Кіріспе

Фототоксиндер - бұл аллергиялық реакцияларды ерекше сезімтал адамдарға әкелуі мүмкін және көптеген адамдарға қауіпті фотосезімталдықты тудыратын токсиндер. Фототоксиндер жиі кездеседі: өсімдіктердің әртүрлі түрінде (оның ішінде азық-түлік өсімдіктері биологиялық қорғаныс болуы мүмкін): көптеген цитрустарда фотосенсибилизаторлар болып табылатын эфир майлары бар; кейбір өсімдіктердегі дәрілік заттар (әсіресе, Сент-Джонс-Ворт, бірақ бұл өсімдіктің оқиғалар деңгейі төмен); Апиацеялар тұқымдасының кәкiрпесі; кейбір тағайындалған дәрі-дәрмектер (мысалы, тетрациклиндік антибиотиктер); және көптеген эфир майлары, хош иісті заттар мен косметика. Ішеген дәрі-дәрмектер жүйелік фотосезімталдыққа әкелуі мүмкін, ал жергілікті қолданылатын дәрі-дәрмектер, косметика және эфир майлары жергілікті (немесе мүмкін жүйелік) фотосезімталдыққа әкелуі мүмкін. Кейбір күн сәулесінен қорғайтын кремде кездесетін парааминобензой қышқылы (PABA) да фотосессивтілікке әкелуі мүмкін. Жарыққа, әсіресе ультрафиолет сәулесін қамтитын жарыққа әсер еткенде, тері түсі өзгеруі (жалын, ағарту немесе қараңғылау түрінде) немесе қызуы болуы мүмкін. Өте ауыр жағдайларда, көпіршіктер пайда болуы мүмкін.

Қолданылуы

Маригольд өсімдігі фототоксинді альфа-тертиенил шығарады, ол нематицид ретінде жұмыс істейді. Альфа-тертиенил күн сәулесі сияқты ультрафиолетке жақын сәулелерге ұшырағанда улы синглетті оттегі пайда болады. Альфа- тертиенил личинкалардың тыныс алу, ас қорыту және жүйке жүйесіне зақым келтіреді, нәтижесінде 33 ppb концентрациясында 100% өлімге әкеледі. Бұл оны қызықты табиғи инсектицидке айналдырады. Роза бенгаль және басқа да синглетті оттегі өндіретін фототоксиндер синтетикалық органикалық химияда да қолданылады. Сондай-ақ, фотодинамикалық терапияда токсиннің күшті жарықпен белсендіріліп, қатерлі ісік жасушаларын жоятын әдісі қолданыла бастады.