қайта құру дәуірінде Конгресс 1863 жылғы Азат ету жариянамасы және 1865 жылғы Он үшінші түзету арқылы босатылған бұрынғы құлдардың құқықтарын жиі талқылады. Бірақ Конгресс Он үшінші түзетуді қабылдағаннан кейін республикашылар демократиялық басымдыққа ие Оңтүстік штаттарының конгресс өкілдерінің саны артуынан алаңдады. Азат етілген құлдардың толық саны, бұрынғы Үштен екі келісім бойынша бестен үш бөлігі емес, есепке алынғандықтан, Оңтүстік штаттары халыққа негізделген Өкілдер палатасындағы ықпалын күрт арттырады. Республикашылар жаңадан сайлау құқығы алған афроамерикалықтардың дауысын тарту және қорғау арқылы бұл артықшылықты теңестіруді үміттенеді. 1865 жылы Конгресс 1866 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға айналатын заңды қабылдады, ол нәсіліне, түсіне немесе бұрынғы құлдық немесе еріксіз еңбек жағдайына қарамастан азаматтықты кепілдеді. Заң сонымен қатар заңға тең қолжетімділікті және тең пайда алуды қамтамасыз етті, бұл соғыстан кейінгі Оңтүстік штаттарының көптеген штаттары қабылдаған "Қара кодекстерге" тікелей қарсы тұрды. "Қара кодекстер" бұрынғы құлдарды олардың бұрынғы жағдайларына ұқсас жағдайға қайтаруға тырысты, оның ішінде олардың қозғалысын шектеу, бір жылдық еңбек шарты жасауға мәжбүрлеу, қару-жарақ ұстауға тыйым салу және сотқа шағымдануға немесе куәлік беруге тыйым салу арқылы. Конгресстегі орталықшылдар президент Джонсонды заңға қол қоюға қатты шақырғанмен, ол 1866 жылдың 27 наурызында вето қойды. Вето хабарламасында ол бұл шараға қарсы екенін білдірді, өйткені ол азат етілгендерге азаматтық құқықтарды берді, ал Конгресте 36 штаттың 11-і өкілдігі жоқ еді, сондай-ақ ол афроамерикалықтарды қолдап, ақ нәсілділерге қарсы дискриминация жасайды деп санады. Үш аптадан кейін Джонсонның ветосы күшін жойып, заң күшіне енді. Осы жеңіске қарамастан, тіпті Азаматтық құқықтар туралы заңның мақсаттарын қолдаған кейбір республикашылар Конгресстің осы мақсаттарды заңға айналдыруға конституциялық құқығы бар екендігіне күмәндана бастады. Бұл тәжірибе радикалды және орталықшыл республикашыларды уақытша саяси көпшілікке сүйенудің орнына афроамерикалықтардың құқықтары үшін конституциялық кепілдіктерді іздеуге итермеледі. 1866 жылдың 18 маусымында Конгресс он төртінші түзетуті қабылдады, ол нәсіліне қарамастан заң алдында азаматтық және тең қорғалуды кепілдеді, және ратификация үшін штаттарға жіберді. Екі штат ратификациялаудан бас тартуға тырысқаннан кейін, он төртінші түзету 1868 жылдың 28 шілдесінде қабылданды. Он төртінші түзетутің 2-бабы 21 жастан асқан ер азаматтарды сайлау құқығынан айырған кез келген штатты Өкілдер палатасындағы өкілдігін азайту арқылы жазалады. Штаттарға одан да қатаң жаза қолданылмауы, олардың нәсіліне қарай сайлауға қатысу құқығын жоққа шығаруға құқығы бар екенін көрсетті. Солтүстік штаттар да Оңтүстік штаттар сияқты афроамерикалықтарға дауыс беру құқығын беруге ықылымсыз болды. Оны ратификациялаған жылы тек сегіз Солтүстік штат афроамерикалықтарға дауыс беруге рұқсат берді. Оңтүстікте афроамерикалықтар көптеген аймақтарда дауыс бере алды, бірақ тек оккупациялық Одақ армиясының араласуы арқылы. Конгресс территориялардағы афроамерикалықтарға сайлау құқығын беру үшін 1867 жылдың 10 қаңтарында Территориялық сайлау құқығы туралы заңды қабылдады (Конгресс глобусы, 39-шы конгресс, 2-ші сессия, 381-382 беттер). 1867 жылдың 8 қаңтарында афроамерикалықтарға Колумбия округінде дауыс беру құқығы берілді.
Қайта құрудан кейінгі кезең
1890-1910 жылдар аралығында Оңтүстік штаттарында сайлау салығы мен сауаттылық сынақтары енгізіліп, қара нәсілді ер адамдардың басым көпшілігі сайлау құқығынан айырылды. Ақ нәсілді еркектерге арналған алғашқы сайлаулар да саяси жүйеде қара нәсілділердің ықпалын азайтуға себеп болды. Құқықтық кедергілердің көбеюімен қатар, қара нәсілділерді саяси жүйеден шығару үшін ақ нәсілділер тарапынан зорлық-зомбылықпен қорқыту, линч жасау және Ку-Клукс-Кланның террористик шабуылдары қолданылды. Кейбір демократтар, мысалы, Нью-Йорктік Уильям Бурк Кокран түзетуті жоюды жақтады. 20-шы ғасырда сот он бесінші түзетуді кеңірек түсіндіре бастады. Бір ауыздан шешім шығарып, Оклахома штатындағы ақ нәсілді сайлаушыларды сауаттылық сынағынан босататын "әулеттік ереже" дискриминациялық екенін анықтады. Осыған байланысты Myers v. Anderson (1915) ісінде осындай ережені орындаған лауазымды тұлғалар азаматтық зиянға жауапты деп танылды. Сот "Техас істері" деп белгілі бірқатар шешімдерде ақ нәсілділердің негізгі сайлау жүйесін қарастырды. Nixon v. Herndon (1927) ісінде доктор Лоуренс А. Никсон нәсілдік белгі бойынша демократиялық партияның алғашқы сайлауында дауыс беруден бас тартқандықтан, федералдық азаматтық құқық заңдары бойынша зиянды өтеу талап етті. Сот оның пайдасына, заң алдында теңдікке кепілдік беретін он төртінші түзету негізінде шешім шығарды, бірақ оның он бесінші түзету талабын талқыламады. Техас штаттық заңын өзгертіп, партияның штаттық атқару комитетіне дауыс беру шарттарын белгілеуге рұқсат бергеннен кейін Никсон қайтадан сотқа жүгінді; Nixon v. Condon (1932) ісінде сот қайтадан оның пайдасына, он төртінші түзету негізінде шешім шығарды. Никсоннан кейін демократиялық партияның штаттық съезі алғашқы сайлауда тек ақ нәсілділер ғана дауыс бере алатынын бекітті; Grovey v. Townsend (1935) ісінде сот бұл ережені конституциялық деп бір ауыздан мойындады, бұрынғы істердегідей мемлекеттің дискриминациясын жеке ұйымның дискриминациясынан ажыратты. Алайда, United States v. Classic (1941) ісінде сот алғашқы сайлаудың сайлау процесінің маңызды бөлігі екенін мәлімдеді, бұл Grovey ісіндегі негіздемені күштен шығарды. Classic ісіне сүйене отырып, Smith v. Allwright (1944) ісінде сот Grovey ісін жоққа шығарды, сонымен қатар ақ емес сайлаушылардың алғашқы сайлауда дауыс беруіне тыйым салу он бесінші түзетуді бұзу екенін шешті. Техас істерінің соңғысы Terry v. Adams (1953) ісінде сот қара нәсілді талапкерлердің демократиялық партияның басшыларының көмегімен ақ нәсілділерді ғана сайлау алдында ұйымдастырған топтан зиянды өтеуді талап етуге құқылы екенін анықтады. Сот Gomillion v. Lightfoot (1960) ісінде герримандерді жою үшін де түзетуді қолданды. Шешімде Алабама штатының Тюскеги қаласының басшылары Тюскеги институтының маңындағы көбінесе қара нәсілді аумақты алып тастау арқылы қала шекарасын қайта сызып, нәсілдік дискриминация жасағаны анықталды. Кейіннен сот осы шешімге сүйене отырып Rice v. Cayetano (2000) ісінде Гавайи істері кеңсесінің сайлауында ата-тегіне негізделген дауыс беруді жойды; үкімде сайлау "ата-тегін нәсілдік анықтама ретінде және нәсілдік мақсат үшін" пайдалану арқылы он бесінші түзетуді бұзды деп танылды. Он бесінші түзетуді сот арқылы күшін жоюдан кейін, "әулеттік ережелерді", ақ нәсілділерге арналған алғашқы сайлауды және басқа да дискриминациялық тәсілдерді тоқтату арқылы Оңтүстік штаттарындағы қара нәсілді сайлаушылардың тіркелуі біртіндеп өсті, 1940 жылы бес пайызды құраса, 1960 жылы жиырма сегіз пайызға жетті. Конгресс 1965 жылғы дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдау үшін он бесінші түзетудің 2-тарауына сәйкес өкілеттіктерін пайдаланды, бұл дауыс беруде нәсілдік теңдікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Дауыс беру құқығы туралы заңның 4 және 5-тарауларында дауыс беру кезінде нәсілдік дискриминация тарихы бар штаттар мен жергілікті үкіметтер өздерінің дауыс беру заңдарына немесе тәжірибелеріне енгізілген барлық өзгерістерді күшіне енгенге дейін федералдық үкіметке бекітуге міндетті болды, бұл процеске "алдын ала келісім" делінеді. 1976 жылға қарай Оңтүстік штатындағы қара нәсілді сайлаушылардың 63 пайызы тіркелді, бұл Оңтүстік ақ нәсілді сайлаушылардың көрсеткішінен бес пайызға ғана кем. Алдын ала келісімді талап ету ережесі жойылмаса да, Конгресс жаңа сақтандыру формуласын қабылдамаса, ол қолданылмайды.