Амка – Израильдің Акра қаласы маңындағы мошав. 1948 ж. соғысында қираған палестиналық ауылдың орнында 1949 ж. Йемен еврейлері құрған. Тарихы мен географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Египет шенеунігі
the ancient Egyptian official
Амка, араб тілінде Амқа (عمقا) деп те белгілі, Израильдің Солтүстік округіндегі Мате Ашер аймақтық кеңесіне қарасты мошав, Акра қаласына жақын орналасқан. Мошавтың орналасқан жері 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде халқы қоныс аударған бұрынғы палестиналық ауылдың орнына сәйкес келеді. Йемендік яһудилер бұл ауылдың орнына 1949 жылы Амка мошавын құрды. Оның халқы құрамында болды.
Amka , also known in Arabic as Amqa (عمقا), is a moshav in the Matte Asher Regional Council of Israel's Northern District, near Acre. The location of the moshav roughly corresponds the former Palestinian village, depopulated during the 1948 Arab–Israeli War. Yemenite Jews founded the village's successor Amka in 1949. In its population was .
Ежелгі кезең
Амка Мишна мен Тосефтада есімдері аталатын Кефар Амиқомен байланыстырылады. Уәлид Халиди рим дәуірінде осы жердегі ауыл Кефар Амқа деп аталғанын жазды. 1220 жылы Жоселин III-тің қызы Беатрикс де Куртенэ және оның күйеуі Отто фон Ботенлаубен, Хеннеберг графы, өздерінің жерлерін, соның ішінде Амканы Тевтон орденіне сатты. 1283 жылы Амка Акрадағы крестшілер мен мамлюк сұлтаны әл-Мансур (Қалауун) арасындағы уақытша бітім кезінде крестшілердің иелігінің бір бөлігі ретінде еске алынды.
Amka is identified with Kefar Amiqo , a place mentioned in the Mishnah and Tosefta. Walid Khalidi writes that during the Roman period, the village located at the site was called Kefar Amqa. and in 1220 Jocelyn III's daughter Beatrix de Courtenay and her husband Otto von Botenlauben, Count of Henneberg, sold their land, including ‘’Amca’’, to the Teutonic Knights. In 1283, Amka was mentioned as part of the domain of the Crusaders during the hudna between the Crusaders based in Acre and the Mamluk sultan al Mansur (Qalawun).
Осман империясы
1517 жылы Осман империясына қосылған Амқа 1596 жылғы салық тізімінде Сафадтың лива' (ауданы) бойынша Акканың нахиясында (округ) 215 адам тұратын болып тіркелген. Ауыл тұрғындары бидай, арпа, зәйтүн, мақта, жеміс-жидектер және басқа да өнімдерге, мысалы, ешкілер мен ара ұяларына салық төледі. 18 ғасырдың басында ауыл Шейх Наджмның бақылауында болды. Ол осы және басқа да өз бақылауындағы ауылдардың мақтасын голландиялық саудагер Пол Маашоққа ғана сату туралы келісім жасады. Ал, Маашокқа жауап ретінде, жыл сайынғы хаж керуенін қаржыландыруға арналған мири (салық) төленді, бұл әдетте ауыл шейхтерінен (басшыларынан) талап етілетін. 18 ғасырдың бірінші жартысында аймақты аралап шыққан сириялық суфи мұғалімі және саяхатшы Мұстафа әл-Бакри әл-Сиддики (1688–1748/9) Атлит цитаделін көргеннен кейін ауылда намаз оқығанын айтты. 1776 жылы ауыл Ахмад-паша әл-Джаззарға 1730 және 1775 жылдар аралығында Ғалилеяны басқарған шейх Захир әл-Умардың ұлы Әли әл-Захир бастаған көтерілісті басу үшін база ретінде пайдаланылды. Пьер Жакотиннің 1799 жылғы Наполеон жорығынан жасалған картасында бұл жер Эль Мид деп қате көрсетілген. 19 ғасырдың соңында ауыл тастан салынған, аңғардағы биіктікте орналасқан, зәйтүн және інжір ағаштарымен қоршалған және жыртылған жері бар деп сипатталған. Онда шамамен 300 друза тұрған. Кейіннен ауыл тұрғындары мұсылман деп сипатталды, олар ауыл мешітін сақтап келді. 1887 жылы Осман билігі Амқада мектеп салды.
Incorporated into the Ottoman Empire in 1517, Amqa appeared in the 1596 tax registers as being in the nahiya (subdistrict) of Akka under the liwa' (district) of Safad, with a population of 215. The villagers paid taxes on a number of crops, such as wheat, barley, olives, cotton and fruit, and on other types of produce, such as goats and beehives. In the early 18th century the village was under control of Shaykh Najm. He had an agreement to sell the cotton from this and other villages under his control exclusively to the Dutch trader Paul Maashook. In return, Maashook would pay the miri (tax slated for funding the annual Hajj caravan), which was normally payable by the village shaykhs (chiefs). The Syrian Sufi teacher and traveler Mustafa al Bakri al Siddiqi (1688–1748/9), who traveled through the region in the first half of the 18th century, said that he prayed in the village after visiting the citadel of Atlit. In 1776 the village was used as a base by Ahmad Pasha al Jazzar to suppress a revolt led by Ali al Zahir, one of the sons of Sheikh Zahir al Umar, who ruled the Galilee between 1730 and 1775. A map by Pierre Jacotin from Napoleon's invasion of 1799 showed the place, misnamed as El Mead, In the late 19th century, the village was described as being built of stone, situated on a slight rise in a valley, surrounded by olive and fig trees, and arable land. There were an estimated 300 Druze living there. Later, the residents were described as Muslims who maintained a village mosque. In 1887, the Ottoman authorities built a school in ´Amqa.
Британдық мандат
1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Амқаның 724 тұрғыны болды, оның 722-і мұсылман, ал екеуі христиан. 1931 жылғы санақта халықтың саны 895-ке дейін өсті, барлығы мұсылмандар, барлығы 212 үйде тұрды. 1945 жылы Амқаның халқы 1240 мұсылманды құрады, ресми жер және халықты санау бойынша жердің жалпы ауданы шамамен 4000 дунамды құрады, ал 36 дунамы құрылыс (қалалық) жерлерге жатты.
In the 1922 census of Palestine conducted by the British Mandate authorities, Amqa had a population of 724 inhabitants, of whom 722 were Muslims and two Christians. The population increased in the 1931 census to 895, all Muslims, living in a total of 212 houses. In 1945 the population of Amqa was 1,240 Muslims, with over of land according to an official land and population survey. while 36 dunams were built up (urban) land.
Израиль
1948 жылы 16 шілдеде «Декەل» операциясы барысында Израильдің 7-ші бригадасы ауылды басып алды. Ауыл көбінесе қиратылды, тек мектебі мен мешіті сақталды, ал тұрғындарының көпшілігі, бұрынғы друздардан басқа, қуылды, олар әлі күнге дейін жақын маңда тұрып жатыр. Ауыл тұрғындарының бір бөлігі Израильде «болған жоқтар» ретінде қалды. 1949 жылдың 1 наурызында БҰҰ бақылаушысы Батыс жағалаудағы Салимге ИДФ тарапынан қуылған көптеген адамдардың ішінде ‘Амқадан келген ауыл тұрғындарын көргенін хабарлады. Ол 26 наурызда қуылған топтың ішінде де ‘Амқадан келген ауыл тұрғындары бар екенін атап өтті. 1950 жылдың ақпан айында ауыл жабық аймақ деп жарияланды. Араб халқы 1966 жылға дейін әскери билікте болды. 1949 жылы Йеменнен келген еврей иммигранттары Амқаға қоныстанды. 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде халқы азайды, араб ауылынан қалған жалғыз нысандар – 1887 жылы Османдық билік кезінде салынған ұлдарға арналған бастауыш мектеп және бір мешіт. Амқаның қалған араб ғимараттарының көпшілігі Израиль қорғаныс күштерінің (ИДФ) бұйрығымен 1950 жылдардың соңында қиратылды. Қазір мешіт пен мектеп залы, қойма ретінде пайдаланылады, олар ғана сақталған.
The village was captured by Israel's 7th Brigade on 16 July 1948 during Operation Dekel. It was largely destroyed, with the exception of its school and its mosque, and most of its inhabitants were expelled, with the exception of its former Druze inhabitants, who still live nearby. Some of the inhabitants remained in Israel as present absentees. On 1 March 1949 a UN observer reported villagers from 'Amqa amongst a large group of people expelled by the IDF which arrived at Salim in the West Bank. He also noted other villagers from 'Amqa in a group expelled on 26 March. In February 1950, the village was declared a closed area. The Arab population remained under Martial Law until 1966. A group of Yemenite Jewish immigrants were settled in Amka in 1949. Depopulated during the 1948 Arab–Israeli war, all that remains of the Arab village structures are an elementary school for boys, founded under Ottoman rule in 1887 and one mosque. The majority of the remaining Arab buildings of Amqa were destroyed by the Israel Defense Forces (IDF) in the late 1950s on the orders of the Israeli government. The mosque and a schoolroom now used as a warehouse, are the only remaining buildings.
Археологиялық орындар
Амканың жанында үш хирба (археологиялық қираған орындары) жатыр, олардың ішінде ғимараттардың негіздері, жақсы кескен құрылыс тастары, басу машиналарын және су сақтағыш құрылыс бар. Аймақтағы археологиялық іздеулер кезінде Византия шіркеуінің қалдықтары табылды, бірақ ауылдың қирауына байланысты негіздерін анықтау мүмкін болмады. Амка мешітін Петерсен 1991 жылы қарап шықты. Мешіт құрылысының күні белгісіз, бірақ ол жақын орналасқан әл-Габисия мешітіне ұқсас және шамамен сол дәуірге, яғни 19 ғасырдың басына жатады.
Three khirbas (archaeological ruins) lay within Amka's vicinity and contain the foundations of buildings, well chiseled building stones, presses, and a cistern. During archaeological searches of the area remnants of a Byzantine church were discovered but due to the destruction of the village no foundations could be established. The Amka mosque was inspected by Petersen in 1991. The date of the mosque construction is not known, but it bears a general similarity to the nearby mosque of al Ghabisiyya, and is probably of a similar age, i. e. early 19th century.