Кіріспе
Өлген кеміргіштердің туысы Плотозавр ("суайтқыш кеміргіш") - қазіргі Солтүстік Америкада жоғарғы креда (Маастрихт) дәуірінде өмір сүрген мозазаврлардың жойылған туысы. Тек бір түрі ғана танылған, П. бенисони, Беркли палеонтологы Чарльз Льюис Камп 1942 жылы Калифорнияда табылған окаменелілерден сипаттаған. Бастапқыда Kolposaurus (мәнісі "балық кеміргіш") деп аталды, 1951 жылы Камп бұл атаудың нотозаврдың бір түріне берілгенін анықтаған кезде Plotosaurus деп өзгертілді. Басқа мозазауридтерден айырмашылығы, Плотозаврдың морфологиясы иктиозаврлардың морфологиясына ұқсас, бұл оның жақын туыстарына қарағанда жүзуге бейімделуінің әлдеқайда озық екенін көрсетеді.
Plotosaurus ("swimmer lizard") is an extinct genus of mosasaurs who lived during the Upper Cretaceous (Maastrichtian) in what is now North America. Only one species is recognized, P. bennisoni, described by Berkeley paleontologist Charles Lewis Camp in 1942 from fossils discovered in California. Originally named Kolposaurus (meaning "bay lizard"), it was changed to Plotosaurus in 1951 when Camp discovered that the name had already been assigned to a type of nothosaur. Unlike other mosasaurids, Plotosaurus possesses a morphology converging with those of ichthyosaurs, suggesting a much more advanced swimming adaptation than some of its close relatives.
Ашылуы және атауы
Плотозаврдың ең алғашқы сипатталған үлгілері 20 ғасырдың басында Калифорниядағы Сан-Хоакин алқабындағы Морено формациясының шөгінділерінен табылды. Біріншісі - 1918 немесе 1920 жылдары Оукленд қаласының тұрғыны Герман Г. Уокер Паноч төбелерін зерттеу кезінде жинаған құйрық омыртқаларының жұбы. Олар Калифорния университеті, Беркли палеонтология мұражайына UCMP 36050 каталогы бойынша сыйға тартылды. 1936 жылдың маусым айында Густин қаласының Алан Беннисон есімді орта мектеп оқушысы Паттерсон маңындағы шиферлі төбелерде хадрозаврдың қалдықтарының жанында үш омыртқа тапты, олардың екеуін UC Berkeley-ге UCMP 32943 ретінде берді. Беннисонды геологияға ғылым мұғалімі М. Меррилл Томпсон шыдамды етті және қоршаған төбелердің стратиграфиясын зерттеуді жалғастырды. Бұл нәтижелі болды, өйткені 1937 жылы ол Диабло жотасындағы соңғы кредалық төсектерді зерттеу кезінде Пачеко асуы маңындағы сұр құмтасты төбелерден ішінара қаңқа тапты. Беннисон Томпсонға хабарлап, екеуі UC Беркли университетінің палеонтологтары Сэмюэл Пол Уэллс, Кертис Дж. Гессе, Оуэн Дж. По және Томпсонның студенттерін тауып алу үшін әкелді. Бұл табылған қалдықтардың құрамында толық бас сүйегі, он сегіз буыны бар омыртқа, омыртқа аралық омыртқа, төрт қабырға және қабырға сынықтары болды. Ол UC Беркли мұражайына UCMP 32778 ретінде тапсырылды. Сол жылдың тамызында, Бенисонның қаңқасынан оңтүстік-шығысқа қарай қырық миль жердегі Панош төбелерінде элазмозаврдың қалдықтарын қазып жатқанда, Калифорнияның Беркли университетінің Фресно штатындағы бірлескен тобы екінші қаңқаны жинады. Фресно штатының профессоры Уильям М. Таккер алғаш рет тапқан бұл қаңқа Беннисонның қаңқасынан әлдеқайда үлкен және 54 арқалық, пигальдық және құйрықтық омыртқадан тұратын. Ол Беркли университетінің UCMP 33913 деген атпен UC Berkeley-ге жіберілді. 1938-1940 жылдар аралығында Калифорния технология институтының Морена формациясының солтүстігіндегі Коаллинганың солтүстігіндегі экспедициялары үш қосымша жартылай қаңқаны анықтады. Ең толық CIT 2750 үлкен бас сүйегі, отыз тоғыз алдыңғы омыртқа, иық белбеуі және алдыңғы қайырмалардан тұрады, ал қалған екеуі (CIT 2751 және 2755) мозазаврлардың құйрықтарын сақтады. Бұл қаңқалар UC Беркли университетінің палеонтология музейінің директоры Чарльз Льюис Кемптің зерттеуіне түсіп, ол өзінің зерттеулерін 1942 жылы жариялады. Онда ол олардың мозазаврлардың жаңа тұқымын білдіретінін мойындады. Камп, әсіресе, басқа мозазаврларға қарағанда әлдеқайда мамандандырылған судағы бейімделулерді байқады, оны "Мозазавридтер тұқымдасында сипатталған ең озық тұқым" деп атады. Ол бұл тұқымдасқа ежелгі грек сөздерінің бірі - κόλπος (kólpos, "көл") және σαῦρος (saûros, "құйрық") сөздерін біріктіріп, Беннисонның құрметіне Kolposaurus bennisoni типтік түрін UCMP 32778 холотипі ретінде атады. Кемп (1942) сонымен қатар екінші түрді анықтады, ол оны Текердің есімімен Kolposaurus tuckeri деп атады. Оның голотипі оның есімін (UCMP 33913) тапқан скелетпен бірдей болды, ол K. bennisoni-ден оның үлкен мөлшері мен көптеген пигаль омыртқаларымен ерекшеленді. Калтехтегі скелеттер К. тукери ретінде анықталды, бірақ CIT 2750 үшін алдын ала. Егер оның тағайындалуы дұрыс болса, онда бұл түрді К. бенисониден ажырату үшін қосымша ақпарат беретін болар еді, атап айтқанда, оның аз шығарылған бас сүйегінің морфологиясы кішірек және қысқа мұрындықтармен анықталады, алдыңғы сүйек артқы жағына созылмайды, сансыз көп птеригоидті тістер, квадрат оның енінен ұзын және кішірейген эпифиз бұрышы; белгілі бір процестерді көтеріп тұрған омыртқалардың әртүрлі саны; және бас сүйегіне пропорционалды түрде үлкен интерклавикл. 2008 жылы палеонтологтар Йохан Линдгрен, Майкл Колдуэлл және Джон Ягт зерттеулер жүргізген кезде, Камп (1942) сипаттаған үлгілерді қайта қарау және одан кейін ашылған жаңа қазбаларды қайта қарау негізінде Плотозаврды қайта сипаттады. Олар екі түрді ажыратады деп ойланған көптеген қасиеттер шын мәнінде ортақ екенін, ал қалған ерекшеліктер түр ішіндегі өзгерістің нәтижесі болуы мүмкін екенін анықтады. Бұл P. tuckeri P. bennisoni-нің кіші синонимін берді, бұл тұқымды монотиптік етті.
Сипаттама
Плотозаврлардың теңіз тіршілігіне бейімделу ерекшеліктері бар, олар басқа мозазаврларда кездеспейді. Олардың туыстарымен салыстырғанда, олардың тар қанаттары, үлкен құйрық қанаттары және ағынды, түйіспелі дене пішіні болды. Бұл конструкция иктиозаврлардың морфологиясы мен гидродинамикалық құрылысына сәйкес келеді. Кейбір құйрық омыртқалары бірігіп орналасқан; көпшілік мозазаврлардан айырмашылығы, бұл патологиялық жағдай емес, бірақ Плотозаврдың жүзу дизайнына қол жеткізуге мүмкіндік беретін судағы тағы бір бейімделу. Жалпы алғанда, Плотозавр кез келген мозазаврдың ішіндегі суға бейімделудің ең жоғары деңгейіне ие болды. Бұл ерекшеліктер олардың мозазаврлардың ең жылдамдарының бірі болуына мүмкіндік берді. Сондай-ақ, олар өте жақсы көретін көздерімен салыстырмалы түрде үлкен болды, ал олардың қалдықтарынан табылған әсерлер олардың қабыршақты терісі бар екенін көрсетеді.