Кіріспе
Яп тілінде, Микронезия Волей тілі - Микронезия Федеративтік Мемлекеттерінің Яп штатындағы Волей аралы мен оны қоршаған кішігірім аралдардың негізгі тілі. Волиан тілі - чууки тілдерінің бірі. Бұл отбасында оның ең жақын туысы - Satawalese, олармен ол көбінесе өзара түсінікті. Вулэйя тілінде шамамен 1700 адам сөйлейді. Волидің латын әліпбиіне негізделген өз жазу жүйесі бар.
Woleaian is the main language of the island of Woleai and surrounding smaller islands in the state of Yap of the Federated States of Micronesia. Woleaian is a Chuukic language. Within that family, its closest relative is Satawalese, with which it is largely mutually intelligible. Woleaian is spoken by approximately 1700 people. Woleai has a writing system of its own, a syllabary based on the Latin alphabet.
Тарих
Волиан тілін сөйлейтіндердің көпшілігі немесе Волиандар, олар көбінесе Микронезия Федеративтік Мемлекеттерінде және Орталық және Шығыс Каролина аралдарында кездеседі. Әсіресе, олардың көпшілігі Микронезияның Яп штатында кездеседі, онда Волиан тілі ресми тіл болып саналады. Волиан тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі Тынық мұхит аралдары мен Микронезия (елдің бейнесіндегі адамдар) болып бөлінеді. Яп аралы екі бөлікке бөлінеді: Гагил, Томил, Фаниф, Веллой және Руллдан тұратын Яп және Улити, Фарис / Сорол, Нгулу, Волей, Эурипик, Ифалик, Фараулап, Элато, Ламотрек және Сатавалдан тұратын Яп сыртқы аралдары. Волеайан тілінен басқа, Яп пен оның маңындағы басқа да көптеген адамдар яп, сатавале, улития, ағылшын, чууке, косра, пингелап, понпе, мвоакилоан және кейбір Азия және полинезия тілдері сияқты басқа да тілдерде сөйлейді. Волиан тілі мен мәдениеті, сондай-ақ олардың тарихы да Волиан халқы үшін өте маңызды. Волиан тарихы ұрпақтан ұрпаққа әңгіме арқылы беріліп келеді. Бұл олардың тілін тірі ұстауға көмектеседі. Олар өздерінің тарихын ғана емес, өздері үшін маңызды музыканы да қалдырады. Олардың мәдениетінің маңызды бөлігі - киімдері. Олар үшін киім-кешек өте маңызды, сондықтан батыс киімдерін кимеуге қатаң ережелері бар. Олар сондай-ақ моторлы қайықтардан гөрі каноэлерді пайдалануды және әдемі жағажайлар мен балық аулауға бару сияқты қарапайым нәрселерді ұнатады. Олар жұмыс істеуді, отбасы мен достарымен уақыт өткізуді жақсы көреді.
Халық саны
1987 жылы Яп тілінде халық санағы жүргізіліп, онда 1630-ға жуық адам сөйлейтінін анықтады. 13 жылдан кейін, 2000 жылы халық санағы жүргізілгенде, тілдерді меңгергендер саны көбейіп, 5 мыңға жуық адам сол тілді меңгерген. Осы 5000 тілшінің 4500-і - волейан тілін бірінші, ал 500-і екінші тіл ретінде меңгерген.
Сызық құрылымы
Волиан тілінде сөздердің бірінен үшке дейінгі ырғақтары болады. Сөздердің CV, CCV, CCCV немесе VV үтірлік құрылымдары болуы мүмкін, ал сөздер ырғақтармен аяқталуы мүмкін.
Инфлекциялық үлгілер
Волиан тілінде төрт инфлекциялық парадигма бар: иеленуші, объективті, прогрессивті және көптік.
Нысан
Бұл жұрнақтар барлық ауыспалы етістіктерде кездеседі және тұлғаны, санды және осы етістіктің объектісінің жандылығын көрсетеді. + жекеше көпше 1-ші, басқа yai, yei, wai, wei 'me' gemam 'us (оларды қоспағанда) т. б. gish "us (оның ішінде) " 2 g 'you' gami 'you (pl.) ' - "Сіздер" 3 - тірі , y, w 'оған, оған, ол 'r' 'оларға' тірі емес n 'оларға'
Өте жоғары
Волей тілінде прогрессивті әрекет етістіктердің бастапқы бөліктерін қайталау арқылы көрсетіледі. Мысалы: "остану" деген сөз "остану" деген сөзге айналады.
Көптік сан
Зат есімдердің көптігі, әдетте, мән-жайды қарастырады, бірақ зат есімдерге демонстративті алмастырушы қосылғанда көптік белгісі ka қосылады.
Қайталау
Волиан тіліндегі көптеген сөздер, әсіресе етістіктер, қайталауды қолданады. Олар тұтас діңгек пен ішінара қайталауды бастапқы немесе медиалдық ырғақты екі еселеу және бастапқы немесе соңғы қайталау ретінде қолданады. Бұған мысал ретінде филефий сөзін келтіруге болады, бұл қысу дегенді білдіреді және фия сөзінен келеді, бұл оны қысу дегенді білдіреді. Кейбір есімдер редупликацияны қолданады, мысалы, угуг немесе өт қабығы, бұл ауыз үшін ug сөзін қайталайды. Вулэй тілінде редупликация сөздіктерде кездеседі, мысалы, yangoyang сөзінде сары, сары түсті, ал қызылша деген мағынаны білдіреді, ол қызылша деген мағынаны білдіретін yang сөзінен шыққан. Волей тіліндегі редупликацияның тағы бір түрі - редупликация префиксі, яғни бейтарап етістікте редупликация мен себепші префикс / бар. Бұған мысал ретінде Woleaian сөзін келтірейік, яғни жақын болу. Бұл сөз "герепа" - оған жақындау, "реп" - жақын болу деген мағынаны білдіреді.
Материалдар
Волиан тілі туралы көптеген ресурстар бар, соның ішінде кітаптар, веб-сайттар, ғылыми-зерттеу еңбектері және тіпті YouTube бейнелері бар. Волей тілінің мағынасын үйренуде екі кітап өте пайдалы: Хо Мин Сонның Woleaian Reference Grammar және Хо Мин Сон мен Энтони Таверилманның Woleaian English Dictionary. Бұл екі кітапта Woleaian тілі туралы көптеген мәліметтер бар, мысалы сөйлем құрылымы, қайталау түрлері, сөздіктер және т.б. Көптеген веб-сайттарда пайдалы ақпарат бар. 2000 жылғы Яп халық санағы да тіл және сөйлеушілер туралы ақпарат береді. Бірнеше ғылыми мақалалар да пайдалы. Маноадағы Гавай университеті студенті Цзю Цуидің бір еңбегінде Волиан тіліндегі сөздіктер мен дыбыстар сипатталған. Аризона университетінің профессоры Роберт Кеннедидің Woleaian редупликациясы туралы мақаласы бар. Соңында, YouTube арнасы Woleaian бейнелерін ұсынады. Кейбір бейнефильмдер шіркеу қызметінен, хулаға ұқсас мәдени билерден және волейиялықтардың волейиялық әндерін әндегенінен тұрады.
Тіршілік күші
Woleaian, кеңейтілген сыныпталған ұрпақ аралық бұзылу шкаласы (EGIDS) бойынша, ол тілдің мәртебесін анықтайды, бесінші деңгей, дамушы тіл. Бұл дегеніміз, ол күшті қолданылуда, әдебиеттерде стандартталған формада кейбір адамдар пайдаланады, бірақ ол әлі де кеңінен таралған немесе тұрақты емес. 1987 жылдан 2000 жылға дейінгі Волеянның жылдам өсуінен бастап Волеянды жас балаларға жеткізу және оқыту деп айту өте қауіпсіз. Вулэй тілінде ұрпақтар аралық беріліс бар, себебі оның EGIDS-дегі тіл мәртебесі бар. Ол қарқынды қолданыста болатын дамушы тіл ретінде сипатталады, яғни волейлік тілшілер оны ұрпақтан ұрпаққа берілуі керек.