Кіріспе
Польша партизаны (1901-1986) Генрих Волинский (1901-1986) - Екінші дүниежүзілік соғыста поляк қарсылық қозғалысының мүшесі, атап айтқанда, Армия Крайова (АК), онда ол полковник дәрежесіне жетті. Ол АК-ның Ақпарат және үгіт-насихат бюросының "Иудейлер бөлімінің" басшысы болды. Оның құпия аты "Вацлав" болды. "Яд Вашем" оны "Халықтардың әділ адамдарының" қатарына енгізді. Ол өзі 25 яһудиді бірнеше күнден бірнеше аптаға дейін пәтерінде ұстады.
Henryk Woliński (1901–1986) was a member of the Polish resistance movement in World War II, specifically the Armia Krajowa (AK), where he reached the rank of colonel. He was the head of the "Jewish Department" in AK's Bureau of Information and Propaganda. His codename was "Wacław". He was recognized by Yad Vashem as one of the Righteous among the Nations. He himself harbored in his apartment over 25 Jews for a period going from a few days to several weeks.
Өмір
Волинский 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға немістер шабуыл жасамас бұрын Варшава әкімшілігінде заңгер болған. Оның еврей әйелі және көптеген еврей серіктестері мен достары болды, олардың көбі Польша адвокаттар алқасынан, ол геттоның әкімшілігіне қатысқан еврей интеллигенциясымен байланыста болды және ол поляктар ұйымдастырған еврейлерге қолдау көрсетумен тез араласты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Польшаның жер асты ұйымы алғашқы еврей жер асты ұйымына қарағанда әлдеқайда тез ұйымдасты, сондықтан бастапқыда Польшаның жер асты билігі яһудилермен бейресми байланыста болды. Польша билігі көп ұзамай Геттодағы және одан тыс жердегі еврей қауымдастықтарымен байланыс орнатқан, бұл Бундтың Польша социалистік партиясы арқылы және Хехалуцпен Польша скауттары қауымдастығы мен Александр Каминский арқылы. Уақыт өте келе поляк және еврей жасырын топтары жетіліп, жаңа ұйымдар пайда болды. 1942 жылдың 1 ақпанында Волинский АК-ның "Komenda Główna" ақпараттық және пропаганда бюросының "Еврейлік бөлімнің" (немесе "Referat Żydowski") басшысы болды және Польшаның жер аударылудағы үкіметін Холокост туралы ақпаратпен қамтамасыз етті. Волинский Лондондағы Польшаның жер асты үкіметінің баяндамасының авторларының бірі болды. Ол 1942 жылдың 22 шілдесінен бастап қыркүйек айының ортасына дейін созылып, 300 мыңнан астам еврейлер "Шығысқа жұмыс істеуге көшіру" деген сылтаумен Варшава геттосынан Treblinka-ға көшірілді. Ол теміржолшылардан пойыздар мен ондағы адамдардың саны туралы күнделікті есептерді алады, және ол бұл есептерді Витольд Пилецкийден алған болуы мүмкін, АК операторы, лагерьдегі қарсылықты ұйымдастыру және зұлымдықтар туралы ақпарат беру үшін Аушвицте тұтқындауға ерікті түрде келген жалғыз адам болды. Волинскийдің желісі арқылы Лондондағы поляк үкіметі одақтас үкіметтерді және батыс бұқаралық ақпарат құралдарын Польшадағы, әсіресе оның еврей халқына қарсы неміс қылмыстарының үлкендігі туралы хабардар ете алды, алайда бұл хабарламалардың көпшілігі Батыс елдерінде асыра айтылған деп бағаланды. Волинский поляк жер астындағы Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB, немесе еврейлер күресу қауымдастығы) ұйымымен байланыс қызметін атқарды. Арий Вильнер үшін ZOB-дың еврей байланысы және Żegota еврей басшылары үшін Волинский Armia Krajowa-дағы негізгі байланыс болды. Ол сондай-ақ Żegota еврейлерге көмек көрсету жөніндегі кеңес құру бастамасымен шыққан адамдардың бірі болды. Оның қызметі көптеген яһудилерге бас бостандығынан айыру үшін жұмыс рұқсат қағаздарын және баспана беруді қамтамасыз етті. Сонымен қатар ол еврейлердің жер астындағы күштеріне қару-жарақтар да сатып алды. Соңғы көмек аз болды, орасан зор қажеттіліктерге жеткіліксіз болды, бірақ АК-ның өзі қару-жарақ пен оқ-дәрілердің өте шектеулі мөлшерінде болды және Варшава көтерілісі кезінде Варшава геттосы көтерілісінен бір жарым жыл өткен соң поляк көтерілісшілері геттодағы жауынгерлерге қарағанда тіпті аз жабдықталған. Волинский АХ командасында еврейлерді қолдаған кез келген әрекетті қолдаған күшті дауыс болғандығы белгілі. Ол Żegota ұясын басқарды, ол 300-ге жуық яһудиді құтқарды, ал өзі 25 яһудиді бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін өз пәтерінде сақтады. Соғыстан кейін Волинскийді Яд Вашем халықтардың әділдерінің бірі деп таныды. Ол 1986 жылы қайтыс болды. 2008 жылы Волинскиге қайтыс болғаннан кейін Польша Реститута орденінің Командирлік кресті берілді.