Кіріспе

Еврейлердің көзқарасы - 1823 жылы Вермонттағы конгрегационалист министр Итан Смит жазған кітап. Ол америкалықтар Израильдің жоғалған он руынан тараған деп мәлімдеген. Бұл XIX ғасырдың басында кең тараған көзқарас. Мормон тарихы туралы көптеген комментаторлар, ЛДС шіркеуінің бас авторитеті Б. Х. Робертс пен Джозеф Смиттің өмірбаянын жазған Фаун М. Броди, Еврейлердің көзқарасы мен Мормон кітабының мазмұнындағы ұқсастықтарды атап өтті, ол алғаш рет 1830 жылы, Итан Смит кітабынан жеті жыл өткен соң басылды.

Мазмұны

Итан Смит америкалықтар Исраилдің жоғалған он руының ұрпақтары деп ойлады; Мормон тарихшысы Ричард Лайман Бушманның айтуынша, бұл теорияны көптеген теологтар және оның заманындағы әлемді қамтиды деп санаған Киелі кітап тарихы туралы түсініктеріне жаңа халықтарды енгізуге тырысқан ғалымдар мен ғалымдар ұстады. Бұл тайпалар б. з. б. 8 ғасырда ассириялықтар тұтқындағаннан кейін жоғалып кеткен деп саналады. Мормон тарихшысы Террил Гивенс бұл кітапты "тарих, үзінділер, ескертулер мен теориялардың араласқан қоспасы" деп атайды. Смит кезінде он жоғалған тайпа туралы болжамдар Киелі кітап пайғамбарлығына қызығушылықтың қайта жаңғыруы және еуропалық қоныстанушылармен бір жағына сүрінген аборигендер Миссисипи алқабы мен Солтүстік Американың оңтүстік-шығысында орналасқан күрделі жер төбелерін жасаған ежелгі адамдармен бірдей бола алмайды деген сеніммен күшейтілді. Смит жергілікті халықты "құтқарылуға лайық әлеуетті адам" етіп, ондағы қоқыс құрмаларын салушылар өз алдына бөлек нәсіл екендігі туралы қазіргі мифтен үнділерді құтқаруға тырысты. "Егер біздің жерлестеріміз шынымен Исраил руларынан болса, - деп жазды Смит, - американдық мәсіхшілер мұндағы мұраларының бір үлкен мақсаты, олар 'Исраилдің жоғалған қойларын' қалпына келтіруде басты рөл атқара алады деп ойлауы мүмкін".

Мормон кітабымен салыстыру

Мормон кітабының кейбір тақырыптық элементтері View of the Hebrews кітабымен бірдей. Екі кітапта да Ишая кітабының Ескі Келісімдегі пайғамбарлықтарынан кеңінен үзінділер келтіріледі; Исраилдің болашақта жиналуы мен жоғалған он рудың қалпына келтірілуі сипатталады; Ескі әлемнің жаңа әлемін ұзақ теңіз сапары арқылы қоныстандыруды ұсынады; көші-қонның діни мотивін жариялайды; көшіп-қонушыларды өркениетті және өркениетті емес топтарға бөліп, олардың арасында ұзақ соғыс және өркениеттілердің өркениеттілердің жойылуымен бөлінеді; Американың түпкүлкі тұрғындары исраилдіктерден тараған және олардың тілдері еврей тілінен шыққан деп санайды; Монархиядан республикаға үкімет ауысуын қамтиды; және ежелгі Америкада ізгі хабар уағыздалған деп болжайды. Мормонның алғашқы мүшелері Мормон кітабының шынайылығын растау үшін кейде Еврейлердің көзқарасын келтіреді. ХХ ғасырдың басында мормон тарихшысы Б. Х. Робертс View of the Hebrews мен Мормон кітабының ұқсастығын байқады және Жозеф Смит View of the Hebrews-ті Мормон кітабын құрастыруда көзқарас ретінде қолданған немесе оған кем дегенде XIX ғасырда кең тараған ойлар әсер еткен деген ықтималдықты зерттеді. Жозеф Смит 1829 және 1830 жылдары Мормон кітабын диктант жазғанда View of the Hebrews-қа қол жеткізген-жетпегені белгісіз; ол 1842 жылы View of the Hebrews-тен үзінді келтірді. Оливер Каудери, кейіннен Мормон кітабының Джозеф Смиттің жазушысы болды, Этан Смитпен бірге Вермонт штатының кішкентай қаласында өмір сүрді және соңғысы бес жыл пастор болған Конгрегациялық шіркеуге қатысқан болуы мүмкін. Каудери бұл кітап туралы білімді Джозеф Смитке берген болуы мүмкін. Мормон ақтаушылары бұл екі кітаптың ұқсастығы әлсіз немесе тым жоғары деп есептейді. Мормон ақтаушысы Ларри Моррис "Этан Смит-Каудеридің қауымдастығы туралы теорияны құжаттар қолдамайды" деп дәлелдеді. 1922 жылы шіркеу басшылары Мормон атеистін Б. Х. Робертске "Еврейлер туралы көзқарас" мен "Мормон кітабының" салыстырмалылығын сұрағанда, ол кейіннен "Мормон кітабының зерттеулері" деп жарияланған, он сегіз ұқсастық бар құпия баяндама жасады. Джозеф Смиттің агиографиялық емес өмірбаянын жазған алғашқы маңызды тарихшы Фаун М. Броди Джозеф Смиттің америкалық үндістердің еврейлік шығу тегі туралы теориясы "негізінен" еврейлердің көзқарасынан шыққан деп ұсынды. 1945 жылы Броди былай деп жазды: "Жозеф Мормон кітабын жазғанға дейін "Еврейлерге қатысты көзқарас" кітабын көргені еш дәлелденбеуі мүмкін, бірақ екі кітаптың бір-біріне ұқсастығы тек қана кездейсоқтық болып шықпауы мүмкін".

Қазіргі заманғы басылым

1823 жылы басылған "Исраилдіктерге көзқарас" кітабының фотосуретті қайта басылымы 1977 жылы Arno Press баспасында жарық көрді. Мәтінді 1980 жылы Джеральд және Сандра Таннер жариялады, соңғысының кіріспесімен. 1985 жылы Іллинойс университетінің баспасында еңбектің ғылыми басылымы жарық көрді, ал 1992 жылы екінші басылымын Signature Books баспасы шығарды. Бригам Янг университеті 1996 жылы басылым шығарды.