Кіріспе
"Flatlander" - 1967 жылы жарық көрген американдық жазушы Ларри Нивеннің ағылшын тіліндегі ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл апаттан шыққан Беовульф Шефферді бейнелейтін Known Space оқиғаларының үшіншісі. Қысқа әңгіме алғаш рет 1967 жылы наурыз айында Worlds of If журналында басылып, Neutron Star және Crashlander журналдарында басылып шықты.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Құс жолы галактикасының өзегіне саяхаттан кейін Жерге сапар шегіп, Беовульф "Бей" Шеффер Грегори Пелтонмен дос болады, ол керемет бай және қауымдық жазық жер (жерде туған адам) өзін Фил деп атайды. Көптеген сағаттар бойы ғарышқа шығып, әрдайым жазық жерлер деп аталудан ашуланған Фил белгілі кеңістіктегі немесе оған жақын орналасқан ең ерекше жүйеге баруды шешеді және оның агенттері жақын маңдағы шет елдік кемемен кездесуге шақырады. Фил, сондай-ақ Диана мен Шаррол есімді екі әйел Шейфферді бірнеше күн бойы Жерді айналады; Шейффер мен Шаррол тез арада романтикалық қарым-қатынас дамытады. Жерге қоныс аударғаннан төрт күн өткен соң, Фил мен Шеффер Естілген кеңістіктің шетіне Елдіктің кемесінде, Шексізден баяу (ST∞ деп жазылған) кемесінде, Естілмегендермен кездесу үшін, Естілген кеңістіктегі ең ерекше жүйенің орналасқан жері туралы ақпарат алу үшін саяхаттайды. Шетелдіктер жүйелердің қайда екені үшін миллион "жұлдыз" (жұлдыздар аралық валюта) алады және Фил қабылдайды; Шетелдіктер сонымен қатар қосымша екі жүз мың жұлдыз үшін жұлдыздық жүйені ерекше ететін нәрсені түсіндіруді ұсынады. Олар бұны өз бетінше анықтауға болатынын білдіргенде, Фил бұған қарсылық білдіреді. Шетелдіктер "Солқыштықтан баяу" кемесін жүйеге апарады. Екі планетаның орбитасы туралы айқын ерекшеліктердің тізімін жасайды, Шейффер жылдам протокүн деп атайды: Белгілі кеңістікке қатысты жүйенің жылдамдығы, 0,8 c Мүмкін галактикадан тыс шығу тегі. Белгілі кеңістіктегі жалғыз протожұлдыз. Өте жоғары радиациялық деңгей, бұл олардың костюмдерінің 3 күн ішінде бұзылуына әкеледі, 20 сағаттан кейін кеңейту бұрқағы. Жердің беті өте тегіс, жылтыратылғандай. Жүйеде метеорлар жоқ. Протокүн синтез үшін тым жұқа, бірақ жарқырайды. Планетаның литосферасы жоқ, ол жұлдыздар арасындағы суық кезінде қатайған астеносфераға дейін тозған көрінеді. Астероид кратері жұлдыздар аралық шаңнан ерозияға ұшырап қалды, бұл шаңның өте жұқа болуы керек. Жер бетінде гелий II тіршілік формалары бар. Өмір формалары планетаның белгілі кеңістіктегі бағытына қарағанда артта қалып отыр, олар жұлдыздар арасындағы шаңнан қорқатын сияқты. "Жазғырылмас" General Products корпусы оның маңайында тұрып, буланады. Құрамында жоқ кемелер қалқандарын киіп алуға жеткілікті уақыт алады. Кеменің қалған бөлігі, оның ішінде ұзартушы бөтелке әлі де сақталған. Елефант планетаға қонуға тырысуда, бірақ Шейффер бас тартады, егер Пелтон General Products корпусының неге жоғалғанын түсіндірмесе және олар үшін жүгіруді талап етсе. Етіс ашуланып келіседі, бірақ жалғыз болса, төмен түсетінін айтады және өздігінен қайтуға ниетті екенін мәлімдейді. Олар қиындықтармен Jinx-ке оралады. Шеффер General Products-тің қуыршақ шеберімен байланыс жасап, оның GP корпусының бұзылғанын мәлімдейді. Ол Құмарашыға жағдай туралы егжей-тегжейлі ақпарат береді және Құмарашы өтемақы төлеуге келіседі, олар галактикада антителоның осындай көп мөлшерде бар екендігін білмейтіндерін атап өтті. Бұл кеме қабығының ыдырауына себеп болды. Осылайша, Шеффер мен Элефантқа жүйеге ең ерекшелік оның құрамы: антиматерия екендігі ашылады. Ары қарай, ол "жазық жер" екендігін түсінеді: ол ғаламның өмір сүру үшін қауіпті екенін инстинктивті түрде мойындамайды.
Velocity of the system relative to Known Space, 0.8 c Possible extragalactic origin. Only protostar in Known Space. Extremely high radiation levels, which would result in their suit shielding breaking down in 3 days, the extension bubble in 20 hours. Very smooth surface of the planet, as if polished. The system is relatively clear of meteors. Protosun too thin for fusion, yet glowing. The planet has no lithosphere, it appears to be worn down to the asthenosphere which has hardened in the interstellar cold. An asteroid crater was nearly eroded away from interstellar dust, which should be too thin to work so fast. There are helium II lifeforms present on the planet. The lifeforms are all on the back side of the planet relative to its course through Known Space, as if they feared the interstellar dust. The so called "indestructible" General Products hull evaporates while within its vicinity. When the hull vanishes, they only have just enough time to get their helmets on. The remainder of the ship, along with the stowed extension bubble, is still intact. Elephant insists on attempting to land on the planet anyway, but Shaeffer refuses, unless Pelton can explain why the General Products hull disappeared, and demands they run for it. Elephant agrees resentfully, but says that if he were alone he would go down, and declares his intention to come back on his own. With some difficulty, they return to Jinx. Shaeffer contacts with a General Products Puppeteer, declaring that his GP hull failed. He gives the Puppeteer details about the circumstances and the Puppeteer agrees to pay the indemnity, noting that they were unaware that such large quantities of antimatter were present anywhere in the galaxy. This is what caused the hull to disintegrate. It is thus revealed to Shaeffer and Elephant that what made the system the most distinctive was its composition: antimatter. Elephant finally understands why he is just a "flatlander": He does not instinctively recognize that the universe is a dangerous place to live in.