Кіріспе

Германияның Гессен аймағындағы Лимбург Вейльбург ауданындағы шағын қала. Хадамар қала шетінде орналасқан Сот психиатриясы клиникасы / Әлеуметтік психиатрия орталығымен танымал. Қала сыртындағы ғимараттарда Хадамар мемориалы орналасқан. Бұл нацистік режим кезінде NS Tötungsanstalt Hadamar-да мүгедектер мен психикалық аурулар бар адамдарды өлтіргенді еске түсіреді.

Орналасқан жері

Хадамар Лимбургтен солтүстікке қарай 7 км жерде, Кёльн мен Франкфурт-на-Майне арасында, Вестервальдтың оңтүстік шетінде, теңіз деңгейінен 120-390 м биіктікте орналасқан.

Көршілес қауымдастықтар

Хадамар солтүстігінде Дорнбург, Эльбталь және Вальдбрунн, шығысында Беселих, оңтүстігінде Лимбург қаласы мен Эльц (барлығы Лимбург Вейльбург) және батысында Хундзанген (Рейнланд-Пфальц аймағындағы Вестервальд округінде) қауымдастықтарымен шектеседі.

Тарих

Хадамар аймағының қоныстануының ең көне куәлерінің бірі - Хадамар Нидерзеуцхаймдағы Вартаберг мәдениетінен шыққан, сондықтан шамамен 5000 жыл бұрынғы цист (мегалиттерді де қараңыз). Оберзеуцхаймнан тағы бір қабір табылды, бірақ ол бөлшектеніп, Хахенбургтегі (Вестервальдкрейс) сарай бағында қайта құрастырылды. Қазіргі кездегі барлық қауымдардың ішінде Обервейер мен Нидервейер алғаш рет 772 жылы құжаттарда аталған. Қаланың атауы алғаш рет 832 жылы Каролингтермен алмасу құжатында айтылған. Қазіргі уақытта Эльббах өзенінің жағалауындағы Ренессанс сарайы орналасқан жерде, Рейнгаудағы Эбербах аббатшылығының цистерциан монахтары 13 ғасырда модельдік ферманы жұмыс істеді, оны 1320 жылы граф Эмих фон Нассау Хадамар сатып алып, қорғандағы қамалға айналдырды. 1324 жылы император Людвиг IV оған Франкфурт қала құқығын берді. 1430 жылы жыл сайынғы жәрмеңке болғандығы белгілі. XVI ғасырда болған апатты өрттен кейін, XVII ғасырда қаланың сыртқы келбеті қатты өзгерді. Қаланың графы, кейіннен ханзада Иоганн Людвиг фон Нассау Хадамар (15901653) жаңа құрылыс жұмыстарына алғысын білдірді. Ол ескі қамалдық қамалды өзінің резиденциясы ретінде Ренессанс сарайына кеңейтті, ал барокколық жаңа қаланың көшелерін кең базарлар мен қоғамдық фонтандармен тор үлгісінде орналастырды. Принц францискандықтарды қалаға шақырды, монастырь құрылысына қаржылай қолдау көрсетті және 1630 жылы Хадамарда Иса қоғамын құруды қарастырды. Иоганн Людвиг фон Нассау Хадамар император оны Уэстфалия бейбітшілігі туралы келіссөздердің бас комиссары етіп тағайындаған кезде өзінің әмірлік иелігін белгілі бір маңыздылыққа жеткізді, бұл соңымен Отыз жылдық соғысқа тоқтам жасады. Ол бейбітшілік туралы келісімге бірінші болып қол қойды. 1650 жылы ханзада болып тағайындалды, осылайша Хадамар резиденция қаласына айналды. Бірнеше рет қайтадан дінге келгеннен кейін, Иоганн Людвиг 1629 жылы қайтадан католик болды және 1652 жылы гимназия құрған Хадамарда иезуиттер тұруға жағдай жасады. Ханзада Иоганн Людвиг осы иезуит гимназиясынан шыққан және әлі күнге дейін Хадамарда бар жалпы білім беретін мектептің есімі. "Хадамар бароккосы" құрбандық үстелінің өнер саласында маңызды орын алды. "Хадамар бароккосы" және "Хадамар мектебі" (неміс тілінде Хадамар бароккосы және Хадамар шкуле) терминдері бұрынғы Насау Хадамар княздігінің аумағында жиі қолданылады, бірақ оның қалай пайда болғаны және таралуы, оның мәні мен өнер тарихымен байланысы көбінесе белгісіз. Бұл туралы 70-80 жыл бұрын архивтен алынған деректерден белгілі болды. Жаңа зерттеулер, әсіресе, Людвиг Барон Дёрьидің 1970-жылдардан бері жариялаған еңбектері арқылы. "Хадамар мектебінің" ең үздік төрт мүсіншісі Мартин Волк, Жохан Валентин Нойдекер Үлкен, Жохан Нойдекер Кіші және Жохан Теодор Тюрингер болды. Ежелгі уақытта олардың есімдері қаладағы көшелерге берілді. Бүгінгі Әлеуметтік психиатрия орталығының бабасы 1883 жылы Мёнхбергтегі бұрынғы францискан монастырының жанында салынған. Архитекторы - құрылыс кеңесшісі (Баурат) Эдуард Зайс, ол жаңа ғимаратты өзінің бұрынғы жұмыстарының бірі - 30 жыл бұрын жасалған Klinik für Psychiatrie und Psychotherapie Eichberg үлгісі ретінде пайдаланып, нақты орналастырды. Бұл мекеме Висбаденнің Regierungsbezirk-те босқындарды интернаттау және қайта тәрбиелеу үшін жұмыс үйі ретінде қызмет етті және ерлер үшін 236 және әйелдер үшін 80 орын болды. Көршілес бұрынғы монастырда сол уақытта Хадамар мен шеттегі ауылдардан келген ауыл кедейлеріне арналған мекеме (Ландарме) құрылды, ол қатаң түрде басқарылмайтын және ондағаннан астам тұтқыны бар. 1906 жылы Corrigendenanstalt психикалық ауруларға арналған мекемеге айналдырылды. Нацистік Германияда 1941 жылдан бастап НС Тотунгсансталт Хадамарда (қазіргі неміс тілінде "Хадамар нацистік өлтіру мекемесі") Мёнхбергтегі мемлекеттік денсаулық сақтау және күтім мекемесі, кем дегенде 14494 мүгедек немесе психикалық ауру адамдар, сонымен қатар Нюрнберг заңдары бойынша "жартылай еврейлер" және Остербайтер ("Шығыс жұмысшылары") деп аталатын адамдар өлтірілді. Бүгінде осы қылмыстарды еске алу үшін мемориал орнатылды. Қазіргі уақытта мұнда сот психиатриясы клиникасы орналасқан. Хадамардағы яһудилердің көпшілігі алыста орналасқан лагерьлерде өлтірілді. Тек 1942 жылы 19 еврейді алып кетіп, өлтірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл жерге Судет аймағынан неміс тілді босқындар отбасылары келді. Олар өздерімен бірге шыны қолөнерін алып келді және бизнес құрды, бұл өз кезегінде бүкіл Германияд...

Елтаңба

Хадамардың қарулары XV ғасырдың аяғында Хадамар қаласында және оның маңындағы ауылдарда қолданылып жүрген мөр бейнесімен байланысты. Қолындағы айқышпен тыныштықты, қылышпен күшті білдіреді.

Негізгі көрікті жерлер

Ескі қалада (Альтштадт) көптеген ағаштан жасалған ғимараттар сақталған, олардың ішінде 1639 жылы салынған Ратуша (Ратаус) және Лимбург қақпасындағы иезуит мектеп-интернаты (17 ғасырдың басында) (Лимбург порты). Сондықтан да Хадамар Германияның "Timber Frame Road" жолында орналасқан. Готикалық Liebfrauenkirche Елбахта 1376 жылға дейін салынған және 1818 жылға дейін қала шіркеуі ретінде қызмет етті. Ғибадатхана мұнарасында сыңғырлаған қоңырау отыз жылдық соғыс кезінен шыққан, сондықтан ол әлі күнге дейін қолданылып жүрген Германияның ең көне қоңырауларының бірі болып табылады. Қазіргі уақытта қала шіркеуі болып қызмет ететін Барокко стилідегі Иоганн Непомук шіркеуі иезуиттердің резиденциясының (1756 - 1758 ж. Мёнхбергтегі Эгидиенкирхе (Сент-Джайлс шіркеуі) 1632-1816 жылдар аралығында францискан монастырының бір бөлігі болды. Мұнда Нассау Хадамар әулетінің 31 мүшесі жерленген. Ескі қала үстінде Барокколық Herzenbergkapelle (шатыр 1676 жылы салынған) орналасқан, онда Хадамар князьдерінің жүректері жерленген. Барлық шіркеулер "Хадамар барокко" стилімен безендірілген. Синагога да сақталған. Қазіргі таңда ғимаратта еврей өмірі туралы тұрақты көрме орналасқан. Ескі қаланың шетінде, Эльбахта бұрынғы Нассау резиденциясы, Шлосс Хадамар тұр, оның қорасында қалалық музей орналасқан. Қала ішінде екі ескі көпір сақталған, олар - Steinerne Brücke ( Stone Bridge) және St. Wendelinbrücke. Герценбергкапельде гүлбақ орнатылған. Шамамен 3 000 м2 жерді алып, шамамен 2 000 гүлден тұратын 160-тан астам сорттар отырғызылды.

Көлік

Хадамар қаласы Бундесстрассе 54 жолда Зигеннен Лимбургке дейін орналасқан. Хадамар Верхний Вестервальд темір жолының (Oberwesterwaldbahn) Лимбург пен Ау. Осы жерден Кельн, Кобленц, Франкфурт-на-Майне және Висбаден қалаларына тікелей жетуге болады.

Білім

Қалада бес бастауыш мектеп бар, олардың әрқайсысы Хадамар, Нидерхадамар, Нидерзеуцхайм, Оберзеуцхайм және Штайнбах қалаларында орналасқан. Орта білімді "Fürst Johann Ludwig Schule" жалпы білім беретін мектепте, оның Hauptschule, Realschule және Gymnasium бөлімдері бар. Мектептің тамақтандыру аймағы қаладан тыс жерлерге жетеді. Сонымен қатар, Хадамар - шыны жасаушыларды оқыту орталығы. Мұнда шынышы кәсіптерінің федералды кәсіптік мектебі және Эрвин Штайн Шкуле (мемлекеттік шыны кәсіптері мектебі) орналасқан. Эрвин Штайн Школесі Гессен мемлекетінің конституциясының негізін қалаушылардың бірі Эрвин Штайнның есімімен аталған. Хадамарда "Музыкалық мектеп-интернат" орналасқан, онда Лимбургтің Домсингкнайбендері оқытылады.