Кіріспе

Терроризмді түсінуге тырысатын академиялық сала Терроризмнің әлеуметтануы - терроризмді әлеуметтік құбылыс ретінде түсінуге тырысатын әлеуметтанудың саласы. Бұл сала терроризмді анықтайды, оның пайда болу себептерін зерттейді және қоғамға әсерін бағалайды. Терроризмді әлеуметтану саясаттану, тарих, экономика және психология салаларынан алынған. Терроризм социологиясы терроризмді мүмкін ететін әлеуметтік жағдайларға баса назар аударып, терроризмді зерттеуден ерекшеленеді. Сондай-ақ, жеке адамдар мен мемлекеттердің осындай оқиғаларға қалай жауап беретінін зерттейді.

Тұжырымдама

Терроризм саласының әлеуметтануы терроризмді "әлеуметтік құрылым" деп қарастырады. Терроризмді анықтау оқиғаларды түсіндіруді және себептерін анықтауды қамтиды. Бұл анықтамалық процесс және оның нәтижесінде жұртшылыққа ұсынылуы қоғамдық түсініктерді өзгертуге және белгілі бір мүдделерді дамытуға мүмкіндік береді. Бұл салада бұл түрдегі зорлық-зомбылық әлеуметтік мінез-құлық ретінде қарым-қатынасқа, ортақ және бәсекелестік нормалар мен құндылықтарға және әлеуметтік және өзін-өзі ұстану деңгейлеріне негізделген. Террористер радикалды нормалар мен құндылықтар көбірек ықпал ететін қоғамнан шыққан.

11 қыркүйекке дейінгі шабуылдар

11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін зерттеушілер терроризмге байланысты әртүрлі әлеуметтану дәстүрлеріне көбірек қызығушылық танытты, мысалы, моральдық үрей, ұйымдық жауап және бұқаралық ақпарат құралдары, терроризмге қарсы іс-қимыл. Терроризмнің анықтамасы туралы ең толық зерттеу Вейнберг, Педахзур және Хирш Хофлер (2004) терроризмнің 73 анықтамасын 55 мақаладан қарап, терроризм "жариялылықты іздеу маңызды рөл атқаратын күш немесе зорлық-зомбылықты қолдану немесе қолдануды қамтитын саяси ынталы тактика" деген қорытындыға келді. Алайда, Weinberg және басқалар. терроризмді анықтау жиі терроризмнің символикалық аспектілерін елемейтінін атап көрсетеді. Әлеуметтанудың символдық сипатқа баса назар аударғанынан қорқынышты бағалауға ерекше мүмкіндіктері бар.

11 қыркүйек шабуылдарынан кейін

11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Матье Дефлем (Оңтүстік Каролина университеті), С. Э. Костанца (Орталық Коннектикут мемлекеттік университеті) және Джон К. Килберн-младший (Техас A&M халықаралық университеті) әлеуметтанушылардың арасында терроризмге байланысты әлеуметтанудың қосалқы саласын дамытуға шақырады. Терроризм социологиясындағы дискурстың бір бөлігі болып табылатын жалпы тақырыптарға мыналар жатады: әскери шығындар, терроризмге қарсы іс-қимыл, иммиграция, жеке өмір мәселесі және Израиль-Палестина қақтығысы, бұл контекстте билік мәселелері, терроризмді анықтау, пропаганда, ұлттылық, БАҚ және т.б. қарастырылып жатыр. Сонымен қатар, дін мен терроризмнің арасындағы байланыстың болуы әлеуметтанушылар мен әлеуметтік психологтар арасында тағы бір қызу тақырыпқа айналды.

Зерттеу әдістері

Зерттеушілер терроризмді әлеуметтану зерттеуіне бағыт беру үшін әртүрлі бағыттарды ұсынды. Терроризм туралы зерттеулердің көбі терроризм оқиғаларының алдын алуға және оларға қарсы әрекет етуге бағытталған. Түрк пен Тосини терроризмді анықтаудың маңыздылығын атап өтті. Түрктің айтуынша, терроризмді партиялар қалай анықтайды, ол қоғамның терроризм туралы түсінігіне әсер етеді. Алдымен, олардың діні, ұлты, саясаты және әрекетінің себебі туралы мәлімет беру керек. Хафф пен Керцер бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғам қайраткерлері жұртшылыққа берілетін негізгі ақпараттың түрін бақылайды деп айтады. Сонымен қатар, алғашқы көмек көрсетушілер (полиция, құтқарушылар және т.б.) арасындағы өзара әрекеттесулер қаралды. және қауымдастықтар. Рамирес, Хоупс және Куинлан (2003) полиция ұйымдарының адамдарды профильдеудің негізгі стильдерін өзгертетінін және полиция органдарының 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін өздерінің миссиялық мәлімдемелерін өзгертетінін дұрыс болжады. Тіпті жергілікті полиция органдарының кішігірім бөлімдері терроризм мәселесін шешу үшін қандай да бір қысым сезінеді деп сенуге негіз бар. Кейбір әлеуметтанушылар мен заңгерлер әлеуметтік әділдік мәселесі ретінде әлеуметтанушыларға үлкен қызығушылық танытатын адам құқықтары үшін теріс әсер етуі мүмкін террорлық қауіптерді агрессивті (немесе милитаристік) бақылаудың ықтимал салдарын қарастырды. Мысалы, мақаланың бір бөлігінде: "Кружившийся тигр или фантомный дракон?" Әлемдік кибертерроризм туралы пікірлерді зерттей отырып, Хелмс, Костанца және Джонсон (2011) ұлттық деңгейдегі бұқаралық ақпарат құралдарының үгіт-насихаттары кибертерроризмді қажетсіз және жүйелі түрде жүзеге асыруға түрткі болуы мүмкін бе деп сұрайды. Олар мұндай асыра әрекет "құрып тастау" саясатына әкелуі мүмкін деп ескертеді, бұл федералды үкіметтің Интернетке қатысты соңғы билігін береді.

Адептілік паникасы

Терроризм саласының әлеуметтануындағы соңғы еңбектер философиялық және ойландыратын және 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін моральдық үрей мен артық шығындар сияқты мәселелерге назар аударды. Костанца мен Килберн (2005) "Символикалық қауіпсіздік, моральдық үрей және қоғамдық сезімдер: Терроризмге қарсы әлеуметтануға қарай" атты мақаласында символизм мәселесі терроризмге қарсы соғысты түсіну үшін өте маңызды деп дәлелдеді. Олар классикалық символикалық интеракционисттік көзқараспен, ішкі қауіпсіздік мәселесі туралы қоғамдық сезімнің күшті болуы саясатты нақты және нақты қауіптерге қарағанда, беткей қауіптерге көбірек итермеледі деп айтады. Басқалар символизм агенттікке "қайта сақтық" саясатын қабылдауға әкелді деп айтады, бұл шешім қабылдау қымбат және сынақтан өтпейтін.

Ішкі қауіпсіздік шараларын бағалау

Қазіргі заманғы әлеуметтанудың сандық бағыты болмағанымен; Килберн, Костанца, Боргесон және Метчик (2011) ішкі қауіпсіздік шараларының әсерін тиімді және ғылыми тұрғыдан бағалау үшін бірнеше әдістемелік кедергілер бар екенін атап өтті. Дәстүрлі криминологияда кез-келген полиция стратегиясының тиімділігін өлшеу үшін ең көп мөлшерде қолданылатын бастапқы нүкте (мысалы, көршілікті күзету, қаруды бақылау, жаяу патрульдер және т.б.) Бұл - жалпы қаржылық шығындарды тексеру немесе тұтқындау деңгейіне қарай бағалау. Терроризм өте сирек кездесетін құбылыс болғандықтан, тұтқындауларды өлшеу саясаттың тиімділігін тексерудің нағыз әдісі болар еді. Терроризм социологиясын субсала ретінде дамытудағы тағы бір әдістемелік мәселе - ішкі қауіпсіздікті зерттеудегі негізгі ұғымдар үшін операциялық шараларды табу. Терроризм де, ішкі қауіпсіздік те әлеуметтік ғалымдар үшін салыстырмалы түрде жаңа ұғымдар болып табылады, ал академиктер бұл идеяларды дұрыс тұжырымдау мәселесі бойынша әлі келіспейді.

Құрылымдық функционализм

Функционализм - қоғамдағы түрлі әлеуметтік институттар мен процестер қоғамды басқару үшін маңызды (немесе қажетті) функцияларды орындайды деген теория. Бұл әлеуметтану көзқарас Эмиль Дюркгейм сияқты әлеуметтанушылардың жұмысына сүйенеді және қоғамды зерттеудің ең жақсы жолы қоғамның әртүрлі аспектілері атқаратын рөлдерді анықтау деген идеядан өз атын алады. Әлеуметтік ауытқушылық, еркін түсінікте, кез келген "әлеуметтік қалыптасқан нормаларды бұзу" деген мағынаны білдіреді. Бұл кішкентай баланың біреудің есігін қағып тастауынан бастап, үлкен террористік әрекетке дейін созылуы мүмкін. Сондықтан терроризм - бұл бұзық мінез-құлық. Функционализм терроризмді - қылмыстың бір түрі ретінде қарастырады. Ол қоғамның қалыпты іс-әрекетінен уақытша ауытқу болып табылады және қоғамға функционалдық түрде қызмет етеді. Құрылымдық функционализмді қолданатын әлеуметтанушы кез келген әлеуметтік құбылыстың бар болуын олардың атқаратын қызметімен түсіндіреді. Сондықтан терроризм тиімді, өйткені ол адамдарды оппозицияға біріктіреді және оған қарсы топқа тиесілі болу сезімін тудырады. Бұл топтық бірлік сезімі аномияның алдын алуға көмектеседі, яғни адамдар қоғамда өмір сүру үшін қоғамның ешқандай нормаларын ұстанудың қажеті жоқ. Функционалдық талдаудың тағы бір классикалық қолданылуын Эмиль Дюркгеймстің "Еңбек бөлінісі" атты классикалық кітабынан кездестіруге болады. Онда ең ерте және қарапайым қоғамдар механикалық ынтымаққа негізделген және мәртебеге бағдарланған ретінде сипатталды, ал қазіргі қоғамдар органикалық ынтымаққа негізделген және мәртебеге бағдарланған. Механикалық бірлік пен органикалық бірлікке деген жылдам ауысу көбінесе органикалық бірлікке негізделген қалыптасқан (дін, тап, нәсіл, жыныстық бөліну) қоғамға қарағанда (жеке, лайықты, нәтижелі) қалыптасқан қоғамға бағдарланған дәстүрлі / фундаменталистік топтар арасында кері әсер етеді. Қысқаша айтқанда, мысал ретінде діни фундаментализмнің түрлері мен зорлық-зомбылық террористік топтардың пайда болуы болуы мүмкін, мысалы, Боко Харам, ИГИЛ, бұл қазіргі заманға қарсы қозғалыстардың мысалы, бұл функционалдық жағынан ерекшеленген қоғамға сәйкес келмейтіндігі, бұл әлеуметтік күрделілікті, секуляризация мен жекелендіруді әкеледі. Мысалы, Нигерияда орналасқан "Боко Харам" деп аталатын террористік топ қыздарға мектепке баруға рұқсат берілмеуі керек және олардың жынысына қарамастан, барлығы бірдей оқуға және табысқа жетуге мүмкіндіктері бар ашық / жетістікке жететін қоғамға қарағанда, белгіленген мәртебеге мәжбүр болуы керек деп санайды.

Мысал: Терроризм - өзімшіл, альтруистік немесе аномальды суицидті кісі өлтіру

Қазіргі терроризмнің әлеуметтік құбылысын түсіндіруге функционалистік немесе Дюркгеймдік тәсілдерді қолданудың мысалы кейде Дюркгеймстің Францияда өзін-өзі өлтіру туралы алғашқы зерттеуіне қайта оралып, өзін-өзі өлтірудің әртүрлі түрлерін (эгоистикалық, альтруистік, аномикалық) өзіне-өзі өлтіру терроризмінің ұқсас түрлеріне қолдану арқылы жасалады. Дюргеймдік ойлаудың осы теориялық қолданысының қазіргі заманғы мысалы социолог Махмуд Садри жазған кітапта көрінеді. Ол осы өзін-өзі өлтіру түрлерін эгоистикалық, альтруистік немесе аномальды және батыс және батыс емес мәдени домендерде көрінетін жиілікпен суицидтік кісі өлтірулерге қолданады. Махмуд Садри жазған тарауға сәйкес, батыс және батыс емес мәдениеттерде эгоистикалық суицидті кісі өлтірулер көбінесе өз-өзіне қол жұмсау келісімдеріне немесе қарапайым кісі өлтіру суицидтеріне ұқсайды, ал батыс және батыс емес мәдениеттерде кездесетін альтруистік суицидті кісі өлтірулер өз-өзіне қол жұмсау миссияларынан, идеологиялық өзін-өзі өлтіру миссияларынан немесе терроризм актілерінен (мысалы, Камикадзе шабуылдары) болуы мүмкін. Ақырында, аномальды өзін-өзі өлтіруші кісі өлтірулер батыс және батысқа жат мәдениеттерде терроризм актілерін жиі жасайды және жаппай өзін-өзі өлтіру келісімдерін немесе жаппай кісі өлтіруді қамтиды (батыс мәдениеттерінде, мысалы, Колумбайн өлтірулері, Heaven's Gate, Джонстаун немесе Branch Davidian жаппай өзін-өзі өлтірулері, ал батысқа жат мәдениеттерде, мысалы, Пәкістанның ISI; ПКК немесе PMO қолдаған іс-шаралар). Конфликт теоретигі, әдетте, конфликтті басқару бір топтың қарсылас топты басу қабілетіне тең екенін және азаматтық құқық - бұл әлеуметтік тәртіпті айқындау мен сақтау әдісі, ол басқалардың есебінен пайда әкеледі. Конфликт теориялары терроризмді әділетсіздікке реакция ретінде қарастырады, ол террористердің санасында адасу, сауатсыздық немесе нақты емес мақсаттардан туындаған болуы мүмкін, ал террористік ұйымдардың зорлық-зомбылық әрекеттері жеке адамның ренжітуінің, агрессиясының немесе күресуге дайындықтың нәтижесі болып табылады. Террористік әрекеттердің басым көпшілігін діни адамдар жасайды. 1980 және 2003 жылдар аралығында әлемдегі суицидке ұшырағандардың 83% -ы, 43% -ы дінге шынайы сенетіндер. Террористер зорлық-зомбылықты қолданады, өйткені олар егер олар зорлық-зомбылықты қолданбаса, билік күресінен айырылады деп санайды, бұл көптеген жанжал теоретиктерін оны әлсіздердің қаруы ретінде қарастыруға әкеледі. Иракта 2003 жылдың наурызы мен 2006 жылдың ақпаны аралығында 443 өзін-өзі өлтіруші операция жасалды, оның 71% -ы әл-Қайдаға тиесілі. Олар өз әрекеттерін діни тұрғыдан ақтайды, шиилердің Иракты басқаруы діни принциптерді тастау болып саналады. Пәкістанның террорлық мекемелері өз құрылғаннан бері ресми түрде мемлекет тарапынан пайдаланылып келеді. Бұл терроризмді белгілі бір құқықтарды мемлекет тарапынан білдіруге немесе жеңуге тырысатын бейбағдар топтар ретінде түсіндіруге болмайтынын көрсетеді, өйткені бұл мемлекеттің өзі халықаралық терроризм белсенділігінде осындай топтарды қаржыландырады және қолдайды. Ирак режиміне және оның америкалық және британдық қолдаушыларына қарсы жасалған жанкешті шабуылдар осы мақсатқа жетудің құралы ретінде қарастырылды. Алайда, белгілі бір саяси жағдайларға байланысты ғана жанкешті бомбалаулар көбейді. Бірінші шарт - бұл американдық және британдық әскерлердің қарсы көтерілісіне байланысты. Екіншісі - Иракта шиилердің үстемдігі нығая түсуіне стратегиялық жауап беру. Символикалық интеракционизмде бетпе-бет қарым-қатынас әлеуметтік әлемді жасайды. Жеке адамдар өздерін құрайтын секілді көрінетін мағыналарға қарай әрекет етеді. Топқа мүшелік - шындықты жеке түсіндірудің негізгі факторларының бірі, бұл символдық өзара әрекеттесушілікті қылмысты және осылайша терроризмді түсіндіруге мүмкіндік береді. Терроризмге жататын бұрмалауды, таңбалау теориясымен түсіндіруге болады. "Біреудің өзін-өзі тануы" - бұл "біреудің өзін-өзі тануы" деген сөз. Әлеуметтік топтар қоғамдағы адамдар үшін қандай мінез-құлық қолайлы екендігі туралы ережелерді жасайды. Егер ереже бұзылса, қоғам бұл әрекеттің бұзылу-бұзылмауын анықтайды. Адам тек жасалған әрекеттің әлеуметтік реакциясы бұрмаланған деп аталғаннан кейін ғана бұрмалана алады, ал бұл бастапқы әрекет негізгі бұрмалану деп аталады. Девиантты деп аталу адамның өзін девианттар ретінде көруіне әкеледі, бұл аталған адам...