Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі неоарам тілдері Солтүстік-шығыс неоарам тілі (NENA) - Мосул мен Киркукке дейін солтүстікке қарай Ван көліне дейін және оңтүстікке қарай ұзылған Тигр мен Урмия көлі арасында яһудилер мен ассириялық мәсіхшілер бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын сөйлеген неоарам тілінің туысқан диалектілерінің тобы. Ассириялықтардың геноцидінің нәтижесінде христиандық тілде сөйлейтіндер қазіргі Түркия аймағынан қуылды және 1950 жылдардың басында еврей тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі Израильге көшіп барды. Түрік-курд қақтығысы тілшілердің одан әрі жер аударылуына әкелді. 1990 жылдардағы жағдай бойынша, NENA тобының ассириялықтар арасында 500 000-нан аз ғана ағылшын тілінде сөйлейтіндер саны бар, олар Таяу Шығыста және ассириялық диаспорада таралған. 2007 жылы лингвист Джеффри Хан көптеген диалектілер жойылып бара жатқанын және ағылшын тілін жетік білетіндерді табу қиын екенін жазды. Кейбір лингвистер НЕНА, сондай-ақ Туройо мен Млахсоны бір диалекттік континуум ретінде жіктейді.
Northeastern Neo Aramaic (NENA) is a grouping of related dialects of Neo Aramaic spoken before World War I as a vernacular language by Jews and Assyrian Christians between the Tigris and Lake Urmia, stretching north to Lake Van and southwards to Mosul and Kirkuk. As a result of the Assyrian genocide, Christian speakers were forced out of the area that is now Turkey and in the early 1950s most Jewish speakers moved to Israel. The Kurdish Turkish conflict resulted in further dislocations of speaker populations. As of the 1990s, the NENA group had an estimated number of fluent speakers among the Assyrians just below 500,000, spread throughout the Middle East and the Assyrian diaspora. In 2007, linguist Geoffrey Khan wrote that many dialects were nearing extinction with fluent speakers difficult to find. Some linguists classify NENA as well as Turoyo and Mlahso as a single dialect continuum.
Әсерлер
NENA тілдерінде Месопотамияның жойылып кеткен шығыс семиттік аккад тілінен (ассириялықтардың бастапқы тілі) және қазіргі заманда олардың қоршаған тілдерінен: күрд, араб, парсы, азербайжан және түрік тілдерінен қарыздар сөздер мен кейбір грамматикалық ерекшеліктер бар. Бұл тілдерде сол аймақта тұратын яһудилер де, ассириялық мәсіхшілер де сөйлейді. NENA әр түрлілігі яғни яһуди немесе ассириялық. Алайда, бір немесе басқа діни топтардың барлық түрлері топтың барлық басқа мүшелерімен түсінікті емес. Кей жерлерде яһудилер мен ассириялық мәсіхшілер арамей тілінің бір-біріне түсініксіз түрлерін айтады, ал басқа жерлерде олардың тілі бір-біріне өте ұқсас. Бұл айырмашылықтарды NENA қауымдастықтары бірте-бірте үлкен аумаққа таралған шағын топтарға бөлініп кетті, ал кейбіреулері әртүрлі этникалық және діни қуғын-сүргінге байланысты өте мобильді болу керек еді. Классикалық арамей тілінің әсері сириялықтың христиандық түрлері мен таргумизмнің еврей қауымдастықтарына әсері екілік мұраны береді, бұл тілді сеніммен ерекшелейді. NENA түрлерін сөйлейтін көптеген еврейлер, күрд еврейлері, қазір Израильде тұрады, онда Неоарамей тілі қазіргі еврей тілінің үстемдігімен қауіпке ұшырады. Көптеген христиандық НЕНА тілдері, әдетте ассириялықтар, Солтүстік Америкада, Еуропада, Австралияда, Кавказда және басқа жерлерде диаспорада тұрады, бірақ жергілікті қауымдастықтар солтүстік Иракта, оңтүстік-шығыс Түркияда, солтүстік-шығыс Сирияда және солтүстік-батыстағы Иранда қалады.