Кіріспе
Нейроэндокриндік ісіктер (НЭТ) - эндокриндік (гормоналды) және жүйке жүйелерінің жасушаларынан пайда болатын неоплазмалар. Олар көбінесе ішекте пайда болады, олар көбінесе карциноидты ісіктер деп аталады, бірақ олар сонымен қатар без без безінде, өкпеде және дененің қалған бөлігінде кездеседі. ТЭН-дің көптеген түрлері бар болса да, олар ұлпалар тобы ретінде қарастырылады, өйткені бұл неоплазмалардың жасушалары ұқсас гистологиялық көріністі, арнайы секреторлық түйіршіктерді және жиі биогендік аминдер мен полипептидті гормондарды өндіретін ортақ ерекшеліктерге ие. "Нейро" термині моноаминдарды сақтайтын серотонергиялық нейрондардағы DCG-ға ұқсас тығыз ядролық түйіршіктерге (DCG) қатысты. "Эндокриндік" деген термин осы моноаминдардың синтезі мен секрециясына қатысты. Нейроэндокриндік жүйеге гипофиз, паратироидтар және нейроэндокриндік бүйректер сияқты эндокриндік бездер, сондай-ақ бездік ұлпаның ішінде орналасқан эндокриндік арал ұлпасы, мысалы, без без безінде және экзокриндік паренхимадағы шашыраңқы жасушалар кіреді. Соңғысы диффузиялық эндокриндік жүйе деп аталады.
Гастроэнтеропанкреазиялық
Тұжырымдамалық тұрғыдан алғанда, гастроэнтеропанкреалық нейроэндокринді ісіктер (GEP NET) санатында NET-тің екі негізгі түрі бар: асқазан-ішек (GI) жүйесінен пайда болатын және без без безінің ішегінде пайда болатын. Қолданыста "карциноид" термині көбінесе екеуіне де қолданылады, бірақ кейде бұл GI шығу тегінің NET-теріне (осы жерде көрсетілгендей) немесе функционалдық гормондарды немесе клиникалық симптомдармен байланысты полипептидтерді бөлінетін ісіктерге қолданылады.
Отбасылық синдромдар
Көптеген панкреатикалық NET-тер спорадикалық. Алайда нейроэндокринді ісіктер бірнеше тұқым қуалайтын туыстық синдромдарда байқалады, соның ішінде:
Ортақ ерекшеліктері
Нейроэндокриндік ісіктер, эмбриологиялық шығу тегі әр түрлі болғанына қарамастан, жалпы фенотиптік сипаттамаларға ие. NET- тің нейроэндокриндік дифференциация маркерлеріне (пан нейроэндокриндік тін маркерлері) тіндік иммунореактивтілігі байқалады және әр түрлі пептидтер мен гормондарды бөліп шығарады. Нейроэндокриндік ісіктерде ықтимал маркерлердің ұзақ тізімі бар; бірнеше шолулар осы маркерлерді түсінуге көмек көрсетеді. Нейроэндокриндік ұлпалық маркерлер ретінде кеңінен қолданылатын хромограниндер, синаптофизин және PGP9.5 түрлері. Нейрондық спецификалық энолаза (НСЕ) аз ерекшеленеді. NET көбінесе кішкентай, сары немесе қоңыр массалар, көбінесе сілекей асты қабығында немесе терең интрамуральды орналасқан, және олар бірге жүретін қарқынды десмопластикалық реакциядан өте қатты болуы мүмкін. Оның үстіндегі шырышты қабық тұтас немесе ойық болуы мүмкін. Кейбір GEP NET-тер мезентерийді қамтуға терең еніп кетеді. Гистологиялық тұрғыдан алғанда, NET - "кіші көк жасушалы ісіктердің" мысалы болып табылады, олар дөңгелек немесе овал түкпіршік ядросы бар және аз мөлшерде қызғылт түсті түйіршікті цитоплазмасы бар бірыңғай жасушаларды көрсетеді. Жасушалар аралдар, бездер немесе қабаттар түрінде әртүрлі орналасуы мүмкін. Жоғары қуатты зерттеулер цитопатологияның жай екенін көрсетті. Электрондық микроскоп арқылы секреторлық түйіршіктерді анықтауға болады. Әдетте минималды плеоморфизм болады, бірақ анаплазия, митоздық белсенділік және некроз аз кездеседі. Кейбір нейроэндокриндік ісіктік жасушаларда, мысалы, соматостатин рецепторлары сияқты, ерекше күшті гормон рецепторлары бар және гормондарды қатты сіңіреді. Бұл диагностикаға көмектеседі және кейбір ісіктерді гормондық терапияға бейім етеді.
Емдеу
Нейроэндокриндік ісіктің орынды емдеуін анықтауға бірнеше мәселе көмектеседі, оның ішінде оның орналасуы, инвазивтілігі, гормондық секрециясы және метастаздар. Емдеудің мақсаты ауруды емдеу немесе симптомдарды жеңілдету (паллиация) болуы мүмкін. Нейроэндокриндік төменгі дәрежелі, жұмыс істемейтін ісіктерді бақылау мүмкін. Егер ісік жергілікті деңгейде дамыған немесе метастаздық болса, бірақ баяу өсіп жатса, симптомдарды жеңілдететін емдеуді жедел күрделі операцияларға қарағанда көбінесе артық көруге болады. Орта және жоғары дәрежелі ісіктерді (карциноидты емес) бақылаудан гөрі әртүрлі ерте араласу (активті терапия) арқылы емдеу жақсы. Емдеу әдістері соңғы онжылдықта жақсарып, нәтиже де жақсарып келеді. NCCN және Ұлыбританияның сарапшылары. Асқазан- ішек карциноидтары, Меркельдік жасушалы ісіктер және феохромоцитома / параганглиома. Алайда тиімді болжау биомаркерлері әлі табылмаған. Сол сияқты, соңғы кездегі нейроэндокриндік ісіктің молекулалық және геномдық өзгерістерін түсінудегі жетістіктер әлі де нақты басқару стратегиясына жол таба алмайды.
Хирургиялық операция
Тіпті ісік дамып, метастаздық жолмен таралып, оны емдеуге арналған операцияны жүзеге асыру мүмкін болмаса да, операция көбінесе нейроэндокриндік қатерлі ісіктерде симптомдарды жеңілдету және мүмкін өмір сүру мерзімін ұзарту үшін маңызды рөл атқарады.
Симптомдық жеңілдеу
Секреторлық ісіктерде соматостатиннің аналогтары тері астына немесе бұлшықетке беріледі, олар гормонның бөлінуін тежеп, симптомдарды жеңілдетеді. Бірлескен зерттеуде GEP NET үшін соматостатин аналогтарының қолданылуы туралы айтылды. Бұл дәрілер, PROMID зерттеуінде (Октреотид ЛАР- ның метастаздық нейроэндокринді MIDgut ісіктері бар науқастардағы антипролиферативтік тиімділігі бойынша плацебомен бақыланатын перспективалық рандомизацияланған зерттеу) көрсетілгендей, ісіктерді анатомиялық тұрғыдан тұрақтандыруға немесе қысқартуға да мүмкіндік береді: кем дегенде, NET- тың осы топтамасында ісіктің орташа тұрақтандыру мерзімі плацебомен салыстырғанда 14, 3 ай болды. CLARINET зерттеу (энтеропанкреалық нейроэндокриндік ісіктермен ауыратын науқастарда ланреотидтің антипролиферативтік әсері бойынша рандомизацияланған, екі есе соқыр, плацебомен бақыланатын зерттеу) соматостатиннің аналогы және жақында FDA- нің мақұлдаған GEP NETS үшін емдеудің антипролиферативтік әлеуетін көрсетті. Бұл зерттеуде ланреотидтің прогрессиясыз өмір сүру көрсеткіші статистикалық тұрғыдан айтарлықтай жақсарғанын көрсетті, бұл оның негізгі қорытынды көрсеткішіне сәйкес келеді. Зерттеуде ланреотидпен емделген пациенттердің 65% - ында аурудың прогресі болмаған немесе 96 аптада өлімге әкелген, плацебомен емделген пациенттердің 33% - ында да солай болды. Бұл 0, 47 қауіптілік коэффициентіне негізделген ланреотидпен аурудың прогрессиясы немесе өлім қаупі 53% - ға төмендеді. Ланреотид - GEP NETS ауруы бар пациенттердің жиынтық популяциясында прогрессиясыз өмір сүрудің статистикалық тұрғыдан елеулі пайдасын көрсететін FDA мақұлдаған алғашқы және жалғыз ісікке қарсы терапия. Кейде белгілі бір секреторлық әсерлерді тежейтін басқа дәрілер симптомдарды жеңілдетеді. Оның тиімділігі белгісіз, бірақ әр адамда төмен дозалар титрленуі мүмкін, көбінесе қандағы лейкоциттер санына әсерін ескере отырып;
Асқазан- ішек нейроэндокриндік ісіктері
Асқазан- ішек жолдарының көпшілігі химиотерапиялық препараттарға жауап бермейді, олардың 10 - 20% - ы 6 айдан аз уақыт ішінде жауап береді. Пептид рецепторы лютеций 177, иттрий 90, индий 111 және басқа да изотоптарға, соның ішінде альфа- эмитерлерге байланылуы мүмкін. Бұл өте тиімді және мақсатты терапия, соматостатиннің жоғары деңгейі бар жасушалар бетінде экспрессиясы бар ісіктерде жағымсыз әсері аз, өйткені сәулелену ісіктің орынында сіңіріледі немесе зәрмен шығарылады. Радиоактивті белгісі бар гормондар ісік жасушаларына кіреді, олар жақын маңдағы жасушалармен бірге қосылған сәулеленуден зақымдалады. Жасушалардың бәрі бірден өлмейді, олар екі жылға дейін өледі. PRRT бастапқыда төменгі дәрежелі NET үшін қолданылған. Бұл сондай-ақ 2-ші және 3-ші дәрежелі NET сияқты агрессивті NET-терде өте пайдалы, егер олар SSTR бейнелеуде жоғары сіңіруді көрсеткенде пайдасын көрсетеді.
Бауыр артериясы
Бауырдағы метастаздарды бауыр артериясын емдеудің бірнеше түрімен емдеуге болады. Бұл зерттеуге ісік жасушалары барлық тағамды бауыр артериясынан алады, ал бауырдың қалыпты жасушалары 70 - 80% тағамды және 50% оттегін порталды венадан алады. Бауыр артериясының эмболизациясы (БАЕ) ісіктерге қан ағынын бұғаттап, 80% -дан астамда ісіктің елеулі қысқаруына қол жеткізеді. Нейроэндокриндік метастаздар үшін радиоактивті микросфералық терапия (РМТ) бауыр артериясына инъекция арқылы беріледі, ол (ХАЭ және ХАЭ- мен сияқты) төменгі капиллярларда орналасады. Гормондық сәулелік терапиядан айырмашылығы, зақымданулар пептид рецепторларын асыра экспрессиялаудың қажеті жоқ. Механикалық мақсаттау иттриймен таңбаланған микросфералардан сәулеленуді ісікке тигізіп, қалыпты бауырға әсер етпейді. Бұл емдеу түрі FDA- нің колоректальды карциномадан кейінгі бауыр метастаздарына арналған және бауырдың басқа қатерлі ісіктерін емдеу үшін, оның ішінде нейроэндокриндік қатерлі ісіктер үшін зерттеу жүргізілуде. және iCancer жаппай қаржыландыру науқанының қолдауымен 2016 жылы NET-ке қарсы 1-ші кезеңдегі сынақ кезінде қолданылды. Нейроэндокриндік ісіктерде дербес терапияны дамыту үшін дәрілік препараттарды скринингтік платформалар мен пациенттердің экс-виво жасушалық өсірілімдерін біріктіру арқылы алғашқы ісіктердің маңызды аспектілерін еліктейтін қосымша жұмыстар жүргізілуде.
Эпидемиология
Есептер әр түрлі болғанымен, клиникалық мәні бар нейроэндокриндік ісіктердің жылдық жиілігі 100 000 адамға шамамен 2,5-тен 5 құрайды; үштен екісі карциноидтық ісіктер, ал үштен бірі басқа NET. Аурудың таралуы 100 000 адамға 35 деп бағаланды. Эндескопиялық ультрадыбыстық зерттеу сияқты диагностикалық бейнелеу арқылы сезімталдығы артуымен өте кішкентай, клиникалық мәнсіз NET-тер кездейсоқ анықталуы мүмкін; симптомдарға байланысты емес, мұндай neoplasms хирургиялық кесуді қажет етпеуі мүмкін.
Тарих
Ішектің нейроэндокриндік ісіктері басқа ісіктерден алғаш рет 1907 жылы ажыратылған. Олар карциноидтық ісіктер деп аталды, өйткені олардың баяу өсуі шын мәнінде қатерлі емес, "олар қатерлі ісік сияқты" болып саналды. нейроэндокринді жасушалар кейде әр түрлі гормон мен аминдерді шығарады, ал бұл схемалардың арасындағы айырмашылықтар жиі шатастырып жатады. Дегенмен, бұл жүйелердің барлығы жақсы дифференциацияланған (төмен және орташа дәрежелі) және нашар дифференциацияланған (жоғары дәрежелі) ТЖ-ны ажыратады. Бұл прогностикалық бағалауда жасушалардың көбею жылдамдығы маңызды.