Кіріспе
Тарих картасы Үлкен жарылыстан қазіргі уақытқа дейін Білім ағашы (ToK) жүйесі - бұл Үлкен тарихтың жаңа картасы, ол физикалық, биологиялық, психологиялық және әлеуметтік ғылым салалары бойынша картаға түсірілген Материя, Өмір, Ақыл және Мәдениет деп аталатын төрт түрлі өмірлік деңгейлердегі ғаламдық эволюцияны қадағалайды. Білім ағашы (ToK) жүйесін Джеймс Мэдисон университетінің клиникалық және мектеп психологиясы бойынша біріктірілген интеграцияланған докторлық бағдарламасының профессоры және негізгі оқытушы Грег Генрикес әзірледі. Ток жүйесі - 21 ғасырдағы ғылыми гуманистік философия ретінде сипатталған үлкен Бірыңғай білім теориясының бөлігі. Білiмнің біріккен теориясының ресми веб-сайтында ТОК жүйесi былайша сипатталған: ТОК жүйесiнiң тұжырымдамасы алғаш рет 2003 жылы Жалпы психологияны шолуда жарияланды. 2004 жылдың желтоқсаны мен 2005 жылдың қаңтарындағы "Клиникалық психология журналының" екі арнайы саны модельдің жасалуы мен бағалануына арналды. 2008 жылы "Теория және психология" журналының арнайы саны ТоК жүйесіне арналды. 2011 жылы Генрикс "Психологияның жаңа біріктірілген теориясы" атты еңбегін жариялады. Сол жылы ол "Білім теориясы: психологияға бірыңғай көзқарас және бүгінгі психология туралы философия" атты блогты іске қосты. Сондай-ақ, Генрикестің жұмысы мен басқа да үлкен көрініс көзқарастарын талқылауға арналған Білім қоғамының теориясы және талқылау тізімдері бар. Кейбір жолдармен ToK жүйесі табиғаттың және ғылымдардың біршама жалпы иерархиясын көрсетеді, ол 19 ғасырда социологияның бар екендігіне дәлел келтіру үшін табиғаттың иерархиялық тұжырымдамасын қолданған Огюст Конт заманында бір немесе басқа жолмен ұсынылған. Сонымен қатар, Аристотельдің табиғат шкалалары туралы түсінігі мен Ұлы тіршілік тізбесінің алғашқы төрт деңгейімен айқын ұқсастықтар бар. Бірқатар дәстүрлі схемалармен кейбір үйлесімділіктерге қарамастан, ТоК жүйесі онтикалық шындықтың жаңа теориясы ретінде және сол шындық туралы ғылыми біліміміз ретінде дұрыс қарастырылады. Білім ағашының ең маңызды және ерекше ерекшеліктерінің бірі - ол шындықты төрт түрлі өмір деңгейінен тұратын етіп бейнелейді. Теория бойынша, Материя, Өмір, Ақыл және Мәдениеттің әрқайсысы жаңа пайда болған ақпарат өңдеу және байланыс жүйелерімен ұйымдастырылған және араласқан күрделі бейімделу ландшафттарын білдіреді. Нақты айтқанда, ДНК/РНК жасушалар өңдейтін ақпаратты сақтайды, содан кейін олар жасушааралық байланыспен айналысып, Өмір деп аталатын өмір деңгейін жасайды. Сол сияқты, жануарлардың миы мен жүйке жүйесі ақпаратты сақтайды және өңдейді, содан кейін олар ақыл деп аталатын күрделі бейімделу деңгейінде байланыс желілеріне қатысады. Ақырында, тілдік сақтау, өңдеу және адамдар арасындағы қарым-қатынас мәдениет тұлғасының өмір сүру деңгейінің пайда болуын тудырады. Іріктілік деңгейі немесе күрделілік өлшемдері жүйенің ең маңызды аспектілерінің бірі болып табылады. Көптеген адамдар табиғаттың иерархиялық деңгейде екендігін айтады; мысалы, мұндай деңгейлердің тізімі субатомдық бөлшектер, атомдар, молекулалар, жасушалар, ағза құрылымы, көп жасушалы организмдер, сана және қоғам болуы мүмкін. Ток жүйесі табиғатты деңгейлер ретінде қарастырады, бірақ күрделіліктің ажыратылатын өлшемдері де бар деген түсінікті қосады. Айырмашылық әсіресе ТК жүйесінің мінез-құлықтың кезеңдік кестесіне кеңейтілуі кезінде айқын көрінеді. Мінез-құлықтың мерзімді кестесі (МТК) табиғи ғылымдарды төрт негізгі өлшем (яғни, зат, өмір, ақыл-ой және мәдениет) және талдаудың үш негізгі деңгейі (яғни, бөлік, тұтас, топ) бойынша реттеуге болатынын көрсетеді. ПТБ сонымен қатар мінез-құлықтың ғылымдағы негізгі ұғым екенін көрсетеді. Эпистемологиялық тұрғыдан алғанда, табиғат ғалымдары әлемге үшінші тұлға мінез-құлық көзі арқылы қарайды. Онтологиялық тұрғыдан алғанда, ғылым - бұл әр түрлі деңгейдегі және талдау өлшемдеріндегі табиғатта орын алатын әртүрлі мінез-құлықтарды картаға түсіру. ТоК жүйесінің екінші негізгі түсінігі - бұл табиғат ғылымының жаңа әдістер мен белгілі бір эпистемологиялық міндеттемелер мен болжамдарға негізделген мәдениеттен шыққан әділдік жүйесінің ерекше түрі екенін көрсетеді (яғни сыртқы көзқарас, сандық және тәжірибе). Бұл эпистемология мен методология ғылыми онтологияны негіздеу үшін қызмет етеді, ол өз кезегінде онтикалық шындықты картаға түсіреді. Нақты айтқанда, физикалық, биологиялық, (негізгі) психологиялық ...
The tree of knowledge (ToK) system is a new map of Big History that traces cosmic evolution across four different planes of existence, identified as Matter, Life, Mind and Culture that are mapped respectively by the physical, biological, psychological and social domains of science. The Tree of Knowledge (ToK) System was developed by Gregg Henriques, who is a professor and core faculty member in the Combined Integrated Doctoral Program in Clinical and School Psychology at James Madison University. The ToK System is part of a larger Unified Theory of Knowledge that Henriques describes as a consilient scientific humanistic philosophy for the 21st Century. The official Unified Theory of Knowledge website describes the ToK System as:
The outline of the ToK System was first published in 2003 in Review of General Psychology. Two special issues of the Journal of Clinical Psychology in December 2004 and January 2005 were devoted to the elaboration and evaluation of the model. In 2008, a special issue of Theory & Psychology was devoted to the ToK System. In 2011, Henriques published A New Unified Theory of Psychology. That same year he also launched the blog Theory of Knowledge: A Unified Approach to Psychology and Philosophy on Psychology Today, which remains active. There is also a Theory Of Knowledge Society and discussion listserve that is devoted to discussing Henriques' work and other big picture viewpoints. In some ways, the ToK System reflects a fairly common hierarchy of nature and of the sciences that has been represented in one way or another since the time of Auguste Comte, who in the 19th century used a hierarchical conception of nature to argue for the existence of sociology. It also has clear parallels with Aristotle's conception of the scales of nature and the first four levels of the Great Chain of Being. Despite some overlap with a number of traditional schemes, the ToK System is properly thought of as a new theory of both ontic reality and our scientific knowledge of that reality. One of the most important and salient features of the Tree of Knowledge is how it represents reality as consisting of four different planes of existence. The theory is that, following Matter, Life, Mind and Culture each represent complex adaptive landscapes that are organized and mediated by novel emergent information processing and communication systems. Specifically, DNA/RNA store information that is processed by cells which then engage in intercellular communication to create the plane of existence called Life. Similarly, the brain and nervous system store and process information in animals which then engage in communication networks on the complex adaptive plane called Mind. Finally, linguistic storage and processing and communication between human beings generates the emergence of the Culture Person plane of existence. The separable planes of existence or dimension of complexity argument is one of the most crucial aspects of the system. Many have argued nature is hierarchically leveled; for example, a list of such levels might be subatomic particles, atoms, molecules, cells, organ structures, multi celled organisms, consciousness, and society is common. The ToK System embraces a view of nature as levels, but adds the notion that there are also separable dimensions of complexity. The difference becomes particularly clear in the extension of the ToK System into the Periodic Table of Behavior. The Periodic Table of Behavior (PTB) shows that natural science can be arranged in terms of the four fundamental dimensions (i. e., matter, life, mind, and culture) and three fundamental levels of analysis (i. e., part, whole, group). The PTB also demonstrates that behavior is a central concept in science. Epistemologically, natural scientists view the world via a third person behavioral lens. Ontologically, science is about mapping different kinds of behaviors that take place in nature at various levels and dimensions of analysis. The second central insight of the ToK System is that it shows how natural science is a particular kind of justification system that emerges out of Culture based on novel methods and specific epistemological commitments and assumptions (i. e., an exterior view point, quantification and experimentation). This epistemology and methodology functions to justify scientific ontology, which in turn maps the ontic reality. Specifically, the domains of the physical, biological, (basic) psychological and social sciences map the ontic dimensions of matter, life, mind and culture. The Periodic Table of Behavior further shows how science is a justification system that is arranged to map behavioral frequencies at different dimensions of complexity and levels of analysis.
Мазмұны/объектісі Физикалық ғылымдар
Материяның өлшемдері - материалдық заттардың жиынтығы және олардың уақыт бойына мінез-құлқы. Қазіргі заманғы космологияға сәйкес, материяның Big Bang-те таза энергиялық сингулярлықтан пайда болғаны туралы теория бар. Уақыт пен кеңістік де осындай сәтте пайда болды. Тірі емес материалды заттар күрделілігі жағынан субатомдық бөлшектерден бастап ірі органикалық молекулаларға дейін жетеді. Физикалық ғылымдар (яғни физика, химия, геология, астрономия) материалдық заттардың мінез-құлқын сипаттайды.