Кіріспе

Висконсин Митчеллге қарсы, 508 U. S. 476 (1993), АҚШ Жоғарғы Сотының жеккөрушілік қылмыстары үшін күшейтілген жазалар қылмыстық айыпталушылардың Бірінші түзету құқығын бұзбайды деген шешімі бойынша шығарылған іс. Бұл жеккөрушілік қылмыстары туралы заңға қатысты Бірінші түзетуде сөз бостандығы туралы дәлелдермен байланысты маңызды прецедент болды. Шындығында, Сот мемлекет қылмыс жасалды ма, әлде бастапқыда жасалды ма деп қарастыра алады деп шешті, өйткені ол қорғалған сыныпқа жататын құрбанның мәртебесіне байланысты.

Негізгі мәліметтер

Жауапкер Тодд Митчелл Висконсин штатының Кеноша қаласында орналасқан пәтер кешенінде афроамерикалықтар тобымен бірге болды. Бұл топтың мүшелері "Миссисипидің жанып жатқан жері" атты фильмді талқылап отырды; әсіресе, ақ нәсілді ер адам дұға етіп жатқан қара нәсілді баланы ұрып-соққан көрініс. Жауапкердің даусыз фактілеріне сәйкес, төменгі сатыдағы сотқа берілген арызда топ ішімдік ішіп, үй ішінде болған оқиға туралы талқылап, кейіннен пәтер кешенінен тыс жерге көшіп кеткен. Сыртында олармен Митчелл қосылды және оқиға орнын одан әрі талқылады. Барлығының ашу-ызасын көріп, Митчелл топқа: "Сендер ақ нәсілді адамдарға шабуыл жасағың келіп пе?" - деп сұрады. Митчелл мен топ көшеден қарап, Грегори Реддикті, он төрт жасар ақ түсті жігітті көрді, ол жақын маңдағы пицца дүкенінен үйге қарай жүрді. Митчелл топқа бұрылып: "Барлығыңыз біреуді егіп тастағыңыз келе ме? Мынау ақ жігіт, барып алып кел" депті. Митчелл үшке дейін санап, солға және оңға сілтеп, оны қоршауға алу керектігін білдірді. Содан кейін олардың он шақтысы Реддиктің артынан жүгіріп кетті, көбісі оған қарай жүгірді. Топтың бір мүшесі Реддикті жерге жығып, тепкіледі. Кейін Реддикті бірнеше шабуылшы қоршап алды. Олар оны 5 минут бойы тепкілеп, ұрып, таптап жүрді. Реддикті ұрып-соғудан кейін ол жерге құлап, есінен танып қалды, ал шабуылшылардың бірі оны өлтіргенін айтты. Кейін тағы біреуі Реддиктің "Британдық рыцарь" кроссовкаларын алып, кейін Митчеллмен бірге оның пәтер кешенінде көрсетті. Полиция Реддикті сәлден соң есінен танып қалды. Ол ауруханада төрт күн комада болды; жазбада оның барлық дене жарақаттарынан толық айыққандығы көрсетілген. Аймақ соты Митчеллді төрт жылға бас бостандығынан айырды. Митчелл Висконсин округінің сотының шешіміне апелляция беріп, Висконсин заңдары оның Бірінші түзетудегі құқықтарын конституциялық тұрғыдан бұзғанын мәлімдеді. Висконсин апелляциялық соты шағымды қабылдамады, бірақ Висконсин Жоғарғы соты бұл заң бірінші түзетуді тікелей бұзады деп, оны кері қайтарып, "заң шығарушы орган қорлаушы деп санаған нәрсеге жаза береді" деп дәлелдеді. Ол Висконсин штатының заң құрбанды таңдаған "әрекетті" ғана жазалайтынын, ал заң айыпталушының құрбанды таңдауының себебін жазалайтынын айтты. Бұл конституциялық заңда жасалуы тиіс маңызды айырмашылық болды, ал Висконсин Жоғарғы Соты АҚШ Жоғарғы Сотының R. A. V. v. St. Paul деген шешімін қолдана отырып, бұл заң "өзгеше ойлауды" қылмыстық деп жариялады. Сонымен қатар, Висконсин Жоғарғы Соты заңның конституциялық тұрғыдан тым кең екенін айтып, адамның құрбандығын тыйым салынған жолмен таңдағанын дәлелдеу үшін мемлекет адамның бұрын сөйлеген сөзінің дәлелін енгізуі керек деп түсіндірді. Сот бұл сөз бостандығына "қатерлі әсерін тигізеді" деп ойлады, өйткені адамдар өздерінің болашақтағы жазаларын арттыру үшін соттың алдында өздеріне қарсы қолданылуы мүмкін деп қорқып, фанатизмнің көрінуінен аулақ болуға тырысты. Сот өз пікірін осы мәселеге қатысты дискриминацияға қарсы заңдардан ерекшеледі, олар конституциялық деп танылған, бұл заңның осы жағдайда "жәбірленушілерді таңдаудың субъективті психикалық процесін" жазалайтынын, ал бұрын қабылданған дискриминацияға қарсы заңдар "объективті дискриминациялық әрекеттерді" жазалайтынын мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы Соты куәлік беру туралы шешімді мақұлдады.

АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі

Бір дауысты сотқа жазған хатында бас судья Уильям Ренквист Висконсин заңының мәні бойынша федералды дискриминацияға қарсы заңмен бірдей мақсатқа қызмет еткенін түсіндірді. R.A.V. заңдарында күшін жойған қаулы сөз білдіруді мақсат еткен болса, бұл жағдайда заң өзіндік көркем емес мінез-құлыққа бағытталған, керісінше, зорлық-зомбылыққа бағытталған. Соттың тағы бір сөзіне қарағанда, Висконсин штаты бейтараптықпен негізделген қылмыстар үшін жазаны жеңілдетуге құқылы, өйткені бұл қылмыстардың кері әсерін болдырмау үшін маңызды. Аталған екіншілік әсерлердің арасында жағымсыз ниетпен жасалған қылмыстың өш алуды қоздыру, жәбірленушіге үлкен эмоциялық күйзеліс келтіру және қоғамда тәртіпсіздікті қоздыру ықтималдығының артуы болды. Соттың түсіндіруінше, мұндай екіншілік әсерлер жазаны күшейту үшін жеткілікті себеп болды, әсіресе егер, жоғарыда айтылғандай, заң сенімдер мен мәлімдемелерді нақты көздемесе. Митчеллдің тарапынан келтірілген "қатысу әсері" туралы дәлелге қатысты Сот "бұл дәлелдеудің еш негізін таппағанын" айтты. Сот бұл негіздеме заңның конституциялық кеңдігіне шынайы шағым жасауға негіз бола алмайтындай шамадан тыс шынайы сипатқа ие деп тапты. "Мұнайлы көлікті абайсызда пайдалану" (пикіріне сілтеме жасалған) сияқты кішігірім қылмыстар нәсілдік негізде жасалуы мүмкін емес болғандықтан, Сот бұл жарғыны тым кең ауқымды деп санау үшін азаматтың өздерінің фанатикалық сенімдерін белсенді түрде басып тастау перспективасын қарастыру керектігін айтты, өйткені олар оны ұрлық, соққы немесе кісі өлтіру сияқты ауыр қылмыс үшін сот кезінде өзіне қарсы қолдануға болады деп сенді. Соңында Сот сотталушының бұрын сөйлеген сөзіне дәлел ретінде сотқа ұсынудың әдеттегі жағдай екенін атап өтті. Бұл сот процесіндегі құрал, көбінесе айыпталушының ниеті туралы анықтауда маңызды рөл атқарады. Жоғарыда аталған себептер бойынша Сот Висконсин Жоғарғы Сотының шешімін өзгертіп, істі төменгі сатыдағы сотқа соңғы іс жүргізу үшін қайта жіберді.