Кіріспе

Психографиялық сүзгілеу - статистикалық зерттеуден, сауалнамадан немесе әлеуметтік зерттеудің басқа түрлерінен алынған ақпаратқа негізделген артықшылықтарды болжайтын бірлескен сүзгілеудің (пайдаланушы негізінде) бір саласы. Психографиялық термин психографиядан алынған, ол адамдарды психологиялық сипаттамаларына сәйкес біріктіру мен жіктеуді зерттейді. Маркетингтік немесе әлеуметтік зерттеулерде қатысушының жауабын басқа қатысушылардың жауабына салыстырады және осы зерттеуді салыстыру ұқсастықтар немесе қабылдаудағы айырмашылықтарға негізделген артықшылықтарды болжауға арналған. Қатысушы ұқсас қалаулары бар адамдармен түсініктерін бөлісуге бейім болуы керек. Одан кейін қатысушыға оның болжамды қалауларына негізделген ұсыныстар беріледі. Психографиялық сүзгілеу бірлесіп сүзгілеуден ерекшеленеді, өйткені ол ұқсас адамдарды белгілі бір психографиялық профильге жіктейді, онда артықшылықтардың болжамы осы психографиялық профильге негізделеді. Психографиялық профильді анықтайтын психологиялық сипаттамалардың мысалдары: тұлға, өмір салты, құндылық жүйесі, мінез-құлық, тәжірибе және көзқарас.

Әдіс

Зерттеу деректері сандық әдістер арқылы жиналады және талданады, бірақ сұрақтардың ұсынылу тәсілі сапалық әдістерде қолданылатын ұқсастықтарға ие. Қатысушылар өз таңдауын ұсынатын сұрақтарға жауап береді. Қатысушылардың таңдауы олардың психологиялық ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл байқалатын таңдау (зерттеу әдісі бойынша) қатысушыға балл беру және сол қатысушыны тиісті баллына сәйкес жіктеу үшін жасалған. Адамдарды белгілеу үшін қолданылатын категориялар (психографиялық профильдер) зерттеушілер өздерінің арнайы мақсаттары үшін талдап, пайдалана алатын тұлғалық сипаттамаларды көрсетеді.

Қолдану

Психографиялық және бірлесіп сүзгілеу әлі де тәжірибелік сатыда, сондықтан кеңінен қолданылған жоқ. Бұл әдістер бір автордың бір ғана тұрақты элементіне (мысалы, бір автордың жазған қорқынышты кітап) артықшылық беру үшін қолданылған кезде тиімді болады. Психографиялық профильге сәйкес элемент қабылдануы үшін ол көптеген санаттарды қамтитын (көптеген артықшылықтар бір-бірімен жапсарласқан) белгілі бір категорияда анықталуы керек. Зерттеудің бұл түрінің негізгі проблемалары - оны ауқымы үнемі өзгеріп отыратын және үнемі жаңартылатын тақырыптарға қолдануға бола ма және адамдар психографиялық профильдер құру үшін жеткілікті қатысады ма.