Кіріспе

Құдай үкімі өлімнен кейін бірден орын алады Христиандық эсхатологияға сәйкес, бұл дүниеден кеткен (өлген) адамның өлімнен кейін бірден өтетін Құдайдың үкімі, бұл дүниенің соңында барлық адамдардың жалпы үкіміне (немесе Соңғы үкімге) қарама-қайшы келеді.

Ескі Келісім

Ескі Келісімнің немесе апокрифтік жазбалардың ішінде белгілі бір үкімді білдіретін жазулар аз. Бірінші ғасырдағы еврейлердің "Абырайымның заңы" деп аталатын псевдоэпиграфикалық жазбасында жандардың жойылудың кең қақпасынан немесе құтқарылудың тар қақпасынан өтетін белгілі бір сот туралы нақты мәлімет бар. Осы есеп бойынша жеті мыңның бір ғана адамы құтқарылады. Ыбырайымның өсиетін Бета Израиль эфиопиялық яһудилер жазба ретінде қарастырады, бірақ басқа яһуди немесе христиан тобы емес.

Жаңа Келісім

Көптеген христиандар өлгеннен кейін дереу сотталады және сот күнін тыныштықта немесе азапта күтеді деп санайды, өйткені олар Жаңа Келісімнің бірнеше негізгі тармақтарын түсіндіреді. Бұл жерде Мәсіх Лазар мен Дивті өлімнен кейін бірден сыйларын алғандай бейнелейді. Сонда Иса оған: "Сен бүгін-ақ Менімен бірге жұмақта боласың" деп уәде берді. Кейбір христиандар өлім - бұл ұйықтап жатқан кезең, немесе денеде ұйықтап, немесе аралық жағдай, Жер бетінде немесе Ыбырайымның қолында, онда сана жоқ және ешқандай Көктегі іс-әрекет әлі басталмаған ешқандай сот, көкке де, тозаққа да сапар жоқ келесі жазба орындарын түсіндіруге негізделген: "Өлілер ештеңе білмейді. Олар "Аспан, тіпті аспан, Жаратқанның, бірақ жерді адам баласына берді" деп түсіндіреді және олар бұл мәсіхшілер өлген деп санайды, бірақ олар қайта тіріледі деп сенеді, "сенуде өліп, уәделерін алған жоқ, бірақ алыстан көріп, оларды сендірді, және оларды қабылдады". Бұл көзқарас бойынша, Сотталу орын алады, "жетіінші періште дауыстап: "Сенің қаһарың келді, және өлгендердің сотталатын уақыты келді, және сен қызметшілеріңе, пайғамбарларға, сыйлық беруің керек" деп түсіндіреді. Жердегі өмірдің ерекшелігі мен қайталанбайтынына қатысты мынадай сөздер айтылған: "Адамның бір рет өлуі, содан кейін қиямет соты болады".

Ертедегі христиан жазбалары

Кейбір ертедегі шіркеу аталары, олардың арасында, әрине, Юстин, Ириней және Александриялық Климент бар, олар құтқарылғандар Сот Күніне дейін көкке кірмейді деп сенді, ал өлім мен қайта тірілу арасындағы аралықта олар қуанышты мекенде тұрады, соңғы ұлылықтарын күтеді. Мұны мойындау үшін шейіт болғандар мен басқа да қасиеттілердің кейбір топтарына ерекше жағдай жасалды, олар бірден көктегі ең жоғары қуанышқа ие болды. Православтық догматикалық теология бойынша, осы "ерекше соттан" кейін жан қайта тірілгеннен кейін оны күтіп тұрған бақыттылық немесе мәңгілік азапты алдын ала татып көреді. Тертуллиан (б.з. 200 жылы) соңғы сот алдында да жан "ажалға дейін жазасын тартып, жұбаныш алады, ал сонда ол қараңғылық пен салтанатты өмірді күтеді" деп жазған. Римдік Гипполит тәңірлер дүниесіндегі жандардың сотталуын бейнелеп көрсетті. Католик шіркеуінің әулеттерінің бірі - гиппонийлік Августин (430 жылы қайтыс болған) Құдайдың қаласының адам баласы (аңшыл періштелерден тұратын бөлігіне қарағанда) "егер жер бетінде болса, немесе өлімнен өткен адамдардың ішінде болса, денесіз рухтардың жасырын орын-жайларында тынығады" деп жазды. Ол өлгендер өлгенде сотталады және төрт топқа бөлінеді: әдейі ізгілердің, мысалы, қасиеттілер мен шейіттердің орны - жұмақ; қателеспейтін зұлымдар тозақта мәңгілік жазаға кесіледі; екі аралық топқа, толықтай зұлым емес және толықтай жақсы емес, тірілердің дұғаларымен көмектесе алады, бірақ, біріншісі үшін өкініш пен тірілердің дұғалары "өте төзімді" тозақты құрды, ал соңғысы соңғы Сот кезінде көкке кірмес бұрын өкініш оттан өтеді. Бұл идея Батыс христиандығына он екінші ғасырға дейін және одан кейін де ықпал еткен. Батыс христиан дінінде өлгендер мәңгілік тағдырын өлімнен кейін, бірден немесе тазарту орнында тазартылғаннан кейін бастайды. Сот күні өлгендер денелерімен қайта қосылып, мәңгілік тағдырлары жалғасады.

Ортағасырлық ұғымдар

700 жылы) қайтыс болған, өлімнен кейінгі өмірді көрген, содан кейін қайта тірілген адам туралы баяндаған. Бұл аянға сәйкес, өлгендер төрт күйге бөлінеді: тозақта мәңгілікке лайықтылар, сот күні көкке кіретіндер, бірақ жазаланғандар, сот күні көкке кіретіндер, бірақ тыныштықта және көкке кіруге жеткілікті тазалар. "Сумма теология" кітабының қосымшасында Тома Аквиннің шәкірті жан өлгеннен кейін бірден көкке немесе тозаққа кетеді деп айтқан. 1336 жылы Папа Бенедикт XII (13341342) "Бендикт Деус" атты бұқашасын шығарды. Бұл бұқаша жандар өлімнен кейін дереу сыйлық немесе жаза алады деген ілімді растады. Бұл оның алдыңғысы Иоанн XXII (13161334) туындаған дауды аяқтады. 1300 жылдан бастап, "Балалар лимбы" термині пайда болды, ол Әкелер лимбымен қатар дамыды (Аталар Христостың келуін күтіп, Адестегі уақытша мекен) бірақ мәңгілік деп ойланды. Ал "Лимбо" - бұл жәндіктер бақытты өмір сүріп, бақытты көрінуден басқа жазалар тартпайтын орын. Лимбо теологияда кеңінен таралған, бірақ католик ілімінің бір бөлігі ретінде ешқашан анықталмаған.

Реформация тұжырымдамалары

Джон Кальвин өлгендер Сот күнін күтіп жатқанда, өз тағдырына қарай, не бақыт, не азапта болады деп айтқан.

Христиан діндері емес

2040-1640 ж. б. д.) кезінде ежелгі Мысырда "діннің демократияландыруы" тіпті ең кішігірім ізбасарларына мәңгілік өмірдің перспективасын ұсынды, ал адамгершілік қабілеті адамның жарамдылығын анықтаудың басым факторына айналды. Өлім кезінде адам 42 Құдайдың билеушілерінің алдында сотталатын. Егер адам шындық пен дұрыс өмір сүруді білдіретін Маат құдайының өсиеттеріне сәйкес өмір сүрсе, онда оны Озирис патшалығына қош келдіңіз деп қабылдады. Егер кінәлі деп танылса, ол "жейтін" аңға тасталып, мәңгілік өмірден айырылып қалады. Алдымен, ол адам қорқынышты азапқа ұшырап, содан кейін жойылады. Жазаның осы бейнелері ертедегі христиандық және копт мәтіндері арқылы тозақтағы тозақ туралы ортағасырлық түсініктерге әсер еткен болуы мүмкін. Ақталғандар үшін тазарту "Жалын аралы" сипаттамасында кездеседі, онда олар зұлымдық пен қайта туындыны жеңіп шығады. Өйткені, мәңгілік азаптаудың ешбір нұсқасы жоқ, бірақ, ол толығымен жойылып, жоқ болу күйіне түседі. Ежелгі мысырлықтар үшін Құдайдың кешірімі әрқашан басты мәселе болған. 400 жылы) әр жан өлгеннен кейін сотталады және сыйлық алу үшін көкке немесе жазалау үшін жер астына жіберіледі деп жазған. Жазадан кейін жан қайтадан өмір сүреді. Ол сондай-ақ, "Горгий" диалогында өлімнен кейін жандардың сотқа тартылуын сипаттады. Зороастризмнің 9-ғасырлық "Дадестан и дениг" ("Діни шешімдер") мәтініне сәйкес, жан өлгеннен кейін үш күн өткен соң сотталады. Жанның жақсы және жаман істерінің теңгеріміне қарай ол көкке, тозаққа немесе хамистаганға, яғни бейтарап орынға барады. Ол өзінің тиісті орнында қиямет күнін күтеді. Исламда хадис кітаптарына сәйкес, Нәкір мен Мункар періштелері жуырда қайтыс болған жанды тергеп, содан кейін қиямет күніне дейін оның қабірінде бақыт немесе азап күйінде қалады.