Чезаре Баронио: Италиялық кардинал және шіркеу тарихшысы

Кіріспе

Италиялық кардинал және шіркеу тарихшысы (1538–1607)

Чезаре Баронио, К. О. (автор ретінде Цезарь Барониус деп те белгілі; 30 тамыз 1538 – 30 маусым 1607) – итальяндық ораториан, кардинал және католик шіркеуінің тарихшысы. Оның ең белгілі еңбектері – 12 томдық (1588–1607) "Екклезиастикалық жылнамалары" ("Ecclesiastical Annals"). Ол қасиеттілікке үміткер және 1845 жылы Папа Бенедикт XIV оны құрметті деп жариялады.

Өмір

Чезаре Баронио 1538 жылдың 31 қазанында Сора герцогтығында (қазіргі Италиядағы Сора қаласы) Камилло Баронио мен оның әйелі Порция Фебонияның жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның отбасы неаполитандық тектен шыққан. Баронио Вероли және Неаполь қалаларында білім алды, 1556 жылдың қазан айында заң оқуын бастады. Француздардың басып кіру қаупіне байланысты, 1557 жылдың 29 қазанында Неапольден Римге сапар шекті, онда заң оқуын жалғастырып, 1561 жылы екі құқық саласында докторлық диплом алды. Ол Сан-Жироламо делла Карита шіркеуіне жақын, Пьяцца Дукадағы (қазіргі Пьяцца Фарнезе) үйге қоныстанды, сол жерде Филипп Нери тұрды. Баронио тез арада Филипп Неридің төңірегіне тартылды, ол дін және философия бойынша интеллектуалдық талқылауларға қызығушылық танытқан дін қызметкерлері мен мирян үшін кездесу орнын ашты. Киелі кітап, шіркеу реформасы, этика және литургия кешкі пікірталастардың негізгі тақырыптары болды. Неридің үйіндегі кешкі жиналыстарға Контрреформацияның ықпалды шіркеу басшылары, мысалы, Карл Борромео, Федерико Борромео, Якопо Садолето және Джан Маттео Гиберти сияқтылар жиі қатысты. Осындай көрнекті гуманистік реформаторлармен және харизматикалық Неримен байланыс жас Барониодағы үлкен өзгерістерге себеп болды. Осының нәтижесінде ол заңға деген қызығушылығын теологияға ауыстырды. 1557 жылы Баронио Филипп Нери құрған Ораторий қауымының мүшесі болды, 1560 жылдың 21 желтоқсанында субдиакондыққа және 1561 жылдың 20 мамырында диакондыққа бекітілді. 1564 жылы дін қызметкеріне тағайындалды. 1593 жылы Филипп Нериден кейін Рим Ораториясының басшысы болды. 1594 жылдан бастап оның мойындаушысы болған Папа Климент VIII оны 1596 жылдың 5 маусымында кардинал етіп тағайындады және Ватикан кітапханасының басшысы қызметін тапсырды. Барониоға 8 маусымда қызыл тоға берілді және 21 маусымда Санти Нерео е Ахиллео кардиналдық шіркеуінің титулы берілді. Баронио осы титулдық шіркеуді қалпына келтірді және 1597 жылы бірнеше қасиетті заттарды көшіру үшін процессия ұйымдастырылды. Сан Грегорио Магно ал Челио шіркеуінің сол жағындағы бақта Барониус Григорийдің алғашқы монастырының құрметіне арнап үш ораторий салдырды. Келесі конклавтарда Баронио екі рет папалыққа үміткер деп есептелді – бұл конклавтар Рим папасы Лев XI және Рим папасы Павел V-ті сайлады. Әр жолы Баронио Испанияның қарсылығына тап болды, себебі оның "Сицилия монархиясы туралы" еңбегінде испан үкіметінің талаптарына қарсы папалық талаптарды қолдаған болатын. Баронионың соңғы күндері Валичелладағы Санта-Мария ораториясында өтті. Ол ораторияның қарапайым ортасында және дін қызметкерлерінің арасында тыныс тапты. Ол 1607 жылдың 30 маусымында қайтыс болды және сол шіркеуге жерленді. 1745 жылы Рим папасы Бенедикт XIV оны "Құрметті" деп жариялады. "Аннальдерде" Баронио "Қараңғы ғасыр" терминін латын тіліндегі saeculum obscurum түрінде қолданды, бұл 888 жылы Каролинг империясының құлауы мен 1046 жылы папа Климент II тұсындағы Григориан реформасының бастапқы белгілері арасындағы кезеңді білдіреді. Оның қателіктеріне қарамастан, әсіресе грек тарихында ол екінші қол ақпаратқа сүйенуге мәжбүр болды, Баронионың жұмысы тарих жазуда адал әрекет ретінде саналады. Сарпи Казобонды "Аннальдердің" жалғандығын жоққа шығаратын жазба жазуға шақырды, сонымен қатар Баронионың ниетіне күмән келдірмеуге ескертті. Баронио сонымен қатар Римдік мартирологияның жаңа басылымын (1586) дайындады, осы барыста тарихи себептерге байланысты сенімсіз деп санайтын жазбаларды сын тұрғысынан қарастырып алып тастады, ал басқаларын өзіне қол жеткізген көздерден тапқандарына сәйкес қосты немесе түзетті. Ол сондай-ақ Коперник пен Галилейдің еңбектеріне қатысты даулар контекстінде: "Киелі кітап бізге жұмаққа қалай бару керектігін үйретеді, аспан қалай қозғалатынын емес" деген сөзін айтқандығымен белгілі. Баронио бұл сөздерді Галилеомен сөйлескенде айтқан болуы мүмкін, және Галилео оны 1615 жылы Ұлы герцогиня Кристинаға жазған хатында келтірген. Венеция тыйымы салынған кезде Баронио "Paraenesis ad rempublicam Venetam" (1606) атты памфлет жариялады. Бұл дағдарысқа қатысты қатаң паптық ұстанымды білдірді. Оған сол жылы Николо Крассоның "Antiparaenesis ad Caesarem Baronium" атты еңбегімен жауап берілді.

Cesare Baronio was born in the Duchy of Sora (present day Sora in Italy) on 31 October 1538, the only child of Camillo Baronio and his wife Porzia Febonia. His family was of Neapolitan origin. Baronio was educated at Veroli and Naples, where he commenced his law studies in October 1556. Because of the fear of an imminent French invasion, he left Naples on 29 October 1557, and traveled to Rome, where he continued his legal studies and obtained a doctorate in utroque iure in 1561. He took up residence in a house on the Piazza Duca, now the Piazza Farnese, not far from the church of San Girolamo della Carità, where Philip Neri lived. Baronio was soon drawn to the circle of Philip Neri, who opened a meeting place for churchmen and laity who were interested in intellectual discussions on religion and philosophy. The Bible, church reform, ethics, and liturgy were some of the main themes of their evening discussions. Among those who frequented the evening meetings at Neri's residence were some of the most influential church leaders of the Counter Reformation Charles Borromeo, Federico Borromeo, Jacopo Sadoleto, and Gian Matteo Giberti, to name a few. Contacts with such illustrious humanist reformers and the charismatic Neri brought about a dramatic change in the young Baronio. As a result he switched his main interest from law to theology. In 1557 Baronio became a member of the Congregation of the Oratory founded by Philip Neri, and was ordained to the subdiaconate on 21 December 1560 and to the diaconate on 20 May 1561. Ordination to the priesthood followed in 1564. He succeeded Philip Neri as superior of the Roman Oratory in 1593. Pope Clement VIII, whose confessor he was from 1594, made him a cardinale on 5 June 1596 and also appointed him to head the Vatican Library. Baronio was given the red hat on 8 June and on 21 June was assigned the title of Cardinal Priest of Santi Nereo e Achilleo. Baronio restored this titular church and in 1597 a procession was held to transfer there a number of relics. In the garden to the left of the Church of San Gregorio Magno al Celio, Baronius commissioned three oratories to commemorate Gregory's original monastery. At subsequent conclaves, Baronio was twice considered to be papabile – the conclaves which in the event elected Pope Leo XI and Pope Paul V. On each occasion, Baronio was opposed by Spain on account of his work "On the Monarchy of Sicily", in which he supported the papal claims against those of the Spanish government. Baronio's last days were spent in the Oratory at Santa Maria in Vallicella. He found solace in the humble surroundings of the Oratory and in the company of his fellow religious. There he died on 30 June 1607, and was buried in that same church. He was named "Venerable", an honor to which Pope Benedict XIV elevated him in 1745. In the Annales, Baronio coined the term "Dark Age" in the Latin form saeculum obscurum, to refer to the period between the end of the Carolingian Empire in 888 and the first inklings of the Gregorian Reform under Pope Clement II in 1046. Notwithstanding its errors, especially in Greek history where he was obliged to depend upon secondhand information, Baronio's work stands as an honest attempt at historiography. Sarpi, in urging Casaubon to write a refutation of the Annales, warned him never to accuse or suspect Baronio of bad faith. Baronio also undertook a new edition of the Roman Martyrology (1586), in the course of his work he applied critical considerations to removed entries he considered implausible for historical reasons, and added or corrected others according to what he found in the sources to which he had access. He is also known for saying, in the context of the controversies about the work of Copernicus and Galileo, "The Bible teaches us how to go to heaven, not how the heavens go." This remark, which Baronio probably made in conversation with Galileo, was cited by the latter in his Letter to the Grand Duchess Christina (1615). At the time of the Venetian Interdict, Baronio published a pamphlet, Paraenesis ad rempublicam Venetam (1606). It took a stringent papalist line on the crisis. It was answered in the same year by the Antiparaenesis ad Caesarem Baronium of Nicolò Crasso.

Өмірбаяндары

Баронионың латын тіліндегі өмірбаянын ораториан Иероним Барнабей (Жироламо Барнабео немесе Барнабо) 1651 жылы «Vita Caesaris Baronii» деген атпен жариялады. Тағы бір ораториан, Раймунд Альберикус (Раймондо Альберичи), 1759 жылдан бастап Баронионың үш томдық хат алмасын редакциялады. Амабель Керрдің (1898) және Генерозо Каленционың («La vita e gli scritti del cardinale Cesare Baronio», Рим 1907) басқа да өмірбаяндары бар. Марио Борреллидің еңбектері де Барониус өмірбаянын толықтыруға үлес қосты.

Қасиетті деп жариялау

Баронио қасиеттілік танытып, зор беделге ие болды, осының нәтижесінде Рим папасы Бенедикт XIV оның қанонизация ісін бастауға рұқсат берді; Баронио 1745 жылғы 12 қаңтарда "Құрметті" деп жарияланды. Оның қанонизация ісін қайта қарау үшін.