Кіріспе
Фототоксиндер - бұл аллергиялық реакцияларды ерекше сезімтал адамдарға әкелуі мүмкін және көптеген адамдарға қауіпті фотосезімталдықты тудыратын токсиндер. Фототоксиндер жиі кездеседі: өсімдіктердің әртүрлі түрінде (оның ішінде азық-түлік өсімдіктері биологиялық қорғаныс болуы мүмкін): көптеген цитрустарда фотосенсибилизаторлар болып табылатын эфир майлары бар; кейбір өсімдіктердегі дәрілік заттар (әсіресе, Сент-Джонс-Ворт, бірақ бұл өсімдіктің оқиғалар деңгейі төмен); Апиацеялар тұқымдасының кәкiрпесі; кейбір тағайындалған дәрі-дәрмектер (мысалы, тетрациклиндік антибиотиктер); және көптеген эфир майлары, хош иісті заттар мен косметика. Ішеген дәрі-дәрмектер жүйелік фотосезімталдыққа әкелуі мүмкін, ал жергілікті қолданылатын дәрі-дәрмектер, косметика және эфир майлары жергілікті (немесе мүмкін жүйелік) фотосезімталдыққа әкелуі мүмкін. Кейбір күн сәулесінен қорғайтын кремде кездесетін парааминобензой қышқылы (PABA) да фотосессивтілікке әкелуі мүмкін. Жарыққа, әсіресе ультрафиолет сәулесін қамтитын жарыққа әсер еткенде, тері түсі өзгеруі (жалын, ағарту немесе қараңғылау түрінде) немесе қызуы болуы мүмкін. Өте ауыр жағдайларда, көпіршіктер пайда болуы мүмкін.
a variety of plants (including food plants where they may be a biological defence):
many citruses contain essential oils that are photosensitizers;
some herbal remedies (notably St John's wort, though incident rates for this plant are reportedly low);
the carrot family of Apiaceae;
some prescribed medications (such as tetracycline antibiotics); and
many essential oils, perfumes and cosmetics. Ingested medications may cause systemic photosensitivity and topically applied medications, cosmetics and essential oils may lead to local (or perhaps systemic) photosensitivity. Para aminobenzoic acid (PABA), found in some sunscreens, can also cause photosensitivity. Upon exposure to light, notably light containing ultraviolet radiation, discolouration of the skin (whether as inflammation, lightening or darkening) or rashes may result. In extreme cases, blistering may also occur.
Қолданылуы
Маригольд өсімдігі фототоксинді альфа-тертиенил шығарады, ол нематицид ретінде жұмыс істейді. Альфа-тертиенил күн сәулесі сияқты ультрафиолетке жақын сәулелерге ұшырағанда улы синглетті оттегі пайда болады. Альфа- тертиенил личинкалардың тыныс алу, ас қорыту және жүйке жүйесіне зақым келтіреді, нәтижесінде 33 ppb концентрациясында 100% өлімге әкеледі. Бұл оны қызықты табиғи инсектицидке айналдырады. Роза бенгаль және басқа да синглетті оттегі өндіретін фототоксиндер синтетикалық органикалық химияда да қолданылады. Сондай-ақ, фотодинамикалық терапияда токсиннің күшті жарықпен белсендіріліп, қатерлі ісік жасушаларын жоятын әдісі қолданыла бастады.