Кіріспе

Газаға жақын орналасқан палестиналық ауылдың тұрғындарынан айырылған Палестиналық ауыл Ауыл мен көршілес ауыл Ирак әл-Маншия Фалужа қалтасының бір бөлігін құраған, онда 1948 жылғы соғыс нәтижесінде аймаққа кірген 4000 мысырлық әскер жаңадан құрылған Израиль қорғаныс күштері төрт ай бойы қоршауға алған. 1949 жылғы қарулы келісімдер Газадан тыс аумақтарды Израильдің бақылауына бейбіт түрде беруге мүмкіндік берді, бұл Египет әскерлеріне Газада қалуға мүмкіндік берді. Келісімнен кейін араб тұрғындары қиналып, ауылдарды тастап кетті. Израильдің Кириат-Гат қаласы мен Реваха мошахы бұрынғы қаламен шектеседі.

Тарих

Қала "Зурайқ әл-Хандак" деп аталатын жерде құрылған. Оның атауы "әл-Фалужа" деп өзгертілді. Бұл 14 ғасырда Ирактан көшіп келгеннен кейін қалаға жақын орналасқан суфи ұстазы Шахаб әл-Дин әл-Фалуджидің есімі. Ол әл-Фалужада қайтыс болды және оның қабірін XVIII ғасырдың бірінші жартысында аймақ арқылы саяхат жасаған сириялық суфи мұғалімі және саяхатшы Мустафа әл-Бакри әл-Сиддики (1688-1748/9).

Осман дәуірі

1596 жылы Осман дәуірі кезінде Әл-Фалужа Газаның санжағының бөлігі Газаның нахиясының басқаруында болды. Оның халқы 75 мұсылман отбасы, шамамен 413 адам. Ауыл тұрғындары бидай, арпа, сусама, жеміс-жидек, жүзімдік, ара қоралары, ешкілер мен су бұзауларына жалпы сомасы 5 170 аксе болатын 25% салық төледі. Табыстың жартысы уақфқа жұмсалды. 1838 жылы Робинсон әл-Фалужиді Газа ауданындағы мұсылман ауылы деп атап өтті, бірақ ол оған бармады. 1863 жылы Виктор Герин ауылда алты жүз тұрғынын тапты. Сондай-ақ, құдықтың жанында ақ боз мәрмәрден жасалған екі көне бағананы, ал оның жанында валидің, үшінші ұқсас, бірақ қираған бағананы байқады. 1870 жылы Османдық ауылдар тізімі бойынша, Фалжуяда 670 адам тұрады, 230 үйде, бірақ халық санағына тек ер адамдар кіреді. 1883 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеуінде әл-Фалужа үш жағынан удимен қоршалған деп сипатталды. Оның шығысында екі құдық, бассейн, батысында шағын бақ бар еді.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Әл-Фалужаның тұрғындары 2482 адам болды; 2473 мұсылман, 3 яһуди және 6 христиан, мұндағы христиандар православие дінінің барлық мүшелері болды. 1931 жылғы санақта халық саны 3 161 адамға дейін өсті; 2 христиан және қалғандары мұсылман, барлығы 683 үйде. Ауылдың өзегі Шейх әл-Фалуджи ғибадатханасының айналасында орналасқан. Тұрғын үй аумағы 1930 жылдары кеңейе бастады және ақыр соңында әл-Фалужаны солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөліп, уәдидің екінші жағына өтті. Екі жақтағы қозғалысты жеңілдету үшін, әсіресе қыста су жиі су басқанда және залал келтірген кезде, вадиде көпірлер салынды. Әл-Фалужаның орталығы солтүстікке қарай жылжып, онда заманауи үйлер, дүкендер, кофеханалар мен емханалар тұрғызылды. Ауылда екі мектеп бар еді: біреуі ұлдарға арналған (1919 жылы салынған), екіншісі қыздарға арналған (1940 жылы салынған). Сонымен қатар, 517 дунам (қалалық) жерлер салынған.

1948 жылғы араб-израиль соғысы

Әл-Фалужа 1947 жылғы БҰҰ-ның Бөлу жоспарына сәйкес араб мемлекетіне бөлінген аумақта болды. Соғыс кезінде ауылдың ер адамдары жергілікті еврей қауымдарын қоршап алып, оларға азық-түлік, су және басқа да керек-жарақты әкелетін конвойларға шабуыл жасады. 1948 жылы 24 ақпанда ауылға еврей күштері шабуыл жасады. 1948 жылы 14 наурызда әл-Фалужада еврей күштері мен ауыл тұрғындары арасындағы шайқаста отыз жеті араб пен жеті еврей қаза тапты, сондай-ақ ондаған араб пен төрт еврей жараланды. Израильдік көздер сол кезде Нью-Йорк Таймс газетіне ХАГАНАның бронемашиналарымен қорғалған жабдықтау конвойы "ауыл арқылы күресуге мәжбүр болды" деді. Бір күні Хагананың бұзғыштар тобы ауылға қайта оралып, он үйді, соның ішінде қалалық әкімдікті жарылқады. Мысыр әскерлері 1948 жылы 15 мамырда бұрынғы мандатқа кірді және олардың бір колоннасын Израильдіктер Ашдод маңында тоқтатты. Бұл колонна әл-Фалужаға және Ирак әл-Маншияға, яғни Фалужа қалтасына қайтып оралды. 1948 жылдың қазан айының аяғы мен 1949 жылдың ақпан айының аяғы аралығында 4000-ға жуық египет әскері Израиль әскерлерімен қоршалып, қоршауға алынды. Қоршау кезінде египет армиясының майоры болған Гамал Абдель Насер үшін қалыптасу кезеңі болды.

Соғыс бітіру туралы келісім

1949 жылы 4 ақпанда Израиль мен Мысыр арасындағы қарулы келісім шарттарының бір бөлігі ретінде қоршалған Мысыр әскерлері (оның ішінде болашақ Мысыр президенті Гамал Абдель Насер) Мысырға қайтаруға келісті. Келісім (екінші ауылдарға ғана қатысты) 3 140 араб азаматының қауіпсіздігі мен мүлкіне кепілдік берді (2000-нан астам жергілікті тұрғындар, сонымен қатар басқа ауылдардан келген босқындар). Келісімде және БҰҰ-ға жіберілген хаттар алмасуда "Әл-Фалужа мен Ирак әл-Маншияда қалатын азаматтық тұрғындарға осылай етуге рұқсат етілуі тиіс. Осы азаматтардың барлығы жеке тұлғаларына, үйлеріне, мүлкіне және жеке заттарына қатысты толықтай қауіпсіз болады".

Израиль

Мысыр бригадасы 1949 жылы 26 ақпанда кері қайтқанда, аздаған азаматтар қалды, бірақ израильдіктер тез арада қарулы келісімді бұзып, халықты қашуға қорқыта бастады. 3 наурызда квакерлер соққыға куә болды. Олар "Ирак әл-Маншияда" "мухтар" немесе мэрдің міндетін атқарушы "халық жиі атыспен, Хебронға бармаса, өлтіріледі деп, және яһудилер үйлеріне кіріп, заттарын ұрлап, қатты қиналған" деп айтты. Моше Шарет (Израиль сыртқы істер министрі) халықаралық салдарларға, әсіресе Израиль мен Мысыр қарым-қатынастарына мүмкін әсеріне қатты алаңдаушылық білдірді. Ол Израиль қорғанысының Министрлер кабинетінің рұқсатысыз және өзінен кейін жасалып жатқан әрекеттеріне ашуланды және оны оңай қанағаттандыру мүмкін емес еді. Ол ерекше тіл қолданды "ИЗАД-ның әрекеттері" халықаралық келісімге қатысушы біздің шын жүрегімізге күмән тудырды. Сондай-ақ, біздің осы екі ауылдың тұрғындарына жасаған кез келген шабуылдарымыз Каир үкіметінің Мысырдағы яһудилерге деген көзқарасына әсер етуі мүмкін деп қорқуға негіз бар. Шарт Израиль Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болуға ұмтылып жатқанын және араб босқындары мәселесіне біздің жауапкершілігіміз туралы мәселеде қиындықтарға тап болғанын атап өтті. Біз өз міндетімізді орындай алмаймыз деп айтамыз. Осы тұрғыдан алғанда, біздің кәсіби адалдықтарымыз осы ауылдардағы мінез-құлқымызбен сыналады. Шарет сонымен қатар, Израиль қорғанысының арабтар арасында үндеулер мен өш алу әрекеттерімен қорқытып, жасырын үгіт-насихат науқанын жүргізіп жатқанына наразылық білдірді, бұл азаматтық билік орындарының алдын алуға күші жетпейді. Бұл үндеу үгіт-насихат (та'амулат лахаш) өздігінен жасалмайды. Бұл жерде Хеброн тауына өз еркімен баратындардың санын көбейтуге бағытталған есептелген іс-қимыл бар екендігіне күмән жоқ, мүмкін болса, [кептің] барлық азаматтық халқын эвакуациялау. Ол сондай-ақ әскердің әрекеттерін "Исраилдің үкіметтік саясатына қатысты жергілікті команданың рұқсатсыз бастамасы" деп атады. Аллон (Ядинге) өзінің әскерлері "үш арабты ұрып-соққанын мойындады. Байқаушылардың қорлық / қатыгездік [hit'alelut] туралы мәлімдемесінде шындық жоқ. Мен бұл мәселені жеке өзім тексердім". Моррис "Фалужа қалтасының" тұрғындарын тазалау туралы шешімді Израиль премьер-министрі Дэвид Бен Гурион мақұлдағанын жазды. Соңғы азаматтар 22 сәуірде кетіп қалды.