Кіріспе
Палестинаға яһудилердің көші-қоны (1881-1903) Бірінші Әлия (העלייה הראשונה), сондай-ақ ауыл шаруашылығы Әлия деп аталады, 1881-1903 жылдар аралығында Османдық Палестинаға яһудилердің көші-қонының (әлия) негізгі толқыны болды. Бұл толқынның көшіп келген яһудилері көбінесе Шығыс Еуропадан және Йеменнен келді, бұл аймақтардағы яһуди қауымдастықтарына қарсы погромалар мен зорлық-зомбылықтан туындады. Шамамен 25000 яһуди көшіп келді. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Еуропаға көшіп келген көптеген яһудилер бірнеше айдан кейін бас тартып, өз елдеріне оралды, көбінесе аштық пен аурудан зардап шекті. Алғашқы Алия кезінде Мошава деп аталатын ауылшаруашылық қоныстары құрылды. Көшіп келгендер әр түрлі кәсіптермен айналысты, соның ішінде ауыл шаруашылығы, сауда және сауда. Осы кезеңнің басында Осман Палестинасындағы еврей халқының саны 26 000-ға жуық болды. Бірінші алия кезінде Еуропа, Африка және Азияның әртүрлі елдерінен көптеген иммигранттар келді. Осы кезеңнің соңында елдегі яһуди халқы шамамен 55 000 - ға дейін өсті. 19 ғасырдың ортасынан бастап Османдық Сирияға иммиграция толқыны болғандықтан (1840 және 1880 жылдар аралығында еврей халқы 9000-дан 23000-ға дейін көтерілді), "Бірінші Алия" термині дау тудырады. Сол уақытқа дейін Шығыс Еуропадан келген яһудилердің барлығы дерлік қазіргі сионисттік идеологиядан емес, практикалық / экономикалық ойлармен біріктірілген жердің қасиеттілігі туралы дәстүрлі идеялардан шабыт алған дәстүрлі яһуди отбасыларынан шыққан.
The First Aliyah (העלייה הראשונה), also known as the agriculture Aliyah, was a major wave of Jewish immigration (aliyah) to Ottoman Palestine between 1881 and 1903. Jews who migrated in this wave came mostly from Eastern Europe and from Yemen, stimulated by pogroms and violence against the Jewish communities in those areas. An estimated 25,000 Jews immigrated. Many of the European Jewish immigrants during the late 19th early 20th century period gave up after a few months and went back to their country of origin, often suffering from hunger and disease. During the first Aliyah, agricultural settlements called Moshava were established. The immigrants engaged in various professions, including agriculture, trade, and commerce. At the beginning of the period, the Jewish population in the Ottoman Palestine was around 26,000. Over the course of the First Aliyah, many immigrants arrived from different countries in Europe, Africa, and Asia. By the end of this period, the Jewish population in the land had grown to approximately 55,000. Because there had been a wave of immigration to Ottoman Syria starting in the mid 19th century (between 1840 and 1880, the Jewish population rose from 9,000 to 23,000), use of the term "First Aliyah" is controversial. Nearly all of the Jews from Eastern Europe before that time came from traditional Jewish families who were not inspired by modern Zionist ideology, but rather by traditional ideas of the holiness of the land combined with practical / economic considerations.
Өмірбаян
Израиль жеріне көшіру XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Еуропадан Батыс әлеміне жаппай көшіру кезеңінде болды. 19 ғасырдың басынан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін шамамен 65 миллион адам, оның ішінде шамамен 4,5 миллион еврей Орталық және Батыс Еуропа мен Американың елдеріне, соның ішінде Солтүстік және Оңтүстік Америка, Австралия және Оңтүстік Африкаға көшіп барды. Яһуди иммигранттарының басым көпшілігі Шығыс Еуропадан АҚШ-қа келді, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Батыс Еуропа, Австралия және Оңтүстік Африкаға қосымша бағыттармен. Исраил жеріне яһуди иммигранттарының аз бөлігі көшіп-қонудың алғашқы толқындары кезінде келді, ал олардың кейбіреулері сол жерде қоныстанды. Шығыс Еуропадан жаппай көшіп-қонудың себептері Еуропа халқының тез өсіп келе жатқан демографиялық саны және олардан туындайтын экономикалық қиындықтар болды. Ресейдің батыс бөлігіндегі, Галисиядағы және Румыниядағы Еврейлер қауымы экономикалық қиындықтарға ұшырады. Яһуди иммигранттарының көпшілігі (негізінен Америкаға көшіп келгендер) қуғын-сүргіннен құтылуды және жеке және экономикалық қауіпсіздігін жақсартуды көздеген отбасылар болды. Азшылықтарды қудалау, антисемитизм, погромалар және Шығыс Еуропадағы, негізінен Ресей империясындағы билік пен жергілікті халықтың қудалауы яһудилердің көшіп кетуін күшейтті. Бұл жағдайда белгілі антисемит оқиғаларына 1881 жылы "Киев погромы", 1882 жылы "Май заңдары" және 1890 жылы Мәскеу еврейлерін шығару кірді.
Ойлау және ниеттер
Бұл көші-қон Израиль жеріне, содан кейін Османдық бақылауындағы, Шығыс Еуропадағы кең көлемді сионисттік белсенділікке әсер етті, бұл басқа көші-қон бағыттарымен салыстырғанда қиын саяси және экономикалық ортаға қарамастан, еврей халқы мен ежелгі жердің арасындағы тарихи және діни байланысты сезінді. Ресей империясындағы кең таралған погромалардан кейін "Киев погромы" (1881) деп аталады; "Авто-эмансипация!" "Хиббат Сион" ұйымы құрылды, оның мүшелері көптеген қалалар мен қалаларда филиалдар ашты, бұл Ресейдегі Елді мекендер аймағындағы еврей халқының бір бөлігінде ұлттық оянуға әкелді, ол Ресей шекарасынан тыс жерлерге дейін созылады. Антисемитизмнің көтерілуі сионисттік қозғалысты танымал етті, ол Еуропалық қоғамдарға интеграциялау көзқарасын алмастырды. 1882 жылы 11 қаңтарда "Сионды сүйетіндердің" бірінші конгресі, Фокани сионисттік конгресі өтті. Оның қатысушылары шамамен 70 000 белсенділерді білдірді, бұл сол кездегі румындық яһудилердің үштен бір бөлігін құрады. Бұл жерде Израиль мен Сирияның жерлерін реттеу жөніндегі орталық комитет құрылды. Бұл Израиль жеріне көшіп келген иммигранттардың ұйымдастырылған топтарымен жұмыс істеген алғашқы ұйым болды. Комитет Дунайдағы Галацтан Израиль жеріне Румыниядағы еврей қауымдастықтарынан иммигранттарды әкелетін экспедиция ұйымдастырды. Комитеттің қызметі арқылы шамамен 1000 алғашқы көшіп келушілердің 600-ге жуығы тоғыз елді мекенге қоныс аударды, оның ішінде Рош Пина мен Зихрон Яков. 1883 жылы комитет қаржылық қиындықтарға ұшырап, Мошава Зихрон Яковтың қаражатын Барон Ротшильдке аударды.
Тарих
Бірінші алия 1881 жылдан 1903 жылға дейін болды және сионистердің қаражаты біткендіктен жоспарланғандай жүрмеді. Ротшильдтер ұйымы сионисттік қозғалысқа сионисттерді қаржыландыру арқылы, ірі елді мекендерді сатып алу арқылы және жаңа елді мекендерді құру арқылы көмектесті. 1880-жылдардың басында алғашқы толқыннан кейін 1890 жылы тағы бір шың болды. 1890 жылы Ресей империясы Ховвей Сионның қызметін ресми түрде мақұлдады. Сол жылы Яффада "Одесса комитеті" өз жұмысын бастады. Бұл ұйымның мақсаты - Орысстандағы Ховвей Сионның қызметі нәтижесінде келген иммигранттарды Османдық Сирияға қабылдау еді. Сонымен қатар, Ресей еврейлерінің жағдайы нашарлады, өйткені билік яһудилерді бизнес пен саудадан қуып жіберді және Мәскеу яһудилерден толығымен тазартылды. Осман билігі 1882 жылдың қарашасында еврейлердің елге көшіп келуін мойындады. Олар 1880-жылдардың басында бұл үлкен еврей ұлттық жоспарының бір бөлігі екенін түсінді. Сондықтан олар яһудилердің елге кіруіне шектеулер енгізді. 1882 жылы мамыр айында Румыниядан келген екі еврей өкілімен кездесу кезінде яһудилер қоныстануына сұлтанның рұқсатына қарамастан шектеулер енгізілді. Осы шектеулер мен иммигранттар кездестірген қиындықтар иммиграцияның көлемін азайтты.
Йеменнен
Йеменден көшіп келгендердің алғашқы тобы Шығыс Еуропалық яһудилердің көпшілігі Палестинаға келгенге дейін шамамен жеті ай бұрын келді. Осман империясындағы өзгерістерге байланысты азаматтар еркін қозғала алды, ал 1869 жылы Суэц каналы ашылғаннан кейін, Йеменнен Осман Сириясына дейінгі жол уақытын қысқартты. Кейбір йемендік яһудилер осы өзгерістерді және "Қасиетті елде" болып жатқан жаңа оқиғаларды құтқарылу уақыты жақындап қалғанын білдіретін көктегі белгілер деп түсіндірді. Олар Осман империясының Сирия аймағына қоныстанғаннан кейін, олар күткен мессиялық дәуірдің басталуына ықпал етеді деп сенді. Йеменнен Иерусалимге (Оттомандық Сирия) Мутасаррифатқа көшіп-қону 1881 жылдың басында басталды және 1914 жылға дейін үзіліссіз жалғасты. Осы уақыт аралығында Йемендегі еврейлердің 10%-ы елден кетіп қалды. 1881-1882 жылдары бірнеше жүз еврей Санадан және жақын маңдағы бірнеше елді мекендерден кетіп қалды. Бұл толқынның соңынан 1914 жылға дейін Осман империясының Сирия провинцияларына көшіп-қонуды жалғастырған басқа да Йеменнің орталық бөлігінен келген яһудилер келді. Бұл топтардың басым көпшілігі Иерусалим мен Яффаға көшіп барды. 1884 жылы кейбір отбасылар Силуанның Иерусалим ауданындағы Йемендік ауыл Кфар Хашилоах деп аталатын жаңа салынған ауданда қоныстанды және Ескі Йемен синагогасын салды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын 1906 жылы басталған және 1914 жылға дейін жалғасқан тағы бір толқын болды. Йемәндік жүздеген яһудилер Осман империясының Сириясына жол тартып, ауыл шаруашылығы қоныстарына қоныстанды. Осы қозғалыстардан кейін Дүниежүзілік сионисттік ұйым еврейлерді Израиль еліне көшіп келуге шақыру үшін Шмуэль Явнеелиді Йеменге жіберді. Явне'ели 1911 жылдың басында Йеменге жетіп, 1912 жылдың сәуірінде Османдық Сирияға оралды. Явнеелидің күш-жігерінің арқасында 1000-ға жуық еврей орталық және оңтүстік Йеменді тастап кетті, ал 1914 жылға дейін тағы бірнеше жүз адам келді.