Кіріспе

Бастапқыда Рой Бхаскар өзінің "Ғылымның реалистік теориясы" (1975) кітабында трансценденттік реализм - бұл бастапқыда позитивизм мен герменевтиканың эпистемиялық реализміне қарсы дәлел ретінде әзірленген ғылым философиясы. Бұл позиция Бхаскардың белгілі бір онтологиялық және эпистемологиялық ұстанымдар үшін трансценденттік аргументтеріне негізделген, бұл ғылыми білімнің болуы үшін шындықтың қандай болуы керектігіне негізделген. Трансценденталды реализм туралы жалпы түсінік негізінен Эндрю Сейердің "Реализм және әлеуметтік ғылым" еңбегіне негізделген.

Транзитивті және транзитивті емес салалар

Ғылымның реалистік теориясы парадокспен басталады: адамдар білімді әлеуметтік іс-әрекеттің нәтижесі ретінде қалай жасайды және сонымен бірге білім адамдар шығармайтын заттардың "білімі" болып табылады. Біріншісі Кухнидің ғылыми қауымдастықтардың білімді қалай дамытатыны туралы дәлелдеріне сүйене отырып, барлық байқаулар бұрын алынған түсініктерге негізделген теорияға негізделгенін айтады. Осылайша, білім - нақты әлемді байқау арқылы фактілерді тікелей алу деген нағыз реалистік көзқарас емес, керісінше білім қателіктерге ұшырайды. Бұл онтологиялық позиция білімнің транзитивті доманы ретінде сипатталады, өйткені білім уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Парадокстың екінші бөлігі адамдар бар ма, жоқ па, немесе олар нақты әлем туралы білсе де, бар және бірдей әрекет ететін нақты әлемге негізделген деп мәлімделеді. Бұл білімнің өтелмейтін саласы деп сипатталады. Онтологияны эпистемологияға дейін азайту эпистемиялық қателік деп аталады, Бхаскардың айтуынша, бұл қателік соңғы 300 жылдағы ғылым философиясында қайта-қайта жасалды.

Нақты, нақты және эмпирикалық

Трансценденталды реализмнің баяндауы бойынша әлем тек нақты әлемге және біздің оған деген білімімізге ғана бөлінбейді, сонымен қатар ол нақты, нақты және эмпирикалық болып бөлінеді. Реалдық - бұл бар нәрселердің (яғни нақты әлемнің) өтелмейтін доманы: заттар, олардың құрылымдары және олардың себептік күші. Бұл нысандар мен құрылымдар белгілі бір іс-әрекет жасай алса да, бұл іс-әрекеттер жүзеге аспауы мүмкін екенін ескеру маңызды. Бұл шын мәнінде орын алатын оқиғаларды тудырады, адамдар олардың бар-жоғына қарамастан. Эмпирикалық тұрғыда адамдар өмірде көрген оқиғалар туралы айтылады.

Қабатталу және пайда болу

Трансценденталды реализм қабатталған шындықты одан әрі дәлелдейді. Объектілер арасындағы қатынастар және олардың себептік күштерінің комбинациялары себептік күштерге ие жаңа құрылымдарды құруы мүмкін. Бұған мысал ретінде суды аламыз, ол отты сөндіруге қабілетті, бірақ ол отты жандыруға қабілетті сутек пен оттегінен тұрады. Бұл қабатталу барлық ғылымдарға: физикаға, химияға, биологияға, социологияға және т.б. Бұл әлеуметтанудағы объектілер еңбек нарығы, капитализм және т.б. физика сияқты шынайы. Бұл редукционисттік позиция емес: әр қабат объекттерге және олардың төменгі қабаттардағы қатынастарына тәуелді болса да; себептік күштердің айырмашылығы олардың міндетті түрде әртүрлі объектілер екенін білдіреді.

Себеп-салдарлық байланысы және механизмдері

Ғылымның басқа философиялары Хьюм дәстүріне негізделген, себептілік оқиғалар тізбегінің тұрақтылығына негізделген деп санайды. Трансценденталды реализм үшін себеп-салдар түсінігінің салмағы аз - "бір нәрсенің болуына себепші болғанның біз оны қанша рет байқағанымызға қатысы жоқ". {Sayer, 2000, p.14} оқиғаларға сілтеме жасаудың орнына трансценденттік реализм себептік механизмдерге, оқиғаларға себеп болатын объектілердің ішкі процестеріне сілтеме жасайды. Бұл механизмдер ұйықтап қалуы мүмкін немесе бір-біріне қарсы әрекет етіп, оқиғалардың болуына жол бермеуі мүмкін.